چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (اون بیراینجی بؤلوم)

چاغداش تاريخيميزين پلان آرخاسي و چاغداش ميللي هرکاتيميزين موباريزه و مقصد ستراتئژيسي! (اون بیراینجی بؤلوم) - رحيم جاوادبئيلي

بای بک، آذربایجان | ايشنبه صاباحی, 13th دی , 2008 اینجی ایل, چولا 07:06 [am] | تورکجه, مقاله

آغ اينقيلاب آديندان دا بللي اولدوغو کيمي سووئت روسیه سي نين قيرميزي دئوريمچيليک پروژه سي نين آلتئرناتيوي اولاراق او زامانين اوچونجو اؤلکه لرينده او ، جومله دن ايراندا باتي ، داها دقيق دئسک آ.ب.د طرفيندن سووئت روسیه سي نين (شوروی) ايدئولوژي هوجومونون قارشيسينا مانعه اولاراق ديکيلميشدير. بو آغ اينقيلاب پروژه سي ديرناق آراسي ايران ميللي هوکومتي نين دئوريلمه سي ايله آ.ب.د يانليسي زاهدي نين باشنازير اولاراق يئني هوکومت قورماسي نين آرديندان سولچولار طرفيندن دايم ايجراسي ايسته نيلن تورپاق ايصلاحاتي دوغرولتوسوندا، آ.ب.د طرفيندن مودافيعه ائديلن آ.ب.د – نين ايجتيماعي داياغي اولان آسيلي ميللي بورژوانين کوتله ايچينده يايقينلاشماسينا ، مؤحکملنمه سينه خيدمت ائده جک بير اؤنملي پروژه ايدي.

۳.۳ آغ اينقيلاب :

آغ اينقيلاب پروژه سي نين باشلانماسي آ.ب.د – نين اروپايا يارديم پاکئتي –مارشال پلاني نين سونلارينا تسادوف ائدير ، ۱۹۶۲ / ۶ بهمن ۱۳۴۱ –جي ايل گئنل خالق سس سورولماسي ايله ستارت گؤتورموشدور . بو دؤنم بو اوچ گوچون بؤلگه ده اؤزلليکله ده ايراندا نوفوز و اؤلکه ني نزارت اوزرينده آردي کسيلمز چکيشمه لرله کئچمکده ايدي. اؤلکه نين اهاليجه بؤيوک چوخلوغو توپراغا تهکيم خان-خانليق ، فئوداليزم اوسول ايداره سينده رعيت اولاراق اينسان هوقوق و آزادليقلاريندان محروم اورتا چاغدا اولدوغو کيمي گون کئچيرمکده ايدي. دين خاديملري ايله قيريلماز سيخ باغلاري اولان فئوداللار اينگيلتره نين ايجتيماي داياغي نين اساس آپاريجيسي اولاراق بو سايجا اؤلکه نين بؤيوک چوخلوغونو اولوشدوران دونيادان خبرسيز ساخلانيلان هوقوقسوز ائللر (شاعيرلر) و کندلي کوتله سي اينگيلتره نين سياسي چيخارلاري دوغرولتوسوندا ان يوکسک درجه ده سو ايستيمال ائديلمکده ايدي.

آ.ب.د بو آغ اينقيلاب پروژه سي ايله بو تورپاغا تهکيم بدبختليکله ايستر ايسته مز راضيلاشديريلميش اولان کندلي کسيمي تورپاغا تهکيمليکدن آزاد ائتمک، اونلارين بؤيوک شهرلره آخيشينا شرايت ياراتماق ، ياراناجاق ايشسيزليک ترافيگيني ايسه آ.ب.د دولاري حسابينا آچيلميش و آچيلماسي پلانلاشديريلان مونتاژ صنایع فابريکلرينده ايشه گؤتورمکله و ياراناجاق تيکينتي ايشلري ايله و ديگر بؤيوک شهرلره خاص اولان (پلانسيز اوربانيزاسيونا معروض قالان ، بؤيومگي مجبوريتدن ايره لي گلن شهرلره خاص اولان ) پارازيت ايشلرله هلل ائتمک و نهايت اؤلکه ده رقيبي اولان اينگيلتره نين اساس ايجتيماي داياغي ، روسیه نين ايسه پوتانسيئل ايجتيماي داياغي حسابينا اؤز ايجتيماي داياغيني تام گوجلنديرمگي پلانلاشديرميشدير.

آ.ب.د – نين او دؤنم کي، جومهورباشقاني کئنئدي اؤلکه نين گئريچي دورومونا ، اهالي نين بؤيوک چوخلوغونو اولوشدوران تورپاغا تهکيم کندلي نين اورتا چاغ خان-خانليق اوسول ايداره سينده قالماسيني و بؤيوک مولکدارلارين وارليغيني گوجلو مرکزچي حاکيميتين يارانماسينا مانع اولدوغونو و اؤلکه نين مودئرنلشمه سي و اينکيشافي اوچون بؤيوک انگل تؤرتديگيني وورغولاماقلا شاهي بو ايصلاحاتا گئتمه يه زورلادي . آ.ب.د بونونلا هم روسیه نين همده اينگيلتره نين (انگلیس) اؤلکه ده کي ايجتيماي داياغينا بؤيوک ضربه وورموش اولوردو . محمدرضا شاه ايسه اؤز نؤوبه سينده اؤلکه ده بؤيوک رئفورما احتيياج اولدوغونو چوخ ياخشي بيليردي . شاه بو دينج ايصلاحاتلارلا اؤلکه نين فئوداليزم سيستئميندن شهرلشمه يه ( شهرلره سورعتلي آخيش ، اوربانيزاسيون ) و مونتاژ صنایعلشمه يه دايالي بورژوا مرحله سينه کئچيدين نه قدر اينکيشاف و چاغداشلاشماق اوچون اؤنملي اولدوغونو درک ائديردي .شاه بو ايصلاحاتلارلا ياناشي ديگر ايجتيماي-سياسي ايصلاحاتلاردا آپارماقدا قرارلي ايدي.بونا قادينلارا سسوئرمه هوقوقونو تانيماسي ، قوراني کريمي ديگر گؤيدن گلن کيتابلارلا برابر هوقوقدا اولماسيني بيلديرمه سي باريز نومونه دير .

شاه آ.ب.د – نين مودافيعه ائتديگي الي امينيني باشنازير و ياراديلميش تورپاق ايصلاحاتي اوزره اؤرگوتون مسئولو سئچه رک اوچ مرحله دن (بيرينجي ايسفند ۱۳۴۳ ، ايکينجي مهر ۱۳۴۷ و ايسفند ۱۳۴۹ ) عيبارت تورپاق ايصلاحاتينا ستارت وئردي.بيرينجي مرحله اؤلکه نين ان ناراضي بؤلگه سي اولان گونئي آذربايجاندا ، يني ماراغادا ،قاراداغدا ،هرده حياتا کئچيريلدي.

اينگيلتره ايسه بير طرفدن بونو اؤنله مک مقصدي ايله دين خاديملري نين واسيطه سي ايله اوزون واده لي تدبيرلر آليرديسا ديگر ياندان قارشيسي آلينماز پروژه اولدوغونو گؤردويوندن دولايي بو پروژه دن باجارديغي قدر يارارلانماغي مقصده اويغون حساب ائديردي.توده ايسه پوتانسيئل داياق حساب ائتديگي کندليني و کندليده ان آکتوال مثله اولان تورپاق ايصلاحاتي کيمي بير واسيطه نين اليندن چيخديغيني گؤره رک ايستر ايسته مز اونا قارشي چيخماغي مقصده اويغون گؤروردو.

آغ اينقيلاب پروژه سي ماهيتجه باتي نين علمي و منطيقي اينکيشاف پروسئسينه اويغون شکيلده سرمايه سي داشينماز املاک اوزرينده قورولموش اؤلکه نين فئوداليزمدن کاپيتاليزمه و يا خوددا کي، خان خانليقدان تهرروکده اولان سرمايه يه دايالي آچيق آزاد بازارا آ.ب.د – نين بير باشا ايشتيراکي ايله اهالي نين ايجتيماي-ايقتيصادي –سيياسي شوورونون قاتقيسي يئترينجه اولمادان ، تزيق واسيطه سي ايله کئچيديني تمين ائديردي.BayBak

ايدئولوژي آچيدان ايسه توده و.ي.لئنين-ين نظريييه سينه داياناراق گوجلو و موتشککيل سوسياليست ايدئولوقلارين کوتله ني مقصدلي شکيلده ايره ليگه آپارماغا قادير بير کسيمين وارليغي ايله فئوداليزمدن کاپيتاليزمه کئچيد ائتمه دن بير باشا سوسياليزمه کئچيدين تمين ائتمگين مومکونلوگونه ايناناراق بو آبد اورونو اولان آغ اينقيلابا قارشي چيخيرديسا ، اينگيلتره سادجه خان-خانليغين قالماسيني اؤز منافعينه اويغون حساب ائتديگينه گؤره اونا قارشي چيخيردي.

آ.ب.د ۱۳۳۰-جو ايللرين آخيرلاريندان و ۱۳۴۰ –جي ايللرين اولريندن اعتيبارن ايجتيماي داياغي نين اساسيني اولوشدوراجاق اؤزل سئکتورا (خوسوسي بخش) بؤيوک اؤنم وئرمه يه باشلاميشدي.بونون نتيجه سينده اؤلکه نين بؤيوک شهرلرينده او ، جومله دن تبريزده ، تئهراندا ، شيرازدا ، ايسفاهاندا ، اراکدا صنایع فابريکلري نين آچيليشيني تشکيل ائتمکديدي . اينگيلتره بو صنایع فابريکلري نين قويولوشوندا نصيبسيز قالماميشدير،بئله کي، قويولان سنايه فابريکلري دئمک اولار کي، بير چوخونون بير باشا و يا خوددا کي، دولاييسي ايله اينگيلتره صنایعسي نين ترکيب حيصه سي اولدوغونا گؤره اونلارين ايمتيياز صاحيبي ايدي ، ميثال اولاراق رومانييادان آلينميش تبريز تراکتور قاييرما فابريکي نين ايمتييازي بير باشا اينگيلتره يه مخصوصيدي .

۱۳۴۲-جي ايلدن ۱۳۵۰-جي ايللر(۱۹۶۲-۳-۱۹۷۱)کيمي سورن تورپاق ايصلاحاتي اؤزو ايله اؤزل سئکتورون يارانماسيني و اينکيشافيني دا قاچينيلماز ائتميشدير. ۱۳۴۲-جي ايلده آغ اينقيلابا شاه ستارت وئرديکده اؤز نوفوزونو ايتيره جگيندن احتياطلانان اينگيلتره دين خاديملري نين ان راديکال کسيمي ايله - يني اينتئليجئنس سئرويسين امير قولو اولان شئيخ فزلوللاه نوري نين قارداشي نوه سي روح الله موسوي خميني ايله ان سرت مؤوقئييني اورتايا قويدو. آغ اينقيلاب ائلان ائديلديکده خمینی قوم شهرينده آغ اينقيلابين حياتا کئچيرمک ايسته ديگي تورپاق ايصلاحاتيني ايسلام شريتينه داها دقيق دئييلسه مولکيت هوقوقونا ضيد اولدوغونو بيان ائده رک خان و بؤيوک ماليکلردن يانا بدبخت تورپاغا تهکيم کندليلرين علئيه اينه اولاراق تورپاق ايصلاحاتينا قارشي چيخماغا باشلادي.

اؤنجه ده قئيد ائديلديگي کيمي بو اؤلکه ده باش وئرن رئفورملار کوتله نين ايجتيماي-سياسي-ايقتيصادي شوورونون اورونو اولماديغيندان و تزيق واسيطه سي ايله اؤلکه ده باش وئرن رئفورملار اولدوغوندان دولايي بو گئريچي دين خاديملري يئنه خالقين ايراده سيني خالقين علئيه اينه سو ايستيمال ائتمگي باجاردي.خمینی نين بو آغ اينقيلابا قارشي چيخيشي ۱۳۴۲-جي ايل قوم حاديثه لرينه ندن اولدو،بونون نتيجه سينده ايسه ۱۵ خورداد –دا خمینی حبسه آليندي ،۱۳ آباندا ايسه تورکيه يه سونرا عراق داها سونرا ايسه فرانسايا گؤندريلدي. اينگيلتره آ.ب.د – نين آسيلي ميللي بورژوا و اؤزل سئکتورلا اورتايا گتيرمک ايسته ديگي گوجلو ايجتيماي داياغينا قارشي ان بؤيوک تاثيره ماليک دين فاکتورونو ،خالقين دايم ديني اعتيقاديني اؤز قروپ منافعي ايجابينجا سو ايستيمال ائدن اونو آرخاسينجا سوروين دين خاديملريني قويموش اولدو ، بو فاکتور گله جکده ده گؤره جگيميز کيمي اؤلکه نين سياسي آرئناسيندا هلل ائديجي فاکتورا چئوريلدي.

تورپاق ايصلاحاتي اوزره اؤرگوت سئنات و مجليسده بولونان و يا خوددا کي نوفوز صاحيبي اولان بؤيوک ماليکلرين تورپاق ايصلاحاتينا قارشي چيخيشلارينا دينج يوللارلا سون قويماق مقصدي ايله چئشيتلي واسيطه لردن ايستيفاده ائديردي . بونلاردان بيري مولکدارلارين بيليکلي منسوبلارينا حربي و گوونليک ساهه سي کيمي دؤولت اهمميتلي گؤرولر وئرمه کي دي. بو ايسه شاه اوردوسوندا اؤزلليکله ده گوونليک اؤرگوتونده آبد-نين نوفوزونو حاکيم سويييه يه قالديرميشدير ، بونا نومونه اولاراق قاراداغلي بؤيوک اميرين ۱ (بؤيوک امير عرشد خانين ) منسوبلاريني گؤسترمک اولار ، لاکين بودا گؤزله نيلن تام نتيجه ني وئرمه ميشدير.سئنات و مجليسده بولونان مولکدارلار بو تورپاق ايصلاحاتي تاسلاغيني-لاييهه سيني دفعه لرله موباحيسه لي لاييهه کيمي موزاکيره يه چيخارتميشلار ، نتيجه ده ايسه لاييهه ده ماليکلرين خئيرينه بعضي قرارلار قبول ائديلميشدير.BayBak

بو قرارلاردان بيري ماليکلره تورپاقلاريندان ۸۰۰ هئکتار دئم ۴۰۰ هئکتار سولو اکين ساهه سيني اؤزلرينده ساخلاماق هوقوقونون وئريلمه سي و ديگر طرفدن اؤلکه نين بؤيوک بير بؤلگه سينده تورپاق ايصلاحاتي نين مولکدارلارلا رعيت آراسيندا اوزلاشمالارا بوراخيلماسي ايدي.بونون نتيجه سينده ايسه ماليکلرله رعيتلر آراسيندا چئشيتلي چتينليکلر يارانير ، ايکي کسيم آراسيندا اوزلاشمالاري چيخمازا سوخوردو،بو ايسه اؤلکه نين عنعنه وي کند تصروفاتينا چوخ بؤيوک منفي تاثير بوراخيردي.ديگر ياندان تورپاق ايصلاحاتي نين بير طرفلي آپاريلديغينا گؤره آزاد اولموش تورپاغا تهکيم کندلي الده ائتديگي اکين تورپاغيندان يارارلانماق اوچون گره کي لن وسايتلرين اولماديغيندان دولايي بؤيوک شهرلره آخيشماغي داها الوئريشلي حساب ائديردي.بئله ليکله ده بو دؤوردن باشلاياراق اؤلکه نين بؤيوک چوخلوغونو ،يني ۷۰% -۸۰% -اي اولوشدوران کندليلرين شهرلره کؤچو کوتلوي حال آلماغا باشلادي.بونونلادا دئمک اولار کي، آبد – نين گؤزله ديگي اولان تورپاغا تهکيم گؤزو باغلي کندليلرين شهرلره آخيشيب آسيلي ميللي بورژوانين يارانيب گوجلنمه سينه پلانلاشديريلميش آغ اينقيلابين حدفه نايل اولماسيني گؤسترير بو ايره لي سورولموش فيکريميزي دؤورون سيتاتيکتيک (امار) سايلاريدا تصديق ائتمکده دير.

مشروطه دؤنمينده تخمينن ۸-۹ ميليونلوق ، ۱۳۲۰ – جي ايللرده ۱۲-۱۳ ميليونلوق اهالي نين ۷۵% - ني کندليلر تشکيل ائديردي ، ۱۳۳۰ –جو ايللرده ايسه کندليلرين شهرلره کؤچونه ندن اولان چئشيتلي حاديثه لره راغمن اؤلکه نين تخمينن ۱۸ ميليونلوق اهاليسي نين ۷۰%-ني کندليلر تشکيل ائديردي، لاکين بونون تام ترسينه ۱۳۴۰ –جي اؤزلليکله ده ۱۳۵۰ –جي ايللرده کي ستاتيکتيک سايلار تام بير يئر دييشمه دئوريميني گؤسترمکده دير.بئله کي، ۱۳۵۰-جي ايللرين سيتاتيکتيک سايينا گؤره اؤلکه نين ۳۳ – ميليونلوق اهاليسي نين تخمينن ۱۶ ميليونا ياخين حيصه سي يني ۴۸-۴۹ % -ني شهر ساکينلري تشکيل ائتمکده دير.اشاغيدا چئشيتلي دؤورلري ايچرن سيتاتيکتيک ساي جدوه ليني وئريريک.۲

سون سؤز اولاراق او دؤنمين سياسي-ايجتيماي پارتييالاري نين و سؤز صاحيبي دين خاديملري نين نه قدر آسيلي و خالقين ايراده سيني و مانافئيني تمسيل ائتمه ديکلرينه داير نومونه کيمي بعضيلرينه ايشاره ائتمگيميزده يارار وار ، آغ اينقيلاب يالنيز و يالنز آبد – نين مودافيعه سي و هيمايه سي آلتيندا حياتا کئچديگينه گؤره بير نئچه قروپ ايستيثنا اولماقلا اساسن بوتون سياسي پارتييالار و يوکسک دين خاديملري بو ايصلاحاتا اوبيئکتيو دير وئرمه دن ، اونو اولدوغو کيمي ديرلنديرمه دن ،بونا قارشي چيخماغين نه قدر گئريچي اولدوغونو نظره آلمادان بير معنالي شکيلده آغ اينقيلابا قارشي چيخديلار.بونا ميثال اولاراق بوتون يوکسک دين خاديملري نين اؤزلليکله خمینی نين ايصلاحاتا قارشي سرت بيلديريلريني ،۲. فروردين ۱۳۴۲ – جي ايل قوم و سونرا مشهه دين قارشيت اَيلملريني ، بو اعتيراضلارا آيتوللاه مهمود الايي تاليقاني نين ، آيتوللاه مککاريمي شيرازي نين و ب.BayBak

يوکسک سويييه ده دستک وئرمه سيني و يا خوددا کي، باتي تحصيللي تبريزلي بازرگاني نين باشچيليغيندا کي، نهضت آزادي ( آزادليق نئهزتي ) نين ، توده نين و عوموميتله بوتون ميللي مذهبيلرين ،م. مئهردادين رهبرليگينده کي پانيرانيست بايراقدارلارين ، ايران پارتيياسي نين ، دارييوش فروهرين باشچيليغيندا کي، پانيرانيست ميلت پارتيياسي نين عوموميتله ايکينجي ميللي جبهه چيلرين چيخيشلاريني گؤسترمک اولار.ماراقليدير کي، بو آنلاردا اينگيلتره نين منافعي ايجابينجا آغ اينقيلابا قارشي چيخان ميللي مذهبيلر و يا خوددا کي، ميللي چبهه چيلر گله جک سياسي اولوشوملاردا گؤره جگيميز کيمي آبد-دن آسيلي ميللي بورژوا طرفيندن قيدالانديقلارينا گؤره اؤلکه ايچينده اينگيلتره ايله روسیه نين ايجتيماي داياقلارينا قارشي ان اساس آبد يانليسي ايجتيماي داياغا چئوريله جکلر.

بورادا قئيد ائديلمه سي يئرينه دوشر کي، اؤلکه ده هانسيسا بير ايجتيماي کسيم عوموم اؤلکه نين ، عوموم خالقين ميللي چيخارلارينا يؤنه ليک فاليتده دئييلدي ، چونکي هاميسي او و يا بو گوجون آلتي فعلي اولاراق سادجه اؤز شخصي و قروپ منافعلري نين قورونولوب ساخلانماسيني و ديگر قروپون حسابينا وارلانماغي اساس مقصد اولاراق گودموشلر. بئله کي، نئجه کي، دين خاديملري اؤز سينفي هئگئمونلوقلاري نين اؤلکه ده سوردورولمه سيني اينگيلتره نين گيزلي سئرويسينه مديون حساب ائديردي،نئجه کي، ديرناق آراسي سوسياليستلريميز باشقا ايفاده ايله دئسک موتاليه ايله کوممونيست اولموشلاريميز اؤز مؤوجودلوغونو سووئت روسیه سينا بورجلو حساب ائديردي ، بؤيوک ماليکلر و شهرلرين بؤيوک تاجيرلريده اؤز سينفي گوجلري نين قورونولوب ساخلانماسيني و اؤلکه نين حربي و گوونليک سئرويسينده (ساواکدا) بؤيوک گؤرولره صاحيب اولمالاريني بير باشا آبد-ه بورجلو اولدوقلاريني دوشونوردولر.بونا گؤره ده ايران آدلانان اؤلکه ده بوراجان هئج واخت فاکتيکي اولاراق ايجتيماي شوور آچيسيندان کؤنوللو و شوورلو شکيلده بير ميلت آنلاييشي اولماميشدير نه اولوبدوسا تزيقه ، زورا و ريياکارليغا سؤيکه نيبدير.

بونا گؤره ده پانيرانيزم و پانفارسيزم قوندارما آنلاييشي خالقين شوورلو ايراده سينه باغلي دئييل ، بو قوندارما آنلاييشين ايجتيماي داياغي و يا باشقا ايفاده ايله دئسک ايجتيمايت آراسيندا کي، ديرکلري آسيلي ايقتيصادياتا و سوني-ساختا ايدئولوژي فورمالاشما اوزرينده دوردوغوندان حددن آرتيق زيف و وورما-دوشردي ، ايران آدلانان اؤلکه ده بو ايسارته و ايجتيماي فلاکته سون قويماق اوچون خالقلارين ميللي منليک قازانماسي و قلوبال گوجلرين بو يالانچيق موستملکه چيليک اويدورولماسيندان واز کئچمه سي يئترليدير،بو بؤلگه ده منافع چکيشمه سينده اولان گوجلرين بو ايرانچيليق اويدورولماسيندان گئري چکيلمه سيده يالنيز و يالنيز يئرلي ايسارتده کي، خالقلارين شوورلو ميللي ايراده سينه دايالي قورتولوش ساواشي نين گوج اؤلچوسونه باغليدير.

باکي ، ماي ۲۰۰۷
آردي وار…

۱- امير ارشد خان آذربايجانين تاريخي بير شخصيتي اولاراق حاقيندا گئنيش آراشديرمالارا احتيياج اولدوغونو وورغولاماقلا ياناشي قئيد ائتمکده يارار وار کي، ۲۰-يوز ايلليگين بؤيوک يازاري آدليم موللا نسرددين ژورنالي نين باش رئداکتورو بؤيوک ژورناليست جليل مممدقوليزه ده نين خاطيره لرينده گونئي - تبريز سفرينده بو شخصيت حاقيندا موثبت معنادا چئشيتلي بيلگيلر اؤز عکسيني تاپميشدير.و ، خانيميسي ايله بيرليکده امير عرشد خانين اوخارادا کي، ساراييندا بير مودت قوناق اولموش، اميرله مؤوجود سياسي-ايجتيماي دوروم حاقيندا گئنيش موزاکيره لر ائتميشدير.بؤيوک جليل مممدقولوزه ده بو شخصيتي تام چاغداش دونيا گؤروشلو وطن و ميلتيني دوشونن بير شخصيت کيمي کاراکتئريزه ائده رک علاوه ائدير:بورادا اينسانلار دئييرلر کي ، امير قاجار حاکيميتيني قوراجاغي يئني چاغداش دؤولتله عوض ائتمک ايسته يير. ج.م.قوليزه ده قئيد ائدير کي، امير مندن ايسته يير کي، بورادا قاليب موللا نسردديني بورادا چيخارديم . امير بو تکليفي وئره رک دئييردي ، موللا نسرددينه بيزيم خالقيميزين بؤيوک احتيياجي وار ، من بو ژورنالين بورادا چاپ اولوب ياييلماسينا بوتون گرکن ماددي و معنوي دستگي وئرمه يه تام حاضيرام ،هتتا ان چاغداش متبه آوادانليقلاريني سيزين ايختييارينيزا آليب قويارام،سيزين اؤزونوزه ايسه ايسته نيلن بوتون شرايتي ياراتماغا حاضيرام …

بؤيوک امير او سياسي قالماقاللي دؤنمده قاجار تورک دؤولتيني ان يوکسک سويييه ده مودافيعه ائدن بؤيوک تورک سرکرده سي ايدي. اينگيليس و باشقالاري نين آلتي-فعلينه چئوريلميش ايسماييل سيميتکونون باتي آذربايجاندا تؤرتديگي حاديثه لره سون قويولماسيندا بؤيوک اميرين ان بؤيوک رولو اولموشدور.يسماييل سيميتکو آدي ايله باغلي اولان عوصيانا سون قويان بؤيوک امير، آرخادان وورولان گولله ياراسيندان وفات ائتميشدير. قاجار عنعنه وي تورک دؤولتيني ايرتيجاي و باياغي ديرناق آراسي چاغداش فارس دؤولتي ايله عوض ائديلمه سيني پلانلاشديران اينگيلتره ، يئرلي آژان و مأمورلاري نين واسيطه سي ايله اؤلکه ده قاجار تورک دؤولتيني يئرلرده و مرکزده قورويان و هر طرفلي مودافيعه ائدن بؤيوک سرکرده لري چئشيتلي يوللارلا آرادان گؤتوروردو. بؤيوک امير بو سيياستين قورباني اولموشدور.BayBak

۱۳۴۲-جي ايل آغ اينقيلاب دؤنميندن سونرا بير چوخ مولکدارلار کيمي نه يازيقلار کي،بؤيوک اميرين نوه سي ايکينجي اميرين اوغلو توراپ خان و ان ياخينلاريندان اولان موستافا خانين اوغلو قوباد خان ساواک-اين قوزئي باتي اوزره گؤروليلريندن اولموشلار و سپهبد قاراداغلي (قره جه داغي) ايسه بللي شخصدير.توراپ خان دئوريم سونراسي اعدام ائديلدي،قوباد خان بير مودت قاچاق قالديقدان سونرا توتولوب بير مودت زينداندا قالدي ، لاکين تاليقاني نين کؤمگي ايله اعدام حؤکمو ائو دوسداقليغي ايله عوض ائديلميشدير. سپهبدون ايسه دئوريم سونراسي مشهور محکمه سي اولموشدور.

۲- قايناق [1] www.sci.org.ir