یاشاسین آذربایجان - Long live Azerbaijan

.

يئري گلميشکن دئييلمه سي ياخشي اولار کي، بو گون سيلاهداشلاريميزدان بعضيلري بو گونون آذربايجانچي و ميلتچي آنلاييشيندان چيخيش ائده رک او دؤنمين اؤزونه مخصوص عنعنه وي وطن پرورليک آنلاييشيني منيمسه ميش مماليکي-مهروسه يؤنوملو عنعنه وي تورک دؤولتچيليگي نين قورونولوب ساخلانماسي و خاريجي موداخيله يه سون قويولماسي اوچون دؤيوشه رک بؤيوک قهرمانليقلار گؤسترن ستار خانين ، باغير خانين ، بؤيوک خياباني نين يوکسک لياقت و قهرمانليقلاريني “ نييه تورکجه يازماييبلار، نييه فارسلاري بير قيراغا بوراخماييبدا موستقيل آذربايجان دؤولتيني ياراتماييبلار “ کيمي او گونون منطيقينه اويمايان فيکيرلرله کؤلگه سالماقداديرلار . بيرينجي ستارخان و يا باغيرخان اونودولماماليدير کي، بؤيوک فدايلر اولموشدور، اونلاردان بير سيياستچي کيمي پلاتفورم و يا پروقرام گؤزله مک و يا خوددا کي، سياسي نيطق سؤيلنمه سيني ايستمک منطيق ديشيدير. ستار خان ، باغيرخان و ديگر ايگيد فدايلريميز اونودولماماليدير کي، قهرمانليقلاريني

---

---

بو اونودولماماليدير کي، ايستيقلاليت ستراتئژيسي بوتون پروبلئملرين هللينه داير يئگانه و ان دوغرو ياناشما طرزيدير!

. . . يئري گلميشکن دئييلمه سي ياخشي اولار کي، بو گون سيلاهداشلاريميزدان بعضيلري بو گونون آذربايجانچي و ميلتچي آنلاييشيندان چيخيش ائده رک او دؤنمين اؤزونه مخصوص عنعنه وي وطن پرورليک آنلاييشيني منيمسه ميش مماليکي-مهروسه يؤنوملو عنعنه وي تورک دؤولتچيليگي نين قورونولوب ساخلانماسي و خاريجي موداخيله يه سون قويولماسي اوچون دؤيوشه رک بؤيوک قهرمانليقلار گؤسترن ستار خانين ، باغير خانين ، بؤيوک خياباني نين يوکسک لياقت و قهرمانليقلاريني “ نييه تورکجه يازماييبلار، نييه فارسلاري بير قيراغا بوراخماييبدا موستقيل آذربايجان دؤولتيني ياراتماييبلار “ کيمي او گونون منطيقينه اويمايان فيکيرلرله کؤلگه سالماقداديرلار . بيرينجي ستارخان و يا باغيرخان اونودولماماليدير کي، بؤيوک فدايلر اولموشدور، اونلاردان بير سيياستچي کيمي پلاتفورم و يا پروقرام گؤزله مک و يا خوددا کي، سياسي نيطق سؤيلنمه سيني ايستمک منطيق ديشيدير. ستار خان ، باغيرخان و ديگر ايگيد فدايلريميز اونودولماماليدير کي، قهرمانليقلاريني روس قوشونونون آذربايجانداکي، وحشيليگينه و تجاووزکارليغينا قارشي دؤيوشده گؤسترميشلر. نيطق سؤيله يهسي اولان پروقرام و پلاتفورم ايره لي سوره جک اولانلار هسن تغيزاده لر و بونا تايلار اولمالي ايدي، نه يازيقلار کي، بونلاردا اونون-بونون اوشاغي اولدوغونا گؤره وطنه ، ميلته هئچ بير خيانتدن واز کئچمه ديلر ، ائله ستار خان ، باغيرخان و ديگر ايگيد فدايلرده بونلارين خيانتلري نين قورباني اولدولار. بؤيوک خيابانييه گلديکده دئييلمه ليدير کي، او دؤنمده خياباني نين توتموش اولدوغو سياسي مؤوقئ چوخ داهييانه بير پلاتفورم اولموشدور. او آن ائله بير دؤنم ايدي کي، نه تنها آوروپانين بلکه ده دونيانين طالعينده اساس رول اويناياجاق بير پروسئس حياتا کئچمکده ايدي. بو اروپادا اؤزلليکله ده آلمان-دا باش قالديران سوسياليزمين ياريم فئودال روسي يا ترانسفئر ائديلمه سي ايدي. روسي ايله انگلیس بؤيوک (کلان) سيياستلريني تنزيملشديرمکده ايديلر.

بو ايکي اساس گوجون مماليکي-مهروسه يؤنوملو عنعنه وي تورک دؤولتي نين انگلیس نين کئچميشدن بري پلانلاشديرميش اولدوغو پروقرامينا اويغون بير بيچيمده باياغي ديلده “ چاغداش “ آنتي تورک ايران فارسچي دؤولتي نين ياراديلماسي ايله باغلي تام راضيليغا گلميشديلر . بئله بير دؤنمده بؤيوک خياباني او دؤنمين اؤزونه مخصوص بير بيچيمده تام باغيمسيز هئچ بير بيگانه يه بويون اَيمين بير داهي شخصيت کيمي هم روسي دن همده انگلیس دن تام باغيمسيز - موستقيل ، دونيوي دئموکراتيک ديرلره اساسلانان تک به تک وطنداشلاري نين قئيدينه قالا بيله جک يئني مماليکي-مهروسه دؤولتي اوغروندا دؤيوشموشدور. او مماليکي-مهروسه دئديگيميز اؤلکه بو گون بيزي ۸۰ ايلدن آرتيق بير زامان ايچينده محکوم خالق سوييه سينه ائنديرن و ديگر هوقوقلاريميزدان محروم ائده رک تهقير ائدن بو ديرناق آراسي اويدورولموش ايران دئييلدير . او مماليکي-مهروسه ده يوخسوللوق ، ساوادسيزليق ، گئريليک اولسادا محکوم ميلت و يا حاکيم ميلت آنلاييشي اولماميشدير. تورکلرين حاکيميتده اولمالارينا باخماياراق ميلتلر آراسيندا هئچ بير زامان آيري سئچکيليک ائديلمه ميشدير. او وطن پرورليک هيتلئرلري دوغان آوروپا ميلتچيليگيندن دوغماميشدير، او وطنپرورليک سادجه کلاسيک شرقين دونيا گؤروشوندن قايناقلانميشدير.

تورک ديلينده دانيشيبدا فارسجا يازيلماسينا گلديکده دئييلمه ليدير کي ، بو ۱۶-اینجي يوز ايلليکدن بري اوزاغا حسابلانميش پلانين ترکيب حيصه سي ايدي. بو شاه آبباس دؤنميندن ستارت گؤتورموش ساراي ايچي ادبي فارسلاشمانين آجي نتيجه سي ايدي، زاتن بو تورک دونياسي نين ادبي ديل آچيسيندان عومومي بير پروبلئمي ايدي. ۱۹-اونجو يوز ايلليگين اورتالارينادک بؤيوک عوثمانلي ايمپئراتورلوغوندا دا بو پروبلئم کئچرلي ايدي. بو پروبلئمي زامان آشيمي ايله قارداش عوثمانليلار تام اولماسادا نيسبتن اؤزلرينده هلل ائتديلر ، لاکين مماليکي-مهروسه نين زهرلنميش ائليت-يوکسک طبقه سينده بونون هللينه داير آتيلان آدديملار نه تکجه ساراي طرفيندن آلقيشلانمادي بلکه تام ترسينه ادبي فارسلاشما چوخ بؤيوک رغبتله قارشيلاندي ، بو پروسئسين تبيي نتيجه سي اولاراق ۲۰-اینجي يوز ايلليگين اولرينده تورک يوکسک طبقه سينده ساوادليليغين ان اساس گؤستريسي بؤيوک فوضولي نين ، الي شيرنواي نين ، شاه ايسماييلين تورکجه-فارسجا اثرلري ايله ياناشي خوصوصي وورغولانماليدير کي، هافيزين ، سدي نين و ملون فئردووسي نين فارسجا اثرلري نين اوخونماسي تشکيل ائديردي . بو آجيناجاقلي مسئله ني محمد امين رسولزاده “ آذربايجان جومهوريتي “ آدلي اثرينده چوخ گؤزل ايفاده ائدير. او ، يازير کي ، ايراندا- مماليکي-مهروسه ده اؤلکه نين اساسيني تشکيل ائدن و سياسي-ايقتيصادي-ايجتيماي حياتيندا ان بؤيوک رول اوينايان آذربايجانليلار تورکچه دانيشيب فارسجا يازماني تبيي قايدا اولاراق قبول ائديرلر. مسئله دن بوندان آرتيق اوزاقلاشماييب اؤز مؤوزوموزا دؤنک.

تاريخين وئرديگي اؤنملي درسلردن بيري بوندان عيبارتدير کي، بعضي ايستيثنالار اولماق شرطي ايله اولمالارين آپاريجي بير بيچيمده قاتيلميش اولدوقلاري سياسي هرکاتلار اساسن فلاکتله سونوجلانميشدير، مشروطه ايسه بونلاردان بيري ايدي. قافقازدا روس ايشغالچيليغينا قارشي بؤيوک شئيخ شاميلين ديره نيشي ، بؤيوک خياباني نين مماليکي-مهروسه يؤنوملو خاريجي موداخيله دن خيلاص اولماق و دئموکراتيک ديرلر و ايستيقلاليت اوغروندا کي، ساواشي باشقا مؤوزولاردير. البتته اونودولماماليدير کي، بؤيوک خياباني ديني کيمليکدن آرتيق دونيوي بير کيملييه ماليک ايدي و موباريزه سي ايسه اساسن دونيوي ديرلر اوزرينده قورولموشدور.

مؤوزوموز ديني شخصيتلرله باغلي اولدوغونا گؤره بورادا توخونماسي گرکن بير اولما دا واردير کي، هم اؤزو همده سونراکي نسلي ديرناق آراسي ايرانين سياسي حياتيندا چوخ گئريچي رول اويناميشلار، بو شئيخ فضل الله نوري دير. نوه سي توده رهبرلريندن نورددين کييانوري، قارداشي نين قيز نوه سي ديرناق آراسي اينقيلاب رهبري روح الله خومئينيدير. منيم بورادا دئيه جگيمي عاييله تربيييه سي ايله مشغول اولان سوسيولوقلار و پسيکولوکلار تصديق ائدر کي، بو تيپ کؤکسل - سويلو -آغازاده کيمي ايفاده لرله سئچيلن عاييله لره منسوب اينسانلاردا عاييله دوستورلاري هر بير ايدئولوژييه اوستون گلير. عاييله نين شان-شؤهرتي نين يوکسک توتولماسي اساس رول اوينايير. ائله بونا گؤره ده عئيني بير کؤکدن گلن عئيني عاييله نين بير باشا و يا دولاييسي ايله تربيييه سيني منيمسه ميش بو ايکي شخصيت ايدئولوژي آچيدان بير-بيرينه تام ترس جبهه ده دايانمالارينا باخماياراق گله جکده گؤره جگيميز کيمي عئيني مؤمقئدن چيخيش ائتمه لرينه بو آلميش اولدوقلاري عئيني عاييله تربيييه سي نين بؤيوک رولو اولموشدور. دوغرودور کي، بو ايکيسي نين عئيني مؤوقئدن چيخيش ائتمه لري اينگيليسله روسي نين آبد-ه قارشي موباريزه سيندن قايناقلانميشدير، لاکين اونودولماماليدير کي، ۱۳۵۷\۱۹۷۹-اونجو ايلده توده پارتيياسيندا هم لياقتينه هم باجاريغينا گؤره قات-قات نورددين کييانوريدن اؤنده اولان ايرج ايسگندريني بوش يئره پارتييانين باش کاتيبليگيندن چيخاريب شئيخين نوه سيني باش کاتيب ائتمه ديلر. بو اينگيليس طرفيندن شاها آلتئرناتيو کيمي ايره لي سورولن خومئيني ايله قوهوملوغو و عئيني تؤره نين تربيييه سيني آلديقلارينا بير-بيري نين ديليني باشا دوشه جکلرينه گؤره ايدي.

بو عاييله يه باغليليغي، عاييله نين آدليمليغي نين - مشهورلوغونون قورونولوب ساخلانماسيني بيز نورددين کييانوري نين سونرالاردا يازميش اولدوغو خاطيره لرينده چئشيتلي فورمالاردا گؤروروک. مشروطه هرکاتي ايله باغلي يازيلميش اثرلرده ، خاطيره لرده او جومله دن ناظيم اول ايسلام “ ايران اويانيش تاريخي “ آدلي اثرينده شئيخين دارا چکيلمه سي ايله باغلي يازير کي، “ ميرزه مهدي آتاسي نين کند ايستحصالي ماللاريني پولا چکه رک قمري ايلي ايله ۲۸ محرم ۱۳۲۷ -اینجي ايل تاريخينده مشروطه چيلره قوشولوب رشته گئتديلر. اورادا مسجيدين مينبرينه چيخيب آتاسي نين علئيه اينه دانيشاراق آتاسيني لعنتله دي و . . . ^۱ “ م. رسولزاده ايسه باکي-يا گؤندرميش اولدوغو راپورتلاردا دئييردي کي، “ عجبا. . . عجبا. . . حاديثه يه باخ اوغول گؤزلري اؤنونده آتانين دارا چکيلمه سيني ال چالاراق آلقيشلايير . . . “ ^{۲، لاکين نورددين کييانوري آتاسي ميرزه مئهدي نين بو ايشلريني اؤز خاطيره لرينده اينکار ائتمه يه چاليشير و قئيد ائدير کي، “ بونلار هاميسي اساسي اولمايان بوش يالانلاردير، آتام ميرزه مئهدي مشروطه چيلرين ايچينده بعضي غرضلي موجاهيدلرين شئيخي دارا چکمک مقصديني گوتدوکلريني بيلديگي اوچون بابايا-شئيخه بو بؤهرانلي دورومون دوزلمه سينه قدر تئهراني آز بير مودته ترک ائتمه سيني خواهيش ائتميشدير . “ کييانوري نين اؤز باباسينا گؤسترميش اولدوغو بو موناسيبت تام باشا دوشوله سي و تام اينساني عاطيفهيه-سئوگييه اويغوندور ، بونا سؤز يوخدور. بيزي بورادا ماراقلانديران عاييله باغلاري نين اوستون توتولماسيدير .}

شئيخ فضل الله نوري نين اؤزونه گلديکده دئييلمه ليدير کي، بو بير باشا چکينمه دن يئنيليک سؤزونو صيفت اولاراق اؤزو ايله چکن هر بير تکليفه بوتون وار گوجو ايله قارشي چيخان و بو قارشي دورمادا هئچ بير جينايتدن چکينمه يهن بير بؤيوک دين آدامي ايدي. سونرالار مشروطه چي اولدوغونا گؤره اؤزونو چوخ قيناميش سئييد محمد طباطبائیدن و خالقي اينگيليس هيمايتي آلتيندا اينگيليس سفيرليگينده اوتراق آکسييا کئچيرمه يه تهريک ائدن مشروطه چي سئييد عبدالله بهبهاني کيمي مرجع - تقليدلردن داها آرتيق اؤنمسه نيلن بو شئيخ يئنيلييه قارشي قنيم کسيلميشدير.

حتّی او قدر يئنيلييه دوشمن ايدي کي، محمدعلي شاهين ماسونلارين الينده آلته چئوريلميش مشروطه هرکاتيني فراماسون ايجماعلارين نوفوزوندان آزاد ائديبده سولطاندان هؤکومتدن يانا مشروطه شاهليغيني يئنيدن برپا ائتمک کيمي ايره ليچي فيکريني ده “ عالي حضرت سيزين بو فيکرينيز بو دينسيزلره ايمتيياز وئرمکدير ، بو ايمتيياز ايسه بونلاري داها غدار و طلبکار ائده جکدير “ دئيه سولطاني بو ايره ليچي فيکيردن يايينديرماغا چاليشميشدير. شئيخ فضل الله “ مشروطه يه “ قارشي “ مشروعيت “ مودافيعه چيسي ايدي. ماشاالله آجوداني نين “ ايران مشروطه سي “ آدلي اثرينده شئيخين ناظيم اول ايسلاما خيتابن چيخيشيني اوخويوروق : “ سني ايسلام حاقيقتينه آند وئريرم يئني اوخوللارين (مداريسي جديد) آچيلماسي ايسلام شريتينه ضيد دئييل؟ بو يئني اوخوللارا گئتمک ايسلام ديني نين ايزميهلالي دئييل؟ گؤره سن يابانجي ديللرين اؤيره نيلمه سي، فيزيک و کيمييا بيليملري اؤيرنجيلرين فيکيرلريني قاريشديرمير؟بو ديني آياغا سالان يئني مکتبلري آچدينيز ، کوتلوي اينفورماسييالاردا بو هاقدا گئنيش تبليغات آپاردينيز حال-حاضيردا دا مشروطه و جومهوريت طلب ائديرسينيز؟. او شئي کي، ايسلام قانونلارينا ضيدير قانونيت-ياساسالليق ماهيتي آلماياجاقدير. ائي غئيرتسيزلر ، ائي شرفسيزلر شريت صاحيبلري سنه شرف موقررر ائديب ايمتييازلار وئريبدير ، و سن بدبخت وئريلن ايمتييازلاردان اوز دؤندريب دئييرسن کي، من گرک نجيس و ائرمني و يهودلا برابر و قارداش اولام “ .

شئيخ فضل الله نوري جوما آخشامي ۹ مورداد ۱۲۸۸ \ ۱۹۰۹-اونجو ايل تاريخينده تئهرانين مشروطه چيلر طرفيندن فتح ائديلديکدن سونرا توپخانا مئيدانيندا دؤولت ايتتاهامچيسي زنجانلي ميرزه ايبراهيم قيزيلباشين و ديگر مشروطه چيلرين او جومله دن ائرمني يئپرئم و باشقالاري نين ايشتيراکي ايله دارا چکيلميشدير. دئييلمه سي يئرسيز اولماز کي، ۱۳۵۷\۱۹۷۹-اونجو ايل ايسلام چئوريليشيندن سونرا شئيخه خومئيني نين بير باشا گؤستريشي ايله شهيد ستاتوسو وئريله رک شهيد شئيخ فضل الله نوري اولاراق رسميلشديريلدي و باش کندين ان بؤيوک اوتوبانينا اونون آدي وئريلدي.

ماراقليدير کي، مشروطه هرکاتيندا ايشتيراک ائتميش اولمالارين و يگيتيمليلرين بؤيوک چوخلوغو مشروطه سونراسي حددن آرتيق پئشمانليق هيسي ايله اؤزلريني تنقيد ائتميشلر، آما نه يازيقلار کي، سونراکي پئشمانليق بره بيتيرمز دئميشلر. بونلاردان بيريده ائله بو پروکورور آکتيو و آتشين مشروطه چي زنجانلي عاليم ميرزه ايبراهيم قيزيلباشدير. قيزيلباش (دوغوم ايلي ۱۲۷۲ ه. ق\۱۲۳۴. ش\۱۸۵۵) کيچيک ماليک عاييله سينده دوغولدوغونا گؤره چوخ چتينليکلرله تحصيليني سوردورموشدور. سولطانيييه ده چوخ خئييرخاه بير شخصيت کيمي آد قازانميشدير. قيزيلباش ۱۲۵۰\۱۸۷۱-اینجي ايل آجليق دؤورونو ياشاميش و اونو اؤز اثرلرينده بئله خاطيرلادير: “ بعضيلري اؤلولريني قوسل ائديب کفن وئررکن اؤلکه نين بؤيوک چوخلوغو کؤهنه دريلري ، آياق قابيلاريني سويا ساليب يوموشالتديقدان سونرا قايناديب ديشلرينه چکيرديلر . دينه گؤره مکروه اولان آت ، ائششک سهلدير ايت، پيشيک اتي ، حتّی بعضي يئرلرده ديري قالماق اوچون اؤلولرين اتيني بئله يئييرديلر، اينسانلار اؤلمه سينلر دئيه قافقازلارا اوز توتموشدولار “ .

ماراقليدير کي، بو کوتلوي آجليق دؤنمينده انگلیس سيستان و بلوچيستان عيالتلري نين بؤيوک حيصه سيني اله کئچيرمه يه چاليشيردي ، بونا گؤره ده بير طرفدن قاجار دؤولتينه باشقا اؤلکه لردن يئيينتي نين ايدخالينا مانعچيليک تؤره ديردي بير طرفدنده اؤزو بو گره کي لن يئيينتي ماللاريني پولو ايله اؤلکه يه گتيريلمه سيني بيله رکدن گئجيشديريردي. انگلیس نين بو دهشتلي جينايتله نتيجلنن غئيري اينساني سيياستين سونوجوندا هم آدي گئدن توپراقلار انگلیس نين الينه کئچميش همده اؤلکه اهاليسي نين اوچده بيري هلاک اولموشدور. بو بؤيوک فاجيعه لر دوغوران غئيري اينساني سيياستين حياتا کئچيريلمه سينده ايچ عاميل کيمي انگلیس نين بير باشا يارديمي ايله ۱۸۷۱-اینجي ايلده سدارت مقامينا گتيريلميش اوزدن ايراق فارس زيياليسي ميرزه هوسئنخان سئپهسالارين بؤيوک رولو اولموشدور. ^۳

قيزيلباش دا ديگر اولمالارين بير چوخو کيمي بو ماسون ايجماعلاري نين بيلر-بيلمز آلتينه چئوريلميشدير. اؤزو اؤز اثرينده دولاييسي ايله يازير کي، “ اردشير ريپورتئر-اردشير جي مني دونيادا بؤيوک نوفوزو اولان ايجماعيا آپاردي “ . قيزيلباشين قئيد ائتديگي بو ايجماع ائرمني مولکومون موريدلري طرفيندن ايداره ائديليردي.

يازير کي، “ بورادا مملکتين اؤنملي سيمالاري بولونماقدا ايدي ، او جومله دن بونلارين آدين چکير: “ ارباب جمعيشيد جمعيشيدييان (مشروطه سونراسي ۱۰۰۰ تومن طباطبائیيه و يا بئهبهانييه روشوت وئره رک ايلک روشوت موقابيلينده بيرينجي مجليسده ايشتيراک ائدن آدام اولموشدور. ) ، ارباب کيخيسروو شاهروخ، آبباس قولوخان و هوسئن قولوخان نوواب (يانيلميرامسا “ ايسلام فدايلري تشکيلاتي نين “ قوروجوسو اردبيللي نووابين باباسي -يوخاريدا حاقيندا بيلگي وئريلميشدير) ، محمدعلي (زکاولمولک) و ابولهه سن فروغي ، ميرزه هسنخان مشيرتدوله و ميرزه هوسئنخان موتمن اول مولک (پيرنيا -پانفارسيزمه دايالي آنتي تورک “ ايران اسکي تاريخي “ آدلي کيتابين مؤليفي ) ، اليمحمد و محمدعليتربيت (تبريزلي ) ، در هوسئنخان کهال، سئييد نصرالله اخوي (تقوي) ، تبريزلي ميرزه ايبراهيم آغا، ايبراهيم حکيم اول مولک (ساراي حکيمي ) ، وهيد اول مولک شئيباني ، مازد اول سلتنه پيرنييا ، تبريزلي سئييد هسن تغيزاده، اسدالله خان ابولفتهزاده، ايبراهيمخان مونشيزاده، سولئيمانخان مئيکه ده، ميرزه مئهديخان (مماليکي-مهروسه نين هرات شهريني و اطراف بؤلوکلريني اينگيليسلره وئرن موقاويله ني ايمضالايان ايرانين مشهور بيرينجي ماسونلاريندان اولان فروخ خان امينددوله کاشي نين اوغلو) و باشقالاري “ . قيزيلباش مشروطه سونراسي دئييردي:^۴ “ مشروطه دن اساس مقصد نه آزادليق، نده ميلتين اويانيشي اولماميشدير، مماليکي-مهروسه دؤولتي نين روسلارا ياخينلاشديغيني گؤرن اينگيليسلر خالقي آلداديب اؤز طرفلرينه چکه رک مملکتي بير-بيرينه وورماق، دؤولته قارشي قويماق اولموشدور، بونون نتيجه سينده ايسه هله ده اؤلکه ده ايللردير قان آخير، آجليق، يوخسوللوق، ايشسيزليک و بدبختليکلر دوام ائدير، بئله ليکله ده اونلار اؤز ايستکلرينه نايل اولدولار “ . وورغولانماسي يئرسيز اولمازدي کي، زنجالي قيزيلباش رئفورم و مشروطه ايله باغلي بير سيرا يازيلاري ايستانبول تورکجه سيندن فارسجايا چئويرميشدير.

بو اولمالاردان بيريده سئييد محمد تتاتباي ايدي. ماسون ايجماعلاري نين تهريکي ايله مشروطه چي اولموش طباطبائی يوموشاق-مؤعتديل مؤوقئسي ايله ديگر راديکال مشروطه چي اولمالاردان سئچيليردي. او دؤرد اوغلو ايله قاجار هؤکومتينه و سولطانا مولاييم موناسيبت بسليه جک مشروطه نين وار اولماسي اوچون چاليشيردي، لاکين بو پروسئس ماسون ايجماعلاريندان دا يوخاريدا پلانلاشديريلديغيندان دولايي ايستر ايسته مز راديکاللاشمالي ، سولطانا و قاجار تورک دؤولتينه قارشي اولماق طلب ائديليردي. او دؤنمده مشروطه ايستکلري نه قدر ياخشي ، ايره ليچي و يئرلي جاماعاتين هر طرفلي اينکيشافي اوچون لازيم اولسايدي دا، او ايستکلري شوورلو شکيلده هضم ائده جک جاماعات اولماديغينا گؤره فلاکتلرله نتيجلنه جگي قاچينيلماز ايدي. بو گون چوخ آز حيصه ده اولموشسادا سيس (Secret İntelligence Service) و اؤزلليکله ده مؤوزو ايله باغلي CIA^۵ طرفيندن آچيلميش سندلر سوبوت ائدير کي، ش .

۱۲۷۲ \۱۸۹۳-اونجو ايل تاريخيندن انگلیس نين ايران اوزره گيزلي سئرويسي نين باشچيسي سئچيلميش هينديستان زردوشتلريندن اردشير جي اؤلکه ده ايشه باشلارکن ان اساس بير ميسيون-گؤرو اوزرينه قويولموشدور ، اودا بوندان عيبارت ايدي کي، مماليکي -مهروسه يؤنوملو تورک قاجار دؤولتي نين ضعيفله ديلمه سي اوچون گرکن ايشلرين - فيتنه و فسادلارين تؤره ديلمه سي و نهايت باياغي ايران فارس دؤولتي نين ياراديلماسي اوچون گرکن شرايتي و کادرلاري حاضيرلاماق ايدي. مشروطه هرکاتي ايله باغلي يازيلميش اولان اکثر اثرلرده اؤزلليکله ده مشروطه هرکاتي نين آنسئکلوپئديسي-دايرت اول معاريفي آدلانان لعنتلعنميش کسروي نين اثرينده اوزريندن چوخ هيلگرجه سينه کئچيلديگي اساس بير مسئله واردير بو ميرزه محمدعليشاهين مشروطه شاهليغي ايله راضيلاشماماسي مسئله سيدير. مظفرالدین شاه مشروطه لي شاهليقلا باغلي قبول ائتديگي فرمانلا اردشير جي نين اؤلکه ده قالاماق ايسته ديگي اوت-آلووون اوزرينه سو توکموشدور. بو اردشير جي نين حياتا کئچيرمکده اولدوغو پلانا قارشي بؤيوک ضربه ايدي، اونلارا گؤره اوت-آلوو يئنيدن هر ياني بورومه لي ايدي.

مظفرالدین شاها گؤره داها بيليکلي، داها باجاريقلي و داها گوجلو اولان محمدعلی میرزه اولدن مشروطه لي شاهليغين قبول ائتديگي آناياسايا ، مشروطه مجليسينه ، سؤز آزادليغينا ، متبوات آزادليغينا تابئ ايدي ، نه اولدودا بو قانونلارلا تام راضيليغيني بيلديرن و اونا باجارديغي قدر عمل ائدن محمدعلی میرزه بيردن بيره او قانونلاري ، مشروطه لي شاهليغي ايلغا ائتدي و اونا تام گوجو ايله قارشي چيخدي؟ کسروي چوخ هيلگرجه سينه بونون اوزريندن بئله کئچير: “ عدم تمايل آن (محمدعلي ميرزا) از آغاز، حتّی از دوران وليعهدي به سلطنت مشروطه. . . ؛ ترجومه سي بئله دير : او اولدن ، حتّی وليهدليک دؤوروندن مشروطه لي شاهليغا تمايولو-راضيليغي يوخ ايدي و اونا ضيد ايدي “ . آما اصلینده بئله دئييلدي. بو فراماسونلارين داعواسي اصلینده مشروطه داعواسي دئييلدي بونلار سادجه اينسانلاري بير جوخ عاليم و دوشونورلري تهريک ائدن فيتنکارلار ايدي.

بونلار حتّی مشروطه شاهليغي ايله باغلي فرماني ايمضالاميش مظفرالدین شاهي فرماني ايمضا ائتديکدن سونرا ترور ائتمگي بئله پلانلاشديرميشديلار، يوخاريدا ايشاره ائتديگيميز کيمي محمدعلی میرزه اولدن بو ياسا ايله تام راضي ايدي، لاکين بو فيتنکار اردشيرين ماليييلشديرديگي و انگلیس نين هيمايه ائتديگي ماسون ايجماعلاري نين عوضولري بيلر-بيلمز اونون گؤستريشي ايله محمدعليشاهي نورمادان خاريج تنقيد آتشينه توتماغا باشلاديلار، فريدون آدميت^۶ يازير کي، “ آغيزلارينا گلن لاييقسيز سؤيوشلري شورا مجليسينده آغيزلارينا گتيرديلر، حتّی داها ايره لي گئديب ممحمدعليشاهين عاييله وي هئيسيتيني ، لياقت و شرفيني آلچالداجاق بؤهتانلار آتاراق دئديلر کي، محمدعلی میرزه نامشرو-قئري قانوني جينسل ايليشکيدن تؤره نيبدير و اونا گؤره ده شاه اولا بيلمز، بو بيجين ايسلام اؤلکه سينده شاه اولماسي بيزه اوز قاراسيدير “ !!!؟ . البتته کي، محمدعليشاه بونا لاييقينجه جاواب وئرمه لي ايدي. او بيليردي کي، بو هارادان سو ايچير، آما نه يازيقلار کي، چوخونلوقلا ماسون ييغينجاغينا چئوريلميش شورا مجليسي توپا توتولدوغوندان همن سونرا قوجامان تبريز محمدعلی میرزه نين قارشيسيندا داياندي، هر يان سوسموش ، شاهي سؤينلر سيچان دئشيگي نين ساتين آليرديلار .

سس چيخارماغا بيري بئله جسارت ائتمه دي. سئييد طباطبائی تهريک ائديلميش بير مشروطه چي اولما کيمي اورکدن آغريسادا ، بو چاخناشمالارين خالقا نه ايسه خوش بير شئيين ود ائتمه ديگيني بيله رک مشروطه دن يانا اولان بير اولما کيمي فاليتيني دايانديرمادي . ۱۹۱۳\ ش. ۱۲۹۲-اینجي ايل تاريخينده اوچونجو شورا مجليسي دؤنمينده باشيني سوخماديغي توربا قويمايان سويسوز سويداشيميز تبريزلي سئييد هسن تغيزاده آترافي ايله آلمانلارا سيغينيب بو دفعه ده بيرينجي دونيا گوجلر آراسي ساواشدا طرفسيز اولماغي دوشونن مماليکي-مهروسه ني ماسونلارلا ال-اله وئريب اوت-آلووون ايچينه سوروکله ديلر. بو فلاکتلي اويوندا دا طباطبائی خيدمتدن گئري قالمادي .

۱۲۹۲\۱۹۱۳ - جو ايلده بو مشروطه چيلر باشدا سوسيال دئموکراتلار (يجتيمايييون-آميييون) اولماقلا آزدا اولموشسا يوموشالميش سياسي-ايجتيماي دورومو گرگينلشديرمک مقصدي ايله پروپاقاندايا باشلاييب باش کندين تئهراندان ايصفاهانا کؤچورولمه سيني و قاجار تورک دؤولتيني گئري چکيلمه يه مجبور ائتمکله يئني تام بير فارس دؤولتين قورولماسيني ايسته ديلر. ماراقليدير کي، بو پروسئسين اوزده باشيني چکن سوسيال-دئموکراتلارين بؤيوک چوخلوغونو سوي-کؤکونو دانميش آتا-باباسينا دؤنوک چيخميش ، ماسون ايجماعلاري نين امير قولونا چئوريلميش آذربايجان تورکلري نين اساسن ديرناق آراسي دوشونورلري تشکيل ائديردي ، تشکيلاتين اؤزوده قافقازدا-قوزئي آذربايجاندا يارانميش و فاليته باشلاميشدير.

بو دؤنمده سياسيلر و اولمالار مؤوجود سياسي وضعيتي ايداره ائتميردي ، بلکه مؤوجود دورومدا حاکيم اولان سياسي جو-موحيط بو سياسيلرله اولمالاري اؤز آردينجا چکيردي ، باشقا ديلله دئسک بو اؤنده گئدن سياسيلر اصلینده جريانلاري يارادان دئييل ياراديلميش و تؤره ديلميش حاديثه لرين آردينجا سورونوردولر. بو آرادا مشروطه سونراسي ۵-اینجي کابينه نين وضعيرول- ووزراسي-باش باخاني ستارخانلا باغيرخاني و آذربايجان فدايلريني بير دفعه ليک آرادان قالديرماق اوچون وار گوجو ايله سوسيال دئموکرات و ديگر تئهراندا کي مشروطه چيلرله بيرليکده چاليشان و نهايت ايسته ديکلري خيانتي لاييقينجه يئرينه يئتيرن بو ديرناق آراسي سوسيال دئموکراتچي موستوفيول- مماليک باش کندين ايصفاهانا کؤچمه سي نين واجيبليگيني قئيد ائتدي، ديگر طرفدن ده عین الدوله ، فرمانفرما، صمصام السلطنه و سپهدار- تنکابني احمد شاهي اينسيرافا گئتمه يه- گئري چکيلمه يه تهريک ائتمه يه باشلاديلار و آردينجا دا قوم شهرينه اورداندا ايسفاهانا کؤچمه يه باشلاديلار ، لاکين پلانلاري ايسفاهاندا دئييل کيرمانشاهدا باش توتدو و اورادا اؤزل ميللي اوردو تشکيل ائديب کئچري ميللي هؤکومت قوردوقلاريني ائلان ائتديلر. بو ديرناق آراسي ميللي هؤکومتين باشچيسي ايسه رزاقولو خان مافي (نيزام اول سلتن) اولدو.

طباطبائی بو سورجده ده اساس فال اولمالاردان اولدو. آما باغداد دا عوثمانليلار مغلوب اولدوقدا بو اؤزدن ايراقلار هاميسي باش گؤتوروب قاچماغا باشلاديلار و طرفسيز اولماغي دوشونن مماليکي-مهروسه اهاليسيني چيخمازا سوخاراق اؤلکه ني اينگيليسلرله روسلارين يئنيدن آت جولانگاهينا چئويرديلر . طباطبائی ايسه او بيريسيلره نيسبتن يوموشاق مؤوقئ توتاراق ايستانبولدا عوثمانليلارا سيغيندي، عوثمانلي دؤولتي ايسه ۶ آي مودتينده بو اولمادان يارديميني اسيرگمه دي، طباطبائی ۶ آيدان سونرا اؤلکه يه قاييديب مشروطه دن و عوموميتله اولمالارا گؤره اولمايان سيياستدن اوزاقلاشاراق دئي ۱۲۹۹\۱۹۲۰-اینجي ايلده تخمينن ۷۸ ياشيندا دونياسيني دييشدي. دئييلمه سي يئرسيز اولمازدي کي، مشروطه ايکينجي دفعه قلبه قازانديقدان همن سونرا لوندون فراماسونيک ايجماعسي طرفيندن طباطبائی ميدال و هيماييلله اؤدوللنديريلميشدير.

طباطبائی سيياستدن گئري چکيلديکدن سونرا مشروطه چيليکله باغلي فاليتيني تنقيد ائدير و نارازيليغيني بيرليريردي . او ، چوخ معنالي بير بيچيمده دئييردي : “ سيرکه تؤکدوک شاراب چيخدي ، يئني بير بيناني تيکمه يه داش-قوموموز اولمادان وار کؤهنه بيناميزيدا ييخديق آللاه بيزي باغيشلاسين !!! “ . خالقين طلبينه گلديکده ايسه دئييردي کي، “ بو خالقين اساس ايستگي يئرلي حاکيملرين آمانسيز ظولموندن آماندا قالماسي اوچون شورا مجليسي لازيمدير، آما مشروطه و جومهوريت چوخ تئزدير، بونا گؤره کي، مشروطه و جومهوريت اهاليسي نين ساوادليلاردان عيبارت اولان اؤلکه يه ياخشيدير “ .

وورغولانماليدير کي، او دؤنمده ان اساس گونده ليکلرين ايکيسي تئهراندا ايکيسي ايسه تبريزده چيخيردي ، تئهراندا چيخان ايکي اساس گونده ليکدن بيري “ ايستيقلال “ اعتداليونلارين ، او بيريسي ايسه محمد امین رسولزاده طرفيندن ياييملانان “ ايران نو “ تغيزاده نين -سوسيال دئموکراتلارين اورقاني ايدي. بونا تاي تبريزده ده ايکي گونده ليک بيري کربلاي هوسئناغا فيشنگچي طرفيندن چيخاريلان و ستارخانين تورکجه چيخيشلاريني فارسجايا چئويرن کاتيبي مرحوم ايسماييل يئکانلي طرفيندن اساسن يازيلاري يازيلان “ تبريز “ اعتداليونلارين، او بيريسي ايسه آغاميرزه - حاج آغا رضازاده ( در. شفق ) طرفيندن بوراخيلان “ شفق “ تغيزاده نين - سوسيال دئموکراتلارين اورقاني ايدي.

باکي, مي ۲۰۰۷
آردي وار …

۱- قايناق بازخوانی روایت اعدام شیخ فضلالله نوری
حدیث آن شیخ که بر دار شد. . . - دار آغاجينا گئدن شئيخين حاديثه سي … آدلي يازيدان گؤتورولموشدور ، يازاري: ن. رهيمخاني
[1] www.akhbar-roo…
۲- “ محمد امين رسولزاده “ آدلي کيتابين بيرينجي جيلدي باکي ۱۹۹۲ و “ ايران مشروطه اينقيلابيندان راپورتلار “ چئويره ني : ر . ريسنييا چاپ تئهران ۱۳۷۷.
۳- يازار: م[مود م[مود ، ۸-جيلدليک “ ايرانلا انگلیس نين سياسي ايليشکيلري تاريخي “ آدلي کيتابين ۴-اونجو جيلدينده ايرانلا انگلیس نين بو سياسي موناسيبتلري و آدي گئدن آنلاشمانين حاقيندا گئنيش بيلگيلر ِز عکسيني تاپميشدير.
۴- ديرناق آراسي قئيدلر، آچيقلامالار يازارداندير. زنجانلي ميرزه ايبراهيم قيزيلباشين خاطيره لري يئرلي آراشديرماچيلاردان غلامحسین میرزه صالح طرفيندن ايشله نيب ۱۳۸۰\۲۰۰۱-اینجي ايلده چاپ ائديلميشدير، لاکين شئيخين قاتيلي نين کيتابيدير دئيه آز بير زاماندا ياييمينا قاداغا قويولموشدور. داها گئنيش بيلگي اوچون [2] www.shahbazi.o… باخين.
۵- يئنيجه ايشيق اوزو گؤرن CIA سندلرينه اساسلاناراق يازميش اولدوغو اؤنملي اثرلرين مؤليفي آبد وطنداشي م. ق. مجدله آ. شهبازي نين موصاحيبه سي، [2] www.shahbazi.o…
۶- زندگي و زمانّ شيخ ابراهيم زنجاني - زنجانلي شئيخ ايبراهيم قيزيلباشين حياتي و دِورو ، بيرينجي بِلوم . يازاري آ.شهبازي

، بیر میللتین سسی

_ _ _ _ _ _ _
مربوط اُلان یازیلار

• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (اون اؤچونجو بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (اون ايکينجي بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (اون بیراینجی بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (اونونجو بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (دوققوزونجو بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (سکيزاينجي بؤلوم) - رحيم جاوادبيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (يئددينجي بؤلوم) - رحيم جاوادبيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (التينجي بؤلوم) - رحيم جاوادبيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (بئشينجي بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (دؤردؤنجو بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (اؤچونجو بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (ايکينجي بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
• ===> چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (بيرينجي بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي

پایلاش | پرینت

---

بعضی عکسلر خبره باغلی اولمایا بیلیر. لطفا دیقتتلی اولون

گوروش کاپانیبدی