- بای بک، بیر میللتین سسی - http://www.baybak.com -
چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (اون اؤچونجو بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي
بای بک، آذربایجان | هفته دٌردی, 22nd دی , 2008 اینجی ایل, چولا 06:13 [am] | تورکجه, مقاله
![]() |
. | مؤوزونو داها دقيق ، کونکرئت و تام باشا دوشوله سي بير بيچيمده آراشديرماق اوچون بيرينجي ديرناق آراسي ۱۳۵۷/۱۹۷۹-اونجو ايل چئوريليشينه دوغرو دوام ائدن پروسئسلرده کي رول ايفاچيلاري نين تشکيلاتي ماهيتلرينه و توتموش اولدوقلاري ايستيقامتلرينه آچيقليق گتيرمک، ايکينجيسي دئوريمه ده ک دوام ائدن سياسي اولايلاري کرونولوژي-آرديجيل بير بيچيمده وئرمک و نهايت هر بير ايستيقامتين رول ايفاچيلاري نين باش وئرميش اولايلارا داير سرگيله ميش اولدوقلاري مؤوقئلرينه آچيقليق گتيرمکله دوام ائتمگي مقصده اويغون حساب ائديريک. ۱۳۵۷/۱۹۷۹-اونجو ايل چئوريليشينه دهک اونودا چئوريليش دئمک مومکونسه اؤلکه ده وار اولان ايدئولوژي اوپوزيسيون-موخاليفت يوخاريدا سادالانان فيکيزي و پسيکولوژي آچيدان سوپئر گوجلره آرخالانماغين-اصلینده ايسه آلتي فعلي اولاماغين نتيجه سي اولاراق اوچ اساس ايستيقامتده بولونماقدادير. خالقين فداي چيريکلري (XFÇ) و خالقين موجاهيدلري اؤرگوتون (XMÖ) گلديکده دئييلمه ليدير کي، بو ايکي جريان اؤزونه مخصوص بير بيچيمده ۳. ۴ بؤلومونده موستقيل بير مؤوزو اولاراق اله آليناجاقدير. |
بو اونودولماماليدير کي، ايستيقلاليت ستراتئژيسي بوتون پروبلئملرين هللينه داير يئگانه و ان دوغرو ياناشما طرزيدير!
مؤوزونو داها دقيق ، کونکرئت و تام باشا دوشوله سي بير بيچيمده آراشديرماق اوچون بيرينجي ديرناق آراسي ۱۳۵۷/۱۹۷۹-اونجو ايل چئوريليشينه دوغرو دوام ائدن پروسئسلرده کي رول ايفاچيلاري نين تشکيلاتي ماهيتلرينه و توتموش اولدوقلاري ايستيقامتلرينه آچيقليق گتيرمک، ايکينجيسي دئوريمه ده ک دوام ائدن سياسي اولايلاري کرونولوژي-آرديجيل بير بيچيمده وئرمک و نهايت هر بير ايستيقامتين رول ايفاچيلاري نين باش وئرميش اولايلارا داير سرگيله ميش اولدوقلاري مؤوقئلرينه آچيقليق گتيرمکله دوام ائتمگي مقصده اويغون حساب ائديريک. ۱۳۵۷/۱۹۷۹-اونجو ايل چئوريليشينه دهک اونودا چئوريليش دئمک مومکونسه اؤلکه ده وار اولان ايدئولوژي اوپوزيسيون-موخاليفت يوخاريدا سادالانان فيکيزي و پسيکولوژي آچيدان سوپئر گوجلره آرخالانماغين-اصلینده ايسه آلتي فعلي اولاماغين نتيجه سي اولاراق اوچ اساس ايستيقامتده بولونماقدادير. خالقين فداي چيريکلري (XFÇ) و خالقين موجاهيدلري اؤرگوتون (XMÖ) گلديکده دئييلمه ليدير کي، بو ايکي جريان اؤزونه مخصوص بير بيچيمده ۳. ۴ بؤلومونده موستقيل بير مؤوزو اولاراق اله آليناجاقدير.
۱. اينگيلتره نين (انگلیس) بير باشا ايراده سينه اؤزونو و اؤزونه تابئ اولان کوتله ني تابئ ائدن کلاسيک - عنعنه وي قورولوشا ماليک ايسلاميت ايچي دئوريمچي کاراکتئرلي ايماملي شيعه چيليگينه دايانان ديرناق آراسي دين اؤنجوللري؛
۲. سووئت روسيياسي نين (شوروی) بير باشا دريژور چوبوغو ايله ايداره ائديلن سوسياليزم آنلاييشينا اصلینده ايسه سووئتيزمه دايانان توده پارتيياسي؛
۳. ايکينجي دونيا ساواشيندان سونرا اؤلکه ده آ.ب.د -نين (آمریکا بیرلشمیش دولتلری) تام سيياستينه اويغون بير بيچيمده يوخاريدا سادالانان ايکي ايستيقامتين آلتئرناوي اولاجاق بير شکيلده آسيلي ميللي بورژووانين تمسيلچيسي رولوندا چيخيش ائدن ميللي مذهبيلر.
۱. هر شئيدن اؤنجه دئييلمه ليدير کي، بو بيزيم نسيل به نسيل اينانديغيميز موقدسليک وئرديگيميز ديندير و ديرلريميزين ان اساسيني تشکيل ائتميش ديني هؤووييتيميزدير، لاکين او بونا اساس وئرمير کي، بيز اونو نقد ائتميک. شيعه ليگين ديرلريميز ايچينده اؤنملي بير يئر توتدوغونو نظره آلاراق اونون تاريخي کؤکلرينه آزدا اولموش اولسا نظر سالماغيميزدا يارار وار. بو بير حاقيقتدير کي، شيعه آنلاييشي-مذهبي سياسيلشديريله رک بؤيوک ضربه آلميش و چاغداش دؤنمده ديکتاتورون ، تئررورون آلتينه چئوريلميشدير. ايسلاميت ايچي دئوريمچي کاراکتئرينه-خوصوصيتينه ماليک ايمامي شيعه چيليگي-شيگيئ ايمامي بؤيوک موباريزه تاريخينه دايالي بير اعتيقاد-اينانج اولوشومودور. بو صؤحبتيني ائتديگيميز دؤنمده اعتيقاد ائتديگيميز اينانديغيميز ايمامي شيعه نين اؤزونه مخصوص سرت و توخونولماز نظم و اينتيظامي واردير، لاکين دين اولمالاري چوخونلوقلا دايم شيعه چيليگين بو توخونولماز سرت نظم-اينتيظاميندان ديسيپلينيندن گوبودجاسينا سو ايستيفاده ائده رک اؤز آغاليقلاريني قارا بخت اينسانلار قارشيسيندا سيقورتا-بيمه ائتمه يه چاليشميشلار و بونادا نه يازيقلار کي، نايل اولموشلار.
بونون تاريخي موباريزه سي نين باشلانديغي دؤنم حضرت محمد (س) سونراسي بير-بيري ايله قان قوهوملوغو اولان دؤرد خليفه زامانينا تسادوف ائده رک حضرت الي ايله باشلاميشدير. سونرالار بو دئوريمچي، سياسي و ايدئولوژي ماهيت قازاناراق عرب خلافتيندن نارازي اولان غئيري عربلر-عجم اساسنده فارس قارا ايجماعلاري طرفيندن بير موباريزه مئتودونا چئوريلميشدير. بير دؤنم شووبييه آدي ايله سياسي-مدني فعاليتله بير زامانلاردا بؤيوک تورک سلجوقلولار ايمپئراتورلوغونا قارشي هسن سبباهين باشچيليغيندا ايسمايلييه قروپلاشماسي نين تئررور - وور قاچ موباريزه سي ايله سوردورولموشدور. سونرا بو ايماملاردان بيري اولان آلتينجي ايمام جعفر صادق طرفيندن بو مسئله گئنل بير بيچيمده اله آليناراق ۱۴ معصوملو ۱۲ ايماملي شيعه چيليگين علمي-نظري اساسلاري قويولموشدور.بای بک
بو علمي -نظري اساسلارا گؤره او جومله دن قئيب اولموش حضرت مهدي نين اورتايا گلمه سي ايله باش وئره جک دئوريمه ده ک کي بير مودتده شيعه آنلاييشلي اينسانلارين گؤزله مه مؤوقئيينده دايانماسي و بو گؤزله مه مؤوقئيينده دورارکن عادي حياتلاريني ياشامالاري، ديني فرايزلريني گون اولمالاري نين اؤندرليگي ايله يئرينه يئتيرمه لري وورغولانميشدير. بونونلا ياناشي وورغولانماسي يئرينده اولار کي، شيعه مذهبي سيياسته قوشولماق و سيياستين آلتي اولماغا ضيد بير اساسلاري اولموش داها چوخ راز-نييازا دوعا و عيبادته و اساسن مظلوم واقع اولماغا - مظلوملوغا اساسلانميشدير و بو مظلوملوغو گئديرمک اوچونده حضرت مهدي نين گليشيني زوهورونو گؤزله مکله يئتينميشدير. سونرا اصلا آذربايجانين اردبيل تورکلريندن اولان شئيخ سفيددي نين رهبرليک ائتديگي خانقاهلاردا بو طريقتين علمي- نظري اساسلاري تدريس ائديله رک سوردورولموشدور.
شئيخين مورودلري طرفيندن سوردورولن و تبليغ ائديلن بو پروسئس ۱۵-اینجي يوز ايلليگين سونلاريندا شئيخ سفيددي نين تؤرمه سي آغ قويونلو بؤيوک سولطان حسنين کوره که ني حيدرين تشببوسو ايله بو طريقت سياسيلشديريلميش و حاکيميته گلمک اوچون اساس حدفه چئوريلميشدير، بو موباريزه نين آردينجا حیدرين اوغلو بؤيوک شاه ايسماعیلين اؤندرليگينده يئنيلمز قيزيلباشلارين سويداشلار آراسيندا آپارميش اولدوقلاري اوزون سوره لي قانلي ساواشلارين نتيجه سينده آذربايجانين باش کندي تبريزده ” تام موتمرکيز اولمايان آذربايجان سني دؤولتيني ” دئويره رک ” تام موتمرکيز آذربايجان شيعه دؤولتيني ” قورموشلار . بونونلادا ايمام جعفر صاديقين قويموش اولدوغو حضرت مهدي نين گليشيني گؤزله مه يه و مظلوملوغا اساسلانان علمي-نظري اساسلار داها آرتيق شيشيرديليب سياسيلشديريله رک دؤولتين اساس سياسي کورسونا چئوريلدي، لاکين بو سياسيلشميش ، دؤولت دينينه چئوريلميش شيعه ايسلاميتي نظري آچيدان اؤزونو دوغرولتسادا تجروبه ده ايسلام اوممتي آراسيندا هئچده خوشا گلن بير نتيجه وئرمه ميشدير.
بو آندا دونيادا ، ايسلام اوممتي آراسيندا ائلجه ده شيعه لررين اؤز آراسيندا بو سياسيلشميش دؤولت دينينه چئوريلميش شيعه چيليک بير بؤيوک پروبلئم اولاراق قالماقدادير. بونون ايسه ان اساس سببي بوندان عيبارتدير کي، دي نين اساس ميسيياسي نين-وظيفه سي نين يني ” روحي دينجليک باغيشلاماسي ” عوضينه ” اؤزل حياتا موداخيله ” ايله او بو قروپون منافعيي ايجابينجا دييشديريلمه سيدير ، يني اينسانلارا روحن دينجليک باغيشلاياجاق اولان ديني سياسيلشديره رک اينسانلارين اؤزل حياتينا موداخيله ائتمک آلتينه چئوريلمه سي اولموشدور. اؤنملي مسئله لردن بيريده بودور کي، شيعه چيليگين شيياسيلشديريلديگي، دؤولت دينينه چئوريلديگي بير واختدا آوروپانين عوثمانلي ايمپئراتورلوغونا قارشي دؤيوشه جک اولان دوغو دؤولتلري بولماق ، اونلارلا عوثمانليلارا قارشي ايتتيفاقا گئتمک ستراتئژيسيني اساس توتدوغو بير دؤنمه تسادوف ائتمه سي اولموشدور. بورادا آذربايجاندا-عوثمانلي تورپاقلاري نين تام بؤيرونده يئرلشن مماليکي-مهروسه ده شيعه چيليگين دؤولت دينينه چئوريلمه سي اروپا ميسيونئرلري نين تام اورگيندن اولدو . آوروپاليلار يوز قات بوندان يارارلانديلار.
ايکي قارداش آراسيندا اوزون سوره لي و چوخلو سويداشلارين قانلاري نين آخيديلماسينا ندن اولان بو يئرسيز ساواشلار هر ايکي بؤيوک دؤولتين ضعيفله مه سينه گتيريب چيخارتدي. ديگر طرفدن همين گوجلرين - ميسيونئرلرين اوزون وادالي پروقراملاري مماليکي-مهروسه ده فارس ائتنيکين-قومون اوست دوزه يه قالديريلماسينا حسابلانماسي اولموشدور. محض بونا گؤره ده اينگيلتره نين غرضلي بير شکيلده مماليکي-مهروسه ايله باغلي اولان بوتون سندلرينده ، تاريخي اثرلرينده، تهقيقاتلاريندا مماليکي-مهروسه دن پئرسين اولاراق آد چکميشديرلر، بيرينجي دفعه اولاراق ۱۵-يوز ايلليگين آخيرلاري ۱۶-يوز ايلليگين اوللريندن بري مماليکي-مهروسه آدي عوضينه پئرسين آدي نين ايشله ديلمه سينه اينگيليس سياحلاري نين-ميسيونئرلري نين سياهتنامه لرينده، تهقيقات اثرلرينده راستلاشماق مومکوندور، او دؤوردن اؤنجه اساسن طايفالار آدي ايله باغلي اولان مماليکي-مهروسه نين پئرسين کيمي ياد ائديلمه سينه هانسيسا جيدي تاريخي اؤنم کسب ائدن بير سندده ، اثرده راستلاشماق غئيري مومکوندور. شرقين تاريخيني يازان آوروپالي غئيري اينگيليس آراشديرماچيلاري نين اثرلرينده او دؤنمدن بري بو مماليکي-مهروسه يئرينه پئرسين آديندان يارارلانماقلاري نين ان اساس سببي بير باشا اينگيلتره آراشديرماچيلاري نين توتموش اولادوقلاري ستراتئژيک خطن چيخيش ائتمکلري اولموشدور.بای بک
اينگيلتره نين مماليکي-مهروسه ايله سياسي ايليشکيلري نين کؤکلري شيعه ليگين دؤولت دينينه چئوريلديگي دؤنمله باشلاسادا ايليشکيلرين اولاشيم چتينليگي اوزوندن چوخ ضعيف اولدوغونا گؤره اينگيلتره نين چوخ ضعيف سياسي تاثيري اولموشدور، لاکين ۱۹-اونجو يوز ايلليگين اورتالاريندان بري تئلقراف ختلري نين چکيلمه سي آردينجا دنيزچيليک ساهه سينده کي يئني تئکنيکي نايليتلرله تجهيز ائديلميش اينگيليس دونانماسي گئديش گليشلري راحاتلاشديرديغينا گؤره هر ساهه لي ايليشکيلر داهادا آرتميش و ايليشکيلر آرتديقجادا اينگيلتره نين سياسي نوفوزو آرتميش و نهايت هلل ائديجي فاکتورا چئوريله رک ” دورقون اورتا چاغ فئودال قورولوشونا ماليک مماليکي-مهروسه يؤنوملو عنعنه وي تورک دؤولتيني ” ” ايران فارس دؤولتي ” ايله عوض ائتمگي پلانلاشديرديغي اوزون وادالي پروقراميني رزا قولدور کيميلرله حياتا کئچيرمه يه نايل اولموش اولدو.۱
شيعه ليک دؤولت دينينه چئوريلديگي آندان تخمينن ۵۰-۶۰ ايل يني عوثمانلي قارداشلاري ايله تام باريش ايچينده ياشايان باريشي قورويوب ساخلاماق قابيليتي ايله سئچيلن بؤيوک دؤولت آدامي بؤيوک تهماسيب شاهدان سونرا بعضي نادان تورک اولمالاري نين و اينگيلتره ميسيونئرلري نين ده ايچينده بولوندوغو فارس اولمالاريندان عيبارت بير دسته ساراي ايچينده چاخناشمالار تؤرتمه يه باشلادي. بو شاخناشمالار اوزده شيعه سني دئيه عوثمانلي ايله صفويلر آراسيندا ضيديتلره دايانيرديسا اصلینده بير باشا صفويليگين تورکلوگونو قورويان بؤيوک قيزيل باشلارا قارشي يؤنلميشدير. بو چاخناشمالارين نتيجه سينده ايسه هئچ اؤزونو تانيماغا بئله ياشي چاتمايان اوشاق ايکن شاه آبباسين سلطنته گتيريلمه سينه ندن اولدو. قيزيل باشلارين حاکيميتدن چيخاريلماسينا حسابلانان بو ايش ساراي ايچي چاخناشمالارين مؤليفي اولان ريياکار دين اولمالاري نين سارايدا اساس گوج اولمالارينا ندن اولدو ، لاکين بو اوزون سورمه دي ، بونا گؤره کي، اولمالار آراسيندا دؤولت ايشينه موداخيله ني شريت قانونلارينا ضيد بيلن بير چوخ تورک دين آداملاري بولونماقدا و هلل ائديجي رول اويناماقدا ايديلر.
فاکتيکي اولاراق حضرت مهدي نين زوهورونو گؤزله ين قالماقالسيز اولمالاري و دين آدينا بعضي يارانان جريانلاري نظره آلماساق بو دؤنمده عمللي بير شکيلده دين اولمالاري اساسن سياسي آچيدان هلل ائديجي ايکي تيره يه بؤلونموشدور:
۱. ميسيونئرلرين ده طرفدارلاري اولدوغو اولمالارين سياسي ايشلره تام موداخيله سيني ايسته ين اولمالار؛
۲. ساسن صفوي سولاله سي نين عوضولري بؤيوک قيزيل باشلارين و عوموميتله خانلارين ، بيلرين فيکيرلري ايله بؤلوشن و اولمالارين سيياسته موداخيله سيني شريته ضيد اولدوغونو ساوونان اولمالار.
قئيد ائديلمه سي يئرينه دوشر کي، بو دين آدينا يارانان بعضي اوزدن ايراق چاخناشما ، نيفاق و تفرقه کاراکتئرلي جريانلار اساسن سياسي ايشلرده تام موداخيله نين طرفدارلاري اولان اولمالار طرفيندن يؤنلديليردي، بونا ميثال اولاراق يالانچيق حضرت مهديلرين زوهور ائتمه سي و بو قبيلدن اولان آخينلاري گؤسترمک اولار. بو تور نئيرنگلره داها چوخ ۱۹-اونجو يوز ايلده اينگيلتره مأمورلاري نين آلتي فعلي اولموش سيياسته تام موداخيله ني مودافيعه ائدن منفور اولمالار قاجار عنعنه وي تورک دؤولتيني ضعيفلتمک مقصدي ايله اؤلکه نين جنوب بؤلگه سينده ، مرکز بؤلگه لرده و دارولخيلافه ده-تئهراندا حياتا کئچيريرديلر. شيعه ليگين اؤنونده گئدن دين اؤنجوللرين فعاليت ايستقامتلري اساسن ايکي تيره لي بير بيچيمده - سياسي و غئيري سياسي شکيلده دوام ائديردي، بو فعاليت کورسو صفويلر سونراسي بؤيوک دؤيوش سرکرده سي دؤولت آدامي آوشارلي (افشار) نادير شاه دؤنمينده دييشه رک ، اساسن سياسي شيعه ليگين طرفدارلاري اولان دين آداملاري تام گئريله مه يه معروض قالديلار، بونا گؤره کي، بؤيوک نادير شاه نه تکجه دؤولته موداخيله اوچون عوام خالقين اينانجيني سو ايستيمال ائدن ديرناق آراسي اولمالارين فعاليتيني قيسيتلي توتدو ديگر ياندان ايسلام دونياسيني قارشي قارشييا گتيرن ، ضيدييتلري آرتيران شيعه-سنيليگين دؤولت سيياستينه موداخيله سينه سون قويماق تکليفي کيمي ايره ليچي موترققي ايدئياني ايره لي سورمکله ايسلام اؤلکه لري نين بير چوخ اساس اينکيشاف مانعلريني اورتادان کؤکلو بير بيچيمده قالديراجاق ايصلاحاتلارين هيتا کئچيريلمه سيني ساغلاياجاق يئنيلمز بير ايراده اورتايا قويدو.بای بک
هامييا بلليدير کي، بو نادير شاه طرفيندن ايره لي سورولن ايدئيا ۲۰-اینجي يوز ايلليکده شرق عالمي نين ائلجه ده تام گئريده قالميش ايسلام اؤلکه لري نين اوغروندا دؤيوشدويو موباريزه آپارديغي سئکولار و لايک دؤولتين ان اساسيني اولوشدوران بير ايره ليچي ايدئيا ايدي. بؤيوک عوثمانلي ايمپئراتورلوغو ايله مماليکي-مهروسه نين سني - شيعه آيريسئچکيليگينه سون قويوبدا واحيد مجرادان چيخيش ائتمه فيکري اگر او زامان يئرينده اوتورموش اولسايدي نه قدر بو گونکو سايا گلمز ايجتيماي-سياسي-پسيکولوژي آنلاييش اوزلاشمازليغي اؤز هلليني تاپميش اولاجاقدير. نه قدر خاريجي موداخيله لر تاثيرسيز اولموش اولاجاقدير، لاکين بؤيوک داهي دادير شاه آز بير زامان ايچينده چئشيتلي نئيرنگلرله آرادان قالديريلدي و اورتايا آتميش اولدوغو قيزيل ايدئيا تاريخين آرشيوينه بوراخيلميش اولدو.
بؤيوک نادير شاهين نئيرنگله اورتادان قالديريلماسي ايله کلاسيک آوشار تورک دؤولتي ده مماليکي-مهروسه ني قاپساياجاق بير دؤولت اولما دورومونو و گوجونو ايتيرميش اولدو و يئريني هرج-مرجه وئردي . سياسي حاکيميته موداخيله مقصديني گودن ريياکار فارس دين آداملاري اينگيلتره نين اؤلکه نين جنوبوندا کي، گوجونه سؤزسوز تام آرخالاناراق بؤلوجو مؤوقئيندن چيخيش ائديب مماليکي-مهروسه نين جنوب بؤلگه سينده يني شيراز و اطرافيندا فارسيستان دؤولتيني ياراتماغا قالخيشديلار. دره خلوت گئده بي ميثاليندا خان آديني آرديندا چکن کريم ظن فارس دؤولتيني قوردوغونو ائلان ائتدي ، لاکين بؤيوک آغا مهممد خان مماليکي-مهروسه اؤلکه سينده گئده بيلييه يول وئرميه جگينه اينگيلتره نين گوجونه آرخالانيبدا اؤلکه نين بير پارچاسيندا فارسيستان دئيه بير اينگيليس موستملکه سي نين يارانماسينا ايزين وئرميه جگيني سوبوت ائتدي. آذربايجان تورک اوردوسونون لياقت و يئنيلمز ايراده سي ايله بو بؤلوجولويه قارشي قويوب مماليکي-مهروسه يؤنوملو قاجار عنعنه وي تورک دؤولتيني قوراراق کريم خان ظن باشدا اولماقلا ديگر خالقين ديني اينانجيني اؤز شخصي منافعلري ايجابينجا سو ايستيمال ائدن، حاکيميتي الده ائتمک مقصديني گودن ديرناق آراسي دين اولمالاريني دا اولدوقجا مؤحکم جزالانديردي.
قاجار تورک دؤولتي نين ايلک چاغلاريندا عوموميتله دين آداملاري فئودال قورولوشا خاص بير بيچيمده سولطانلا رعيتلر آراسيندا کي ، ايليشکيلري سولطانين آماجلاري دوغرولتوسوندا تنزيمله مک ميسيونونو يئرينه يئتيريرديلر ، لاکين بو اوزون سورمه دي. فتحعليشاه دؤنميندن باشلاياراق دين اولمالاري آراسيندا اؤزلليکله ده فارس بؤلگه لرينده ايکي تيره ليک يئنيدن باش قالديردي. بير کسيم شريتين گونده ليک قرارلاريني سولطاندان يانا اولاراق تنزيمله ييرديسه ديگر بير کسيم اساسن اينگيلتره نين منافعي ايجابينجا نيفاق و تفرقه سالماقلا مشغول اولوردو. بو نيفاق و تفرقه سالماقلا مشغول اولان دين اولمالاري ۱۹-اونجو يوز ايلليگين سونلاري ۲۰-اینجي يوز ايلليگين اوللرينده اساسن اؤلکه يه قاييتميش اروپا تحصيلليلري و دؤولتي اروپا اؤلکه لرينده تمسيل ائدن نوماينده لرين بير چوخونون ايشتيراکي ايله داها دا گوجلنه رک اساس آپاريجي خطه چئوريلميشدير. بو خط سئييد عبدالله بهبهاني-لرين و ديگر بو کيمي اولمالارين قاتيليمي ايله اينگيليس سفيرليگينده بسط (اوتراق آکسييايا ) اوتورماقلا نتيجه اعتيباري ايله اينگيلتره نين منافعينه خيدمتله سونوچلانان مشروطه نين باشلانماسينا گتيريب چيخارتدي. اؤنجه قئيد ائديلديگي کيمي اينگيلتره نين ۱۶-اینجي يوز ايلليگين سونوندان اعتيبارن ” مماليکي-مهروسه يؤنوملو عنعنه وي تورک دؤولتي نين ” ، ” ايران فارس دؤولتي ” ايله عوض ائديلمه سينه حسابلانميش پلاني مشروطه هرکاتي ايله باشارييا يول آچتميش اولدو. بو ايستيقامتده ايسه اولمالار بيلر بيلمز خالقي سفربر ائتمکله ان اساس رول اويناديلار.بای بک
اؤنجه بو مسئله يه توخوندوغوموزا راغمن مشروطه نين بعضي حاديثه لرينه بورادا توخونماغيميزدا يارار وار. بلليدير کي ، مشروطه اسنافلارين ، تاجيرلرين تيجارت و ايقتيصاديات پروبلئملريندن ضياده روس نوفوزونا قارشي اينگيلتره نين اؤلکه ده نوفوزون آرتيرماق مقصديندن قايناقلانميشدير. بو چاغداشچيليق و اؤزگورچولوک شوعاعرلاري ايله ايلک اؤنجه اروپا تحصيلليلري طرفيندن اورتايا آتيلسادا اينگيليس يؤنوملو اولمالار طرفيندن مرکزي عيالتلرده و دارولخيلافه ده مودافيعه ائديله رک گوجلنميشدير، لاکين اونلار طرفيندن اورتايا آتيلان يؤنلديلن مشروطه آذربايجانليلار اؤزلليکله ده تبريزين يئنيلمز قهرمان دؤيوشچولري طرفيندن دؤيوش مئيدانيندا رهبرليگي اله آلينديغيندا بوتون ديرناق آراسي مشروطه چيلرين نارازيليغينا ائلجه ده روسييا ايله اينگيلتره نين موخالفتچيليگينه شاهيد اولوروق. بو موخاليفتچيليک نارازيليق او قدر گوجلو اولموشدور کي، اونو هئج بيري گيزلتمک بئله ايستمه ميشلر. بلليدير کي، اولو ستار خان يئنيلمز بير دؤيوشچو و صميميتلي بير ديندار ايدي.
او، عوثمانليلارين شاهبندريند (کونسولخاناسيندا) اوتراق آکسييادا اولارکن موخبير محمد امين رسولزاده يه وئرديگي موصاحيبه ده دئييردي: اينگيليسلرله روسلار منه دئييرلر کي، مشروطه سه نين الي نين ايچينده دير، منده دئييرم کي، مشروطه منيم اليمين ايچينده دئييل من سادجه مشروطه نين ايتي ديشلي بير قوروقچوسويام، مشروطه نين اصيل صاحيبلري نجفده اوتوران اولمالاريميزدير. بورايا چوخ ديقت ائديلمه ليدير کي، اولو ستارخانين بو قدر دريندن اينانديغي همين بو اولمالار او، زامان کي، اينگيلسله روسلارين مأمورلاري ستارخانلا باغيخانين و تابئچيليگينده اولان ايگيد فدايلرين تبريزده قالماسيني ضيانلي حساب ائتديکلريني بيلديرديکده همين بو اولمالار ستارخانلا باغيرخانين تبريزدن چيخاريلماسي اوچون دريدن قابيقدان چيخديلار. مين بير حيله و آلچاقليغا ال آتيب بو شرفلي قهرمانلاري اؤلومون آغزينا ترک ائتديلر. او ، دؤنمده ايستانبولدا چاپ اولان ” شمس ” قزئتي يازيردي کي، موستوفي اول مماليک کابينه سي نين محمد علي شاه يانليسي امير عرشد خانا قارشي دؤيوشمک اوچون گؤندرميش اولدوغو ائرمني يئپرئم خانلا بختييارلي باهاديرخان تبريزده کي، روس کونسوللوغو و اوردوسو ايله بيرليکده ستارخاني و ديگر فداييلري تبريزدن چيخارتماق اوچون هر حيله يه ال آتيرلار.
بونا گؤره کي، ستار خان چوخ عزيز و صميميتلي دوست اولدوغو بؤيوک امير ارشد خانلا بوندان سونرا نه ساواشاسي ايدي ، نه تبريزي ترک ائدسي ايدي، نده کي، تئهرانداکي ريياکار مشروطه چي سردارلارا اَيسي ايدي ، لاکين ستار خاني تبريزدن قالديران تبريزي ترک ائتمه يه راضي سالان يئنه ائله او نجفده اوتوران اولمالار اولدولار. هله تبريزدن چيخماغا راضي سالمالاري آزميش کيمي اؤلکه دن چيخارماق مقصدي ايله مکتوبلار گؤندرميشلر. ستار خانين تبريزدن چيخاندان سونرا يولدا کي ، شهرلرين هاميسيندا بير خيلاصکار و يئنيلمز قهرمان کيمي قارشيلانماسيني گؤرن ريياکار سئپهدار ، بختيياري ائللري نين باشيني چکن اليقولوخان-سردار اسد و بونا تاي يالانچي پهليوانلار وحشته دوشه رک نجف اولمالاريندان آخوند خراساني و حاجي شيخ مازندراني-يه تئلقراف چکيب ستار خانين تئهرانا گلمه سيني اؤنله ييب نجفه- يانلارينا چاغيرمالاري ايستنميشدير، البتده بو ايستک داها چوخ يوخاريدان اولموشدور. آدي گئدن بو اولمالاردا ستارخانا تئلقراف چکيب يانلارينا چاغيرميشلار، لاکين ستار خان اؤلکه ني ترک ائتميه جگيني بيلديريب تئهرانا دوغرو يولونو دوام ائتديرميشدير.بای بک
داها ستار خان شهرين دار کوچه لرينه ائنديريلميش داغلار قافلانينا-پلنگينه بنزردي ، بو تحصيل آلماميش لاکين بؤيوک بير ميلتين شرف و ناموسونون اله دوشمه مه سي اوچون آغلا سيغمايان قهرمانليقلار ياراتميش ايگيدين تئهراندا کي، بو آمان گونو مماليکي-مهروسه ده آذربايجانين عنعنه وي تورک دؤولتي نين قاليب قالماماسي نين سون ايمتاحان گونلريندن بيري ايدي. ستار خاني بو سون آغير گونلرينده عؤمور بويو سيدق- اورکدن اينانديغي بو ديرناق آراسي اولمالارين بو يوکسک دين آداملاري نين ، بو مشروطه دن دم ووران دئموکراتلارين ، ائتيدالچيلارين هانسيسي مودافيعه ائتدي؟!!! بيرجه عوثمانلي قارداشلارين تئهراندا کي، سفيرليگيندن باشقا هاميسي بو بؤيوک دؤيوشلردن ظفرله چيخميش قوجا آسلانين ياتيبدا اؤلوم خبريني گؤزله ييرديلر، هله بير چوخودا اونون-بونون اوشاغي سپهبد ، سردار اسد، ائرمني يپرم خان و بونلارين يانيندا دايانان زامانيندا مشروطه اوچون قهرمانليقلار گؤسترميش دئموکرات حیدر امي اوغلو کيمي قارداشلاردا اؤز گولله سيني اولو ستارخاندان و ديگر فدايلردن اسيرگمه دي.
باکي ، مي ۲۰۰۷
آردي وار…
۱- بيز گئنلليکله يازي بويو رضا شاه-دان ” رضا قولدور ” اولاراق آد آپارميشيق ، لاکين بو اوزدن ايراغين کيمليگيني بو سؤز تام عکس ائتديرمير. عزيز و ديرلي دوستلاردان بيري دئميشکن رضا شاه ” آسلان جيلدينه گئيديريلميش ائششگين تکيدير ” سؤزو بو آدامين ماهيتيني داها ياخشي ايفاده ائدير.
، بیر میللتین سسی_ _ _ _ _ _ _
مربوط اُلان یازیلار
http://www.baybak.com
بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11007.baybak.com/4189.azr
یازینین اینترنت آدرسی
گوروش کاپانیبدی