اعتراف روزنامه جام جم در خصوص وحشي بودن پارسها و نابودي تمدن تورک بدست آنان
بای بک، آذربایجان | آنناآخشامي, ۱۳-ي چيلله , ۱۱۰۰۷ اینجی ایل, چولا ۰۱:۰۱ [گ.ؤ] | خبرلر, فارسجا
 |
. | در شماره ۳۱۸۲ روزنامه جام جم و در بخش جامعه مطلبي در خصوص آذربايجان٫ تيکان تپه و آتشکده هاي زرتشتي چاپ شده است. اين مطلب از آذربايجان و مناطق متعلق به ان نظير تيکان تپه (تکاب) و تخت سليمان سخن ميگويد.
مطلب نوشته شده براي باي بک آماده شده است که در صورت عدم دسترسي به نسخه کاغذي روزنامه جام جم٫ ميتوانيد از آن استفاده نمائيد*. يکي از بخشهاي اين نوشته که به شدت باعث واکنش شوونيستهاي خفته در روياي آريا شد: “تخت سليمان امروزي باقيمانده قلعه و آثار بزرگ و عمارات مخصوص براي سکونت موبدان بوده است که در زمان اشکانيان در نهايت آبادي و اوج قدرت بوده و در نتيجه حمله روميان و تاخت و تاز اقوام وحشي پارس و عرب ويران شده و آثار تمدن آن به ميزان زيادي از بين رفته است.” |
در شماره ۳۱۸۲ روزنامه جام جم و در بخش جامعه مطلبي در خصوص آذربايجان٫ تيکان تپه و آتشکده هاي زرتشتي چاپ شده است. اين مطلب از آذربايجان و مناطق متعلق به ان نظير تيکان تپه (تکاب) و تخت سليمان سخن ميگويد.
مطلب نوشته شده براي باي بک آماده شده است که در صورت عدم دسترسي به نسخه کاغذي روزنامه جام جم٫ ميتوانيد از آن استفاده نمائيد*.
يکي از بخشهاي اين نوشته که به شدت باعث واکنش شوونيستهاي خفته در روياي آريا شد: “تخت سليمان امروزي باقيمانده قلعه و آثار بزرگ و عمارات مخصوص براي سکونت موبدان بوده است که در زمان اشکانيان در نهايت آبادي و اوج قدرت بوده و در نتيجه حمله روميان و تاخت و تاز اقوام وحشي پارس و عرب ويران شده و آثار تمدن آن به ميزان زيادي از بين رفته است.”
همين يک مورد در لابلاي يک مطلب نسبتا طولاني٫ از سوي شوونيستهاي دو آتشه مقبول نيافتاده و باعث حذف مطلب شده اند. اميد است اين مطلب باعث دردسر جدي براي نويسنده آن نشده باشد.
هرچند بايد در نظر داشت که اينگونه حملات نه چندان کاري به باورهاي نادرست رخنه کرده در تاروپود فارسهاي آريازده نميتواند جلوي سياست تورک زدائي در منطقه را بگيرد٫ اما همين اندک نيز روشنگر وجود انديشه ضد تورک حاکم بر رسانه ها است که در کمال تعجب دم از آزادي و دموکراسي زده ولي چون سرطاني مهلک در تاروپود سيستم حکومتي منطقه جغرافيائي ايران ريشه دوانده است.
متن کامل را که حاوي نقاط جالبي از تاريخ منطقه است را بخوانيد:
پنج شنبه ۶ دی ماه ۱۳۸۶ ۰۳:۰۵
آذربايجان سرزمين مرداني از جنس غيرت و بزرگي و يادآور تاريخ کهن ايران زمين است. گشت و گذار در اين بر و بوم ما را به گذشته هاي دور مي برد. تيکان تپه (تکاب) شهري است ميان آتشکده هاي زرتشتي که جاذبه هاي بسياري دارد.
اين شهر که يکي از شهرستان هاي استان آذربايجان غربي است در جنوب شرقي استان واقع شده است و از غرب به شهرستان شاهين دژ، از شمال غربي به شهرستان هشترود، از شمال شرقي به استان زنجان، از جنوب و جنوب غربي به شهرستان سقز و از طرف جنوب شرقي به شهرستان بيجار محدود است و با ۳ استان زنجان، آذربايجان شرقي و کردستان مرز مشترک دارد.
فاصله تکاب با تهران ۵۴۰ کيلومتر است. شهرستان تکاب داراي دهها اثر تاريخي مربوط به قبل و بعد از اسلام است. اين شهر با وجود آثار باستاني فراوان و ديرين و منابع طبيعي و معدني در اطراف آن، يکي از غني ترين شهرهاي استان آذربايجان غربي است.
اقتصاد اين شهر بيشتر وابسته به کشاورزي و دامداري است. همه ساله صدها نفر از نقاط مختلف دنيا از آثار باستاني اين شهر بخصوص تخت سليمان (آتشکده آذرگشسب) که جزو ميراث جهاني يونسکو است بازديد مي کنند. از مناطق ديدني اين شهرستان کوه زندان، آبشار قينرجه، آب گرم هاي مختلف، چمن متحرک و تخت سليمان است. کوه بلقيس در نزديکي تکاب يکي از زيباترين مکان هاي گردشي و تفريحي است و در تابستان آب و هواي بسيار خوبي دارد. شهر تکاب به دليل آن که در حاشيه شاهراه هاي ارتباطي کشور قرار ندارد در مقايسه با اهميت آن، امکانات تفريحي، رفاهي و توريستي محدودي دارد که با توجه به وجود تعدادي از مهمترين آثار باستاني کشور در اين منطقه لزوم گسترش هرچه بيشتر امکانات گردشگري منطقه انکارناپذير است.
وجود چهارمين اثر ثبت شده ايران در آثار جهاني يونسکو، آنچنان اهميتي به اين شهر داده که به مراتب امکانات بيشتري را مي طلبد.
يکي از اين آثار مهم تکاب تخت سليمان است که در ۴۲ کيلومتري شمال شرقي تکاب واقع شده است. اين بناي تاريخي مرکز آتشکده بزرگ ساساني ها به نام آذرگشسب، يکي از ۳ آتشکده بزرگ و معروف آن دوران است که به صورت تپه اي با ۲۰ متر ارتفاع از سطح زمين و قاعده اي بيضي شکل است.
در وسط اين تپه درياچه بزرگي قرار دارد. مقدار آبي که از طرفين آن سرازير مي شود بيش از ۴۰ ليتر در ثانيه است. آب اين درياچه که از عمق ۱۱۶ متري از درون زمين به سطح مي آيد و به زمين هاي اطراف مي ريزد داراي املاح زيادي است که آن را براي آشاميدن و کشاورزي نامناسب کرده است. رسوب هاي حاصل از اين املاح در طي قرن ها لبه درياچه را شکل داده و متغير کرده است. مساله جالب توجه درباره اين درياچه اين است که اين درياچه هيچ وقت سرريز نمي شود؛ و اگر جلوي جريان آب را نيز باز کنند از حجم آب کاسته نمي شود؛ به همين دليل درياچه تخت سليمان را سحرآميزي مي دانند؛ که داراي ناشناخته هاي بسياري بوده و بررسي ها و پژوهش هاي هدفمند را مي طلبد. خرابه هاي متعددي روي اين تپه باقي مانده است که برخي از مورخان آنها را به دوران پيش از اسلام و برخي آنها را به دوران بعد از اسلام نسبت مي دهند.
شهر تاريخي شيز هم در اينجا واقع بود و احتمالا به علت فعاليت هاي آتشفشاني کوه زندان که در فاصله ۱.۵ کيلومتري تخت سليمان فعلي قرار دارد، ويران شده و آثاري نيز از آن به جاي مانده است. در دوره اسلام و مغول نيز توجه زيادي به آباداني اين ناحيه شد و مورخاني چون طبر ابن الفقيه، ابن خردادبه، ياقوت حموي و حمدالله مستوفي در کتاب هاي خويش به اين ناحيه اشاره کرده اند. بقاياي اين مجموعه بر روي جبهه اي از سنگ در ۴۸ کيلومتري شمال شرق تيکان تپه (تيکاب) در آذربايجان جنوبي قرار گرفته که در ميان انبوهي از آثار طبيعي و مصنوعي مانند درياچه ها، آب گرم ها، قبور کهنسال و ابنيه تاريخي ديگر احاطه شده است.
تخت سليمان در زمان پيش از تاريخ و دوران قبل از اسلام معبر شاهراه هاي عمده بود که از طرف همدان قديم در جنوب آذربايجان به شمال آذربايجان در دربند، قفقاز شمالي و آسياي صغير مي رفت و از لحاظ لشکرکشي نيز اهميت فوق العاده اي داشت و اين مکان محل تلاقي و برخورد اقوام مختلف بود.
تخت سليمان از وسيع ترين مجموعه بناهاي قبل از اسلام آذربايجان زادگاه زرتشت است که تاکنون شناسايي و از زيرخاک بيرون آورده شده است. از گذشته هاي دور شرايط مناسب دره سرسبز و چشمه هاي هميشه جوشانش براي زندگي بسيار مناسب بوده و خيلي زود مورد سکونت قرار گرفته است و با انتقال آتش مقدس از شيز قديم (تقريبا ناحيه اي در جنوب درياچه اروميه) بر اهميت آن افزوده شد.تخت سليمان به عنوان نماد وحدت کشور آذربايجان از احترام بالايي برخوردار بوده است به طوري که برخي از پادشاهان پياده به اين محل آمده و ضمن زيارت، تاج شاهي را بر سر مي گذاشتند.نخستين صحنه اي که در روبه رو شدن با اين مجموعه بي نظير چشم را خيره مي کند، حصار عظيمي است که با ظاهري تدافعي به طول ۱۲ کيلومتر به شکل بيضي، تمام مجموعه درياچه را در بر گرفته است. در حالي که هسته اصلي ديوارها از لاشه سنگ و ملات ساروج است پوشش بيروني حصار را سنگ هاي بزرگ حجاري شده زينت بخشيده اند. اين حصار ۱۳ متر ارتفاع دارد و سالم ترين قسمت باقيمانده آن در جبهه غربي و جنوب غربي بتازگي به شکل اوليه مرمت شده است. حصار مربوطه ۳۸ برج به صورت قوس در جبهه بيروني و ۲ دروازه دارد.
دروازه جنوب شرقي به علت زيبايي حجاري هاي بالاي طاق و نيز آسيب ناچيز از اهميت بيشتري برخوردار است. آتشکده سليمان در ضلع شمالي درياچه قرار گرفته و داراي نمايي چهارطاقي است که درون آن محراب آتش قرار گرفته و راهروهاي مخصوص مراسم عبادي اطرافش را فراگرفته اند؛ جايي که موبدان در حالي که سرودهاي مقدس را زمزمه مي کردند و در کنار آتشدان دهان خود را با پارچه اي مي بستند تا با نفس خود آن را آلوده نسازند و دستکش به دست چوب هاي از قبل پاک شده را با انبر روي آتش قرار مي دادند.در سمت راست چهار اطاقي دومين اتاق مهم اين آتشکده قرار گرفته است که در آن آتش را وقتي براي نيايش در معرض ديد نبود، شعله ور حفظ مي کردند.
تخت سليمان امروزي باقيمانده قلعه و آثار بزرگ و عمارات مخصوص براي سکونت موبدان بوده است که در زمان اشکانيان در نهايت آبادي و اوج قدرت بوده و در نتيجه حمله روميان و تاخت و تاز اقوام وحشي پارس و عرب ويران شده و آثار تمدن آن به ميزان زيادي از بين رفته است.
در ضلع شمال غربي، ايوان بلند و شکوهمندي قرار دارد که از آجر قرمز و ملات ساروج ساخته شده است و تنها ديوارهاي باقيمانده هنوز به عنوان شاخص اين مجموعه تلقي مي شود.
اين ايوان بلند براي اقامت پادشاهان و آتابيگان آذربايجان در زمان اجراي مراسم زيارت آتشکده سليمان و بار عام احداث شده است.
از برخي تاريخ نويسان و جغرافيدانان دنياي قديم درباره شکوه، تزئينات سقف و ملزومات اشرافي بويژه تخت جواهرنشان سلطنتي طاقديس اين ايوان يادداشت هايي باقي مانده که گوياي توجه شاهان و حاکمان آذربايجان به رونق و شکوه اين مکان مذهبي سياسي است.
تخت طاقديس که برحسب قرار گرفتن خورشيد قابل چرخش و تنظيم بوده، جنسي از عاج و چوب ساج و سايباني از نقره و طلا داشته که طاقي از طلا و لاجورد که آسمان را با کواکب به تصوير مي کشيده آن را در بر مي گرفته است.
همچنين بايد به تالار ستون دار که کاربرد آن هنوز قطعي نشده و به مقوله يک آتشکده ديگر يا ساراي قلمداد شده اشاره کرد.
يکي از معابد شناسايي شده در تخت سليمان تالاري است که در ضلع شرقي آتشکده قرار دارد چشمه اي دارد که از کوهي افسانه اي مي جوشد.
تخت سليمان، تابلويي کم نظير
مجموعه تخت سليمان تيکاب با مناظر و مواهب طبيعي خود و اطراف آن همچون تابلوي کم نظيري است که چشم هر بيننده اي را به خود خيره مي کند. آب هاي معدني و نقاط ديدني و کوهستان هاي سبز و خرم اطراف اين مجموعه، از عوامل بسيار مهم جذب هر توريست و جهانگردي است. کاوش هاي تخت سليمان در سال ۱۳۳۷ شمسي که در اين محل از سرگرفته شد، تعداد بسياري کوره و اجاق هايي که گوياي استفاده مکرر براي سفال سازي، در زمان ساسانيان و ايلخانيان بوده نيز کشف شده است.
از اين منطقه تعدادي ظروف سفالين لعابدار و بدون لعاب و ظروفي با تزيين زرين فام به دست آمده است. سفال هاي دوره ساساني تخت سليمان عموما به صورت ظروف آشپزخانه اي، کوزه هاي آب، خمره براي نگهداري مواد غذايي و تنگ هاي گردن بلند و کوتاه به تقليد از ظروف فلزي اين دوره و نوعي ظرف باريک کشيده شبيه بطري هاي کنوني است. بعضي از ظروف سفالين که بيشتر سفال هاي دوره ساساني از اين قسم است ساده بوده و اگر سفالگر نقشي بر آنها نهاده باشد به شيوه قالبي يا مهري بوده است. از جمله سفال هايي که در تخت سليمان به دست آمده است سفال هاي معروف به گردش و سامره نيز است. حدود اواخر قرن هفتم هجري قمري و با آغاز حمله مغول که ساختن ظروف مينايي متوقف شد، توليد ظروف لاجوردي رونق يافت، زيرا تزئينات ظروف لاجوردي از نوع مينايي ساده تر و رنگ هاي مورد استفاده در نقوش محدودتر بوده است.
اين روايت مي تواند نشانگر اهميت انتخاب اين محل براي استقرار جايگاه مقدس طي هزاران سال و بخصوص در دوران قبل از اسلام آذربايجان باشد. با وجود اين، قلعه با عظمت تيکاب در سال ۶۲۴ ميلادي به واسطه حمله ارتش روم و شکست سپاهانيان آذربايجان مورد غارت و تخريب و بي حرمتي واقع و از اعتبار آن کاسته شد و ديگر هرگز رونق پيشين را نيافت تا اين که در دوره ايلخانان مغول که آذربايجان را مرکز حکومتي خود قرار دادند، آباقاخان با انجام تعميرات وسيع و احداث بناهاي جديد به روي شالوده بناها، از اين مکان به عنوان تفرجگاه و شکارگاه خود استفاده کرد و بعد از ايلخانان مغول اين مکان به صورت شهرک کم اهميتي با مشاغل متنوع تا قرن ۱۱ هجري قمري به حيات خود ادامه داد و تا زماني که هيات آلماني سرپرستي رودلف ناومان در سال ۱۹۶۰ نخستين گمانه ها را در اين محل آغاز کردند متروک ماند. اما درخصوص اين مجموعه توجه به دو نکته ضروري است؛ اول اين که در جغرافياي تاريخي آذربايجان، شهر شيز از پايتخت هاي بزرگ آذربايجان است که بعدها مرکز بزرگ آتشکده عظيم آتابيگان آذربايجان شد و دردنياي ادبيات نام اين آتشکده فراوان ديده مي شود.
در اهميت و توجه به آن نوشته اند که براي بزرگداشت اين جايگاه مقدس پاي پياده به زيارت اين آتشکده آمده و در برابر آن زانوزده و اظهار عبوديت مي کرده اند و اما نکته دوم اين که علماي باستان شناس و علاقه مندان به آثار تاريخي پيوسته در جستجو و تفحص براي پيدا کردن مکان اصلي اين آتشکده بوده و از روي اسناد و نوشته هاي پيشينيان کنجکاوي کرده اند.
بعضي محل اين آتشکده را نزديک درياچه اروميه و برخي در شهر شيز دانسته اند که تا پيش از حفاري اين مطلب همچنان مکتوم و مورد بحث مانده بود. حتي در فهرستي که از آتشکده هاي زمان قديم آذربايجان به دست آمد، مورخان اسلامي محل آتشکده اعظم را در دو نقطه نوشته اند؛ يکي شهر شيز و ديگري در محل تخت سليمان اسکلت آتشکده بزرگ پس از گذشت قرن ها، اختلاف کلي بين شيز و تخت سليمان را برطرف کرده و روشن مي کند که شهر شيز همان تخت سليمان امروزي است که مرکز بزرگترين آتشکده زمان قبل از اسلام بوده و اين مساله اهميت کاوش هاي علمي در تخت سليمان را آشکار مي کند. لعاب هاي آبي لاجوردي و فيروزه اي در قرن هفتم و نيمه اول قرن ششم هجري قمري دوستداران بسيار داشته و نقوش رايج آن زمان شامل نيلوفر چيني، سيمرغ و اژدهاست که اين سبک در سفال هاي دوره ايلخاني تخت سليمان کاملا مشهود است.
از لحاظ فلزکاري نيز اشياي به دست آمده چندان چشمگير نبوده و فقط شامل قطعه هاي اشياي زيستي مانند النگو در بعضي موارد و قطعه هايي از ظروف فلزي است. در کاوش هاي تخت سليمان اشياي شيشه اي نيز از دوره هاي ساساني و ايلخاني به دست آمده که متاسفانه به علت شکننده بودن آنها ظرف سالمي به دست نيامده است. ظروف شيشه اي تخت سليمان در دوره ساساني از لحاظ شکل و فرم از سفال دوره ساساني تبعيت کرده است. در دو راس تپه مجاور به زندان برنجه (برنجک) بقاياي معماري از دوره نامشخص توجه بازديدکننده را به خود جلب مي کند که بنا به اظهارات ساکنان محلي و افراد مسن، قبرهايي در کنار بقاياي معماري مربوط به ترسايي ها موجود بود که به خط ميخي يا شبيه به آن نوشته هايي روي سنگ قبرها مشاهده مي شد؛ ولي هم اکنون به علت حفاري هاي غيرمجاز جويندگان طلا و مخروبين آثار باستاني کاملا منهدم شده و از بين رفته است.
در روستاي قره بلاغ، مرکز دهستان چمن در کيلومتر ۲۴ شهرستان تکاب و غرب روستاي برنجه (برنجک) و در کنار قبرستان عمومي روستا، قبرهايي با سنگ هاي سرخ رنگ با چندين علامت خط ميخي مربوط به دوران حکومت مغولان ديده مي شود که بنا به روايت ساکنان محلي مربوط به مردگان لشکر تيمور در موقع حمله مغولان براي تسخير تخت سليمان و شهرنشين است که هم اکنون در اثر کندن و حفاري از بين رفته ولي سنگ قبرها به علت بزرگ بودن براي نشان دادن در همان محل باقي مانده است. چمن متحرک يکي از پديده هاي جالب شهرستان تکاب است. قطعه بزرگي تشکيل شده از ني هايي که از ريشه به هم چسبيده است و بدون ارتباط با زمين روي آب شناور است. قطر اين قطعه کمتر از ۱۰۰ متر است که روي رودخانه کوچکي قرار گرفته است.
کوه زندان سليمان در حدود ۴۰ کيلومتري شمال شرقي تکاب و در فاصله کمتر از ۵ کيلومتري جنوب تخت سليمان است. اين کوه کم ارتفاع مخروطي و جالب با وجود باغ هاي سرسبز کنار آن بسيار زيبا به نظر مي آيد. اين کوه با ارتفاع تقريبي ۱۰۰ متر، زماني محل نيايش موبدان زرتشتي بوده است. بقاياي بناهاي گرداگرد مخروط زندان سليمان، نشانگر اهميت اين محل مقدس است. احتمالا دو هزار سال پيش مخروطي که امروز خالي از آب است و در دهانه تپه قرار دارد، پر از آب بود. بقاياي آب انبارهاي اطراف مخروط، نشانگر غير قابل استفاده بودن آب اين دهانه و درياچه درون آن است.
به مرور زمان و بر اثر حجم رسوبات با فرو ريختن دهانه، چشمه هاي اين درياچه که در عمق ۱۰۰ متري قرار داشته اند بسته شده و مخروط کم کم خشک شده است. پيرامون دهانه مخروطي شکل کوه زندان، جايگاه معبد مقدسي مربوط به هزاره اول قبل از ميلاد است. بقاياي آثار معماري پيرامون دهانه زندان با توجه به اشيائ تاريخي به دست آمده متعلق به قلمرو حکومت مانايي هاست که از ۸۳۰ تا ۶۶۰ قبل از ميلاد در اين منطقه از ايران فرمانروايي داشته اند. به نظر مي رسد جايگاه مقدس فقط تا زماني رونق داشته که درياچه کوه زندان، آب داشته و پس از خشک شدن آب، اين جايگاه به عنوان معبد، متروکه مي شود و تا مدتي بعد از اين واقعه از برخي واحدهاي معماري آن به صورت قلعه نگهباني استفاده مي شود. خشک شدن آب گودال، به طور ناگهان نبوده؛ بلکه سطح آب در زمان طولاني و به آرامي کم شده است و دليل آن هم احتمالا به دليل کوچک شدن مدخل خروجي چشمه جوشان به دليل جمع شدن رسوبات بوده است.
در قسمت جنوبي کوه طويله سليمان در بالاي کوه نسبتا کم ارتفاع همانند زندان سليمان، گودالي مخوف و تو خالي با دهانه بيضي شکل با عمق حدود ۶۰ متر و با ديواره سنگي از نوع سنگ تراورتن وجود دارد که در عمق ۶۰ متري آن آبي نيلگون پيداست که به علت عدم دسترسي عمق و ميزان آب موجود در درياچه اندازه گيري نشده و در هر موقع از سال به آن درياچه مراجعه شود هميشه آب را در عمق آن مشاهده مي کنيد که هيچ گونه تغييري در کم و افزايش يافتن در آن مشاهده نمي شود. براي ديدن اين اثر تاريخي مي توان از دو مسير مختلف استفاده کرد. مسير زنجان و مسير تکاب. در صورتي که تنها قصد ديدن اين اثر را داريد بهتر است از مسير تکاب استفاده کنيد. جاده هاي مناسب و هموارتر آن کمک زيادي به آسايش شما مي کند. مخصوصا اگر ماشين شخصي نداشته باشيد، مسير تکاب قطعا براي شما ارزان تر خواهد بود. تا تکاب مي توان با اتوبوس طي طريق کرد و بعد از آن مسير کوتاه ۴۲ کيلومتري باقي مانده را مي توان با اتومبيل کرايه اي طي کرد. علاوه بر اين مسير زنجان دندي تخت سليمان، مسيري کوهستاني و پر فراز و نشيب (البته آسفالت) است و ممکن است کمي خسته کننده باشد. البته بعد از ديدن اين جاذبه هاي شگفت انگيز مطمئنا ديگر خستگي بر تن هيچ کس باقي نمي ماند. (اسم نويسنده به خاطر مسائلي امنيتي شخصي از سوي باي بک محفوظ است.)
* نسخه اينترنتي اين نوشته از سوي گردانندگان سايت جام جم عمدا با مشکل روبرو شده است تا هم مطلب حذف شود و هم ادعاي حذف رسمي آن از وب سايت مردود (غيرعمدي-تکنيکي) نشان داده شود.
* نسخه اسکن شده از روزنامه جام جم:
، بیر میللتین سسی
پایلاش | پرینت
بورا باغلي يازيلار:
- تاپيلمادي
http://www.baybak.com
بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11007.baybak.com/3984.azr
یازینین اینترنت آدرسی
گوروش کاپانیبدی