گونئي آذربایجان تورک کولتورونون ماکرو دوزلمده سوسيولوژيک ده یر له نديريلمه سي - آرتوم دينچ (بئش اينجي بؤلوم)
بای بک، آذربایجان | سؤتگؤن, ۲۰-ي قیروو آی , ۱۱۰۰۷ اینجی ایل, چولا ۲۰:۲۷ [آ.خ] | تورکجه, مقاله
 |
. | ” بوتون هايوانلار اؤیرئنمه يئتئنئگينه ساهيپتيرلئر و بير شئيلئر اؤیرئنيرلئر. یالقیز قازانديغي آليشکانليکلاري و اؤیرئنديغي يئني بيلگيلئري تومويله ياوروسونا گئچيرئبيلئن تئک وارليق اينسان’دير. ” (گوونچ، ۱۹۹۹؛ ۱۰۱) هايوانلاردا قوشاختان قوشاغا بيلگي آخدارما و اؤغرئتيمي يوخدور. اينسانين بو آلانداکي فرقليليغي و ” بيريجيکليغي ” بئلکي ده ” ديل ” ده ن عائیله ري گئلييور. اينسانلار سوسياليزاسيون سورئجي ايچينده کولتوره ل ده یرلئري، نورملاري و اورونلئريني قوشاختان قوشاغا آخدارابيلييورلار. ياني سورئکليليغي ساغلايابيلييورلار. ائیيتيم و سوسياليزاسيون سورئجي اينسانوغلونون ” …دوغوشتان گئلئن ائغيليم و دورتولئري نين سوسيال حاياتين قوشوللارينا گؤره کيسيتلانماسيني و سينيرلانماسيني اؤنگؤرويور. هئر کولتور اويئلئريني بئسلئر… ” (گوونچ،۱۹۹۹؛۱۰۱) کولتور، سورئکليليغيني گئله نه ک و گؤره نئکلئرله ، اينانچلار، دوغرولار و کابوللئرله ساغلار. ايشته بوندان اؤتورو کولتورون تاريخي وارليق آلاني اولدوغو اؤنئريلميشتير. |
(بو يازي اؤزل اولاراق باي بک اؤچون کؤچورولوب و ديزي اولاراق يايينلانير.)
کولتور تاريخي و سورئکليدير
” بوتون هايوانلار اؤیرئنمه يئتئنئگينه ساهيپتيرلئر و بير شئيلئر اؤیرئنيرلئر. یالقیز قازانديغي آليشکانليکلاري و اؤیرئنديغي يئني بيلگيلئري تومويله ياوروسونا گئچيرئبيلئن تئک وارليق اينسان’دير. ” (گوونچ، ۱۹۹۹؛ ۱۰۱) هايوانلاردا قوشاختان قوشاغا بيلگي آخدارما و اؤغرئتيمي يوخدور. اينسانين بو آلانداکي فرقليليغي و ” بيريجيکليغي ” بئلکي ده ” ديل ” ده ن عائیله ري گئلييور. اينسانلار سوسياليزاسيون سورئجي ايچينده کولتوره ل ده یرلئري، نورملاري و اورونلئريني قوشاختان قوشاغا آخدارابيلييورلار. ياني سورئکليليغي ساغلايابيلييورلار. ائیيتيم و سوسياليزاسيون سورئجي اينسانوغلونون ” …دوغوشتان گئلئن ائغيليم و دورتولئري نين سوسيال حاياتين قوشوللارينا گؤره کيسيتلانماسيني و سينيرلانماسيني اؤنگؤرويور. هئر کولتور اويئلئريني بئسلئر… ” (گوونچ،۱۹۹۹؛۱۰۱) کولتور، سورئکليليغيني گئله نه ک و گؤره نئکلئرله ، اينانچلار، دوغرولار و کابوللئرله ساغلار. ايشته بوندان اؤتورو کولتورون تاريخي وارليق آلاني اولدوغو اؤنئريلميشتير.
کولتوره ل ده یرلئر و نورملار قوشاختان قوشاغا آخداريلاراق سؤره گئنليک قازانير. آما نئ وار کي گونئي آذربايجان’دا اؤزئلليکله سون ۸۰ ييلدا قوشاختان قوشاغا آخداريلان کولتوره ل کاليتيم آذربايجان تورک کولتورونون اؤغئلئري و ده یرلئري ده ییر ده بويوک بير هيز و يوغونلوک قازانميش باتي کولتورو’نون ياني سيرا فارس و عرب کولتورلئري نين اؤغئلئريدير. آذربايجان تورکلئري کئندي تاريخي گئچميشلئري هاککينداکي بيلگيلئرئ يا اولاشاماماکتا يا دا چوخ زور شارتلاردا اولاشابيلمه کته ديرلئر. بونا قارشين عرب و فارس تاريخي هاککينداکي دوغرو يا دا يانليش بيلگيلئري چوختان ائیيتيم و سوسياللئشمه يولويلا ائزبئرله ميشتير. باشات کولتوره ل سيستئم آلت کولتوره ل ياپيلارين سؤره گئنليغيني رئدده تتيغي ايچين او کولتورلئرين قوشاختان قوشاغا آخداريلماسيني کيمي دوروملاردا اوتوريتئر گوجونو قوللاناراق ياساکلاميشتير. بو نئده نلئ ده آذربايجان تورک کولتورو ده ییر قوشاختان قوشاغا آخداريلماک، قوشاختان قوشاغا يوک اولوپ بيتمئکته دير. بوگون يئتيشکين ياشتا بولونان هئر گونئي آذربايجان تورکو سوسياللئشمه و ائیيتيم سايئسينده دويگو و دوشونجه لئريني تورکچئ ده ییر فارسچا آنلاتابيلمه کته دير.
بو و بونا بئنزئر ورئبيلئجه غيم بيرچوخ اؤرنئک رئسمي پلاندا گونئي آذربايجان تورک کولتورونون آرتيق قوشاختان قوشاغا آخداريمي نين دوردوغونو کانيتلاماقتادير. رئسمي اولمايان پلاندا ايسه گونئي آذربايجان تورک کولتورو دهديغيميزده بیر نئچه يوز تورکچئ کئليمئده ن فازلا اولمايان ايلکئل و بييولوژيک گئرئکسينيملئري قارشيلايان بير ديلي کاستئتميش اولويوروز. بو کولتوره ل اؤغئده سادهجئ عائیله و سينيرليدا اولسا ساناتسال آکتيويتئلئر آراجيليغييلا قوشاختان قوشاغا آخداريلماکتادير.
بو باخيمدان آرتيق گونئي آذربايجان تورک کولتورو کئندي اؤغئلئريني بئسلئيئمئز قونوما گئتيريلميشتير. دولاييسييلا تاريخي وارليق آلانيني گئچميشتئ بيراکاراک گئلئجه غئ تاشیعه اماز دوروما گئلميشتير. قوشوللار بوجور گيده رسئ قوللانيلماکتا اولان بیر نئچه تورکچئ کئليمئ ده گيده رئک اونوتولوپ ايشلئويني ييتيرميش اولاجاقتير.
کولتور توپلومسالدير
بوزکورت گوونچ (۱۹۹۹:۱۰۲)ئ گؤره کولتوره ل سيستئمين اؤغرئتيلئري، اؤرگوتلئنميش بيرليقله رده، گروپلاردا يا دا توپلوملاردا ياشايان بيرئيلئرجئ ياراتيلير و اورتاکلاشا ياشانير. بير گروبون کولتورو او گروبون اويئلئري طرفيندان بئنيمسئنميش يا دا کابول ائديلميش آليشکانليکلار، داورانيشلار، دويگولار، دوشونجه لئر، ده یرلئر و توتوم بئنزئرليقله ريدير. اؤرگوتلئنميش سوسيال بير گروبون آليشکانليکلار، نورملار، ده یرلئر سيستئمي بوتونو ايستئر عائیله ، ايستئر کؤي، ايستئر سينيف، ايستئر اويماک، ايستئرسئ ميللئت بيچيمينده اولسون او اؤرگوتلئنميش گروبون کولتورو يا دا آلت کولتورودور. کولتور توپلومسال اولدوغو ايچين اونون گئلئجه غي ده توپلوما باغليدير. بوتون کولتورلئر سؤره گئنليکله ريني سوردورمئک ايستئرله ر بونون ايچين گوونچ (۱۹۹۹:۱۰۲)ين ده دهديغي کیمین ” کامو ياراري ” آدي وريلئن اوستون بير ده یر قاورامي ياراتيرلار و اونا سايگي دويارلار. بو کامو يارارينا اوستون ده یر قاوراملاري توپلومدا دايانيشما دويگوسونو جانلي توتاراک سوسيال ده نئتيم مئکانيزمالاريني چاليشتيرير. بوجور جئ کولتوره ل ده یرلئر اينانچلار و نورملار توپلوم طرفيندان کابولله نه رئک توپلومساللاشير.
کولتوره ل سيستئمين اؤغرئتيلئري، اؤرگوتلئنميش بيرليقله رده، گروپلاردا يا دا توپلوملاردا ياشايان بيرئيلئر طرفيندان ياراتيلير و اورتاکلاشا ياشانير. گونئي آذربايجان’دا هاردا ايسه توم رئسمي و سيويل اؤرگوتلئنمه لئر باتي، عرب ، فارس باشات کولتورلئري نين اؤغئلئريني ياشاتاراک او کولتورلئرين آماچلارينا خیدمت ائتمه کته دير. بير گروبون کولتورو، او گروبون اويئلئري طرفيندان بئنيمسئنميش يا دا کابول ائديلميش آليشکانليکلار، داورانيش بيچيملئري، دويگو دوروملاري، دوشونجه تارزلاري، ده یرلئر و توتوم بئنزئرليغيدير. شو آندا گؤستئريلئن توم چابالارا قارشي گونئي آذربايجان’دا آذربايجان تورک کولتورو کئندي ده یرلئري و اؤغئلئريني مئنسوبو اولان اويئلئرينه بئنيمسئتئجه ک، کابوللئنديرئجه ک آچيقچا فاالييئت گؤستئرئن هئر هانچي بير سيويل يا دا دهولئت طرفيندان کورولموش کورولوش بولونماماکتادير. آنجاق دومينانت کولتورون اؤغرئتيلئريني بئنيمسئتيپ ايچسئللئشتيرئجه ک و او کولتورون آماچلاري نين گئرچئکلئشمه سي ايچين خیدمت ورئجه ک اؤرگوتلئنميش گروپلارين کيمي يان بيريملئرينده چوخ دار آلاندا اؤزگون آماچلارا يؤنئليک خیدمت ورئن کوچوخ گروپلاردان باهسئديلئبيلير. اؤرنئیين فارسچا-تورکچئ يايينلانان بير گازئتئ ويا دهرگيده گونجه ل، بيليمسئل و گئنيش کيتلئلئرئ هيتاپ ائده ن يازيلار فارسچا يايينلانيرکئن سپئسيفيک و سينيرلي آماچلار و کيتلئلئرئ هيتاپ ائده ن تورکچئ شیعه ر و ائده بيياتلا ايلگيلي قونولاري ايسه تورکچئ يايينلانماکتادير. بورادا شو سورو آکليمدان گئچمئکته دير؛ آجابا آذربايجان تورک کولتورو سادهجئ شیعه ر، ماسال، کلاسيک آذربايجان موزيغي و بیر نئچه يوز تورکچئ کئليمئده ن مي اولوشويور؟
گونوموزده گونئي آذربايجان’دا بیر نئچه ايستيثنا اؤرنئک ديشيندا آچيقچا فاالييئت گؤستئرئن مذهبي اؤرگوتلئنمه لئر، (سيرئلئر، جاميلئرده کي ائنجومئنلئر، موللالارين چئشيتلي گروپلاشمالاري، حاجج و اوگاف و …) سياسي اؤرگوتلئنمه لئر (پارتيلئر، کورولوشلار، دوشونجه چئوره لئري و…) و چئشيتلي قورومسال کورولوشلاردير. اؤرنئیين سئندوگئ پئسئندازئ بئسيجييان (دهوريم موحافيزلاري پارا فونو)، بئسيج (گؤنوللو دهوريم موحافيزلاري)، ائنسارئ هيزبوللاه، کهانيئ کارئگئر (يشچي ائوي) وب. باشات کولتورون ده یرلئري و اونسورلاريني اويئلئرينه بئنيمسئتئن و ايچسئللئشتيرئن گروپلاردير. آکتيويتئلئري باشات کولتورون اونسورلاريني ياشاتان و اونون آماچلاري يؤنونده اولان داها يوزلئرجئ، بينلئرجئ اؤرگوتلئنميش گروپتان باهسئديلئبيلير. یالقیز سادهجئ موزيک، تيياترو و ائده بييات کیمین آلانلاردا باشات کولتورون آماچلارينا ده ییر آذربايجان تورک کولتورو’نون آماچلارينا کوشوت اولاراق فاالييئتتئ بولونان ساييلاري ايکي ائلين پارماکلاري نين ساييسيني گئچمئيئن کوچوخ گروپلارين وارليغي دا اينکار ائديلئمئز. آما اونجا گئنيش و چوخ آماچلي باشات فارس کولتورو’نون اؤغئلئريني ياشاتان گوچلو، اورگانيزه ائديلميش گروپلارا قارشي بونجا دار و هاردا ايسه تئک آماچلي آذربايجان تورک کولتورو’نون کيمي اؤغئلئريني ياشاتان گوچسوز سپونتانئ و ياري اورگانيزه گروپلار بير سوسيال-کولتوره ل ياپييي آياکتا توتمايا يئتئر مي؟ ده یرلئنديرمه يي سيز ياپين. اونوتماماک گئرئکير کي بو کیمین گروپلارا اويئليک کيمي قوشوللاردا اؤدوللئنديريجي ده ییر جئزالانديريجي بيلئ اولابيلير. کيمي زامان ياخالانابيلير، کيمي زامان ايشينده ن آتيلابيلير، کيمي زامان ايسه کايبئتتيغي ده یرلئري و اولاناکلاري ايچين اوزولوپ کئندي کولتورو و اونون ده یرلئرينه کوفور بيلئ ياغديرابيلير.
بوتون کولتورلئر سؤره گئنليغيني ” کامو ياراري ” آدي وريلئن ” اوستون بير ده یر قاورامي ” ياراتاراک و اونا سايگي دوياراک ساغلارلار. پئکي، گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نون بو کامو ياراري آدينا ياراتتيغي و سايگي دويولاجاق اوستون ده یر قاورامي يا دا سونول آماجي نئدير؟ گونئي آذربايجان تورکلئري نين کولئکتيف اولاراق اوغرونا هئر شئيلئرينده ن وازگئچئبيلئجه کلئري او يوجئ و کوتسال شئي نئدير؟ بو سورولار و گروپ ديناميغي عائیله ايلگيلي آيرينتيلي بيلگي و تارتيشمالار ايکينجي بؤلومده گئنيش بير بيچيمده وريلئجه کتير.
کولتور، ايده ال ويا ايده اللئشتيريلميش قوراللار سيستئميدير
اينسانوغلو (هومو ساپيئنس) نئسنئلئر و اؤزنئلئر آراسيندا ايليشکي کوراراک کئندي ياشاميني و وارليغيني بير نئوي آنلاملانديرمايا چاليشميشتير. داها ” يگي ” شارتلاردا ياشاميني سوردورمئک ايچين ايده اللئر کوروپ هاتتا ايده ال توپلوم اوتوپيالاري بيلئ کورگولاميشتير. اينانچ سيستئملئري گئليشتيرميش و اونا اويگون داورانيش بيچيملئري دوزئنلئميشتير. بو باغلامدا اينسان کئندي ايليشکيلئريني آنلاملانديريپ ايليشکيلئرين بيچيميني و يؤنونو بيلئ بئللي بير ايده الي ” دوغرو ” و ” يانليش ” لارينا گؤره بئليرلئميشتير. بوجور جئ بئليرلي بير ياشام ديزگئسي اولوشتورموشتور.
” کولتور، چوغونلوکلا، ايده ال قوراللاردان و داورانيش اؤرونتولئرينده ن اولوشسا دا، بيرئيسئل توتوم و داورانيشلار، اؤنئملي اؤلچوده، ” ايده ال ” ده ن آيريلير. یالقیز سيستئمين اويئسي اولان بيرئي کولتوره ل قورالي و قورالا اويمايان داورانيشلاري هئمئن تانير. ايده ال، اولماسي گئرئکئندير. ” (گوونچ،۱۹۹۹؛۱۰۲) ايده اللئر يا دا اولماسي گئرئکئنئ قارشيليک بير ده گئرچئکليک و فييلي دوروم وار. آيني کولتورون اويئلئري اولان کيشيلئرين داورانيشلاري هئر زامان کولتوره ل ايده الئ اويگون اولماز. ياني بيرئيسئل داورانيشلار کولتوره ل يا دا ايده ال ده ییردير. بو دوروم بئلکي ده گئرچئکليکله ايده ال آراسيندا اولان چيکار چاتيشماسيندان قايناقلانماکتادير. چيکار چاتيشماسي ماددي و ماددي اولمايان بويوتلاري کاپسايابيلير. گوونچ (۱۹۹۹:۱۰۲)ين ده ده ديیينه گؤره مادهمکي کولتورلئرين ايده اللئشتيريلميش ده یرلئري واردير، اونلارين سئمبوليک زيهني سورئچلئري ائوره نسئلليغيني گؤستئرئن بئنزئرليقله رئ ده ساهيپ اولمالاري بئکلئنير.
” آنتروپولوگ لئسلي وهيت اينسان داورانيشي نين سئمبوللئرين قوللانيميندان قايناقلانديغي قونوسوندا ايسرارليدير. سانات، دين و پارا سئمبوللئرين قوللانيمي عائیله ايلگيليدير. دي نين اينسانلارا جوشکو و باغليليک آشيلاديغي هئپيميزين مالومودور. بير هاچ ايشارئتي، بير ايماژ، هئر هانچي بير تاپينما اوبژئسي يوزييللاردير سورئگئلئن موجادهلئ، زولوم، ائزييئت يا دا بو دوشونجه لئرله شئکيلله نه ن فلسفه و ايماني چاغريشتيرماکتادير. کولتورون ائن اؤنئملي سئمبوليک يؤنو ديلدير و بو باغلامدا کئليمئلئر اوبژئلئرين يئريني آليرلار.
آنجاق ديل سايه سينده اينسانلار کولتورلئريني بير قوشاختان باشقا ينه آخدارابيليرلئر. ” (ا. هاويلاند، ۲۰۰۲؛ ۷۳-۷۴) کولتور و ديل آراسينداکي اؤنئملي باغ باشلي باشينا اينجه له مه يئ ده یر بير قونو اولابيلير.
گونوموزده گونئي آذربايجان تورکلئري نين بويوک بير چوغونلوغونون کولتوره ل آنلام کودلاري، ده یر سيستئملئري، کولتوره ل سئمبوللئري، اؤرنئک آلديکلاري کاراکته رله ر، داورانيش بيچيملئري و اينسان ايليشکيلئري آنلاييشي ائزيجي بير بيچيمده باشات کولتورون ده یيشيک يؤنتئملئرله سوندوغو و اؤزئنديرديغي اونسورلارا بئنزئمئکته دير. اؤرنئیين باشتا اينانچ سيستئمي اولماکلا بيرليقته اينسان تانيمي و وارليق آنلاييشلاري فارسلاشتيريلميش ايسلام آنلاييشي ياني شیعه مذهبي چئرچئوسينده تانيملانيپ آچيقلانماکتادير. بونون ياني سيرا ايرانليليک آدي آلتيندا يوغون فارسلاشتيرما سورئجي نين آماچلارينا کوشوت اولاراق گونئي آذربايجان تورکلئري دهده کورکوت کيتابيني و اونون کاهرامانلارييلا، اؤغوتلئريني اوکوياجاغي و اؤیرئنئجه غي يئرده اونلو تورک دوشماني فيردهوسي’ نين شاهنامئ’سيني و اونون کاهرامانلاري عائیله اؤغوتلئريني اوکوماکتا و اؤیرئنمه کته دير.
بو آچيدان باخارساق گونئي آذربايجان تورکلئري نين بويوک چوغونلوغو سانات، ائده بييات و ميتولوژيده کئندي کلاسيکله ري فوزولي، شيرنئوايي، هاتايي وب. تانيمازکئن بيلئ فارس ائده بييات کلاسيکله ري اولان سايدي، هافيز، فيردهوسي و… بيرچوخ شیعه رلئريني هاردا ايسه ائزبئرئ بيلييورلار. مئتئهان، تومروس آنا، عاطيللا کیمین بويوک تورک کاهرامانلاري نين آدلاريني بيلئ دويمايان گونئي آذربايجان تورکلئري بويوک کوروش، روستئم، ميترا وب. کیمین اويدوروک فارس ميتولوژيک کاهرامانلاريني کئنديلئرينه کاهرامانليک سيمگئسي ائدينميشلئردير. بوگون گونئي آذربايجان’دا قوللانيلان سيمگئلئرين هاردا ايسه تامامي دومينانت کولتورون آشيلاديغي سئمبوللئردير. اؤرنئیين يازيشما ديلي، آلفابئ هارفلئري، سايي ايشارئتلئري، ايش يئري، سوکاک، جادده لئر و يئني سيتئلئرئ قونولان آدلار فارسچا و عرب چا سيمگئلئرده ن اولوشماقتادير. بو تئک يؤنلو کولتوره ل ده یيشمه عائیله ايلگيلي داها بيرچوخ اؤرنئک وريلئبيلير کي بو قونويا کولتور سورئچلئري بؤلومونده آيرينتيلي اولاراق دهغينيلئجه کتير.
۲۰. يوزييلين باشلاريندان گونوموزه ده ک ائن يگي شارتلاردا ياشاماک آدينا جئرئيان ائده ن اوپتيميزاسيون سورئجي، قالخینما پروژه لئري و ايده اللئشتيريلميش قوراللارلا ايده اليزئ ائديلميش آماچلارين ايشلئييشي گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نون ييکيميني و يوک ائديليشينئ يؤنئليک ايشلئرکئن باشتا فارس و عرب کولتورلئري نين اؤزومسئمئسينه و زئنگينلئشمه سينه يول آچماکتادير. بو نئده نلئ ده گونئي آذربايجان تورک کولتورو چوغو گونئي آذربايجان تورک’ونون نئزدينده فارس و عرب کولتورلئرينه کيياسلا داها بؤلگه سئل، يوکسول، سونول ايده الي اولمايان، دولاييسييلا دا ائريمئيئ ماهکوم بير آلت کولتور اولاراق نيتئلئنديريلييور. بو آنلاييشا ائن بئليرگين کانيت اولاراق کئندي کولتورونده ن سون باغيني کوپاريپ و کئندي چوجوغونو کئندي آنا ديلينده ن يوکسون بيراکاراک آنا فارسچا’يي اؤغرئتئن بيرچوخ آذربايجان تورک عائیله يي اؤرنئک گؤستئرئبيليريز. بو کاتئگورييئ ائقونوميک و باشقا نئده نلئرده ن دولايي فارس بؤلگه لئرينه گؤچ ائديپ او بؤلگه لئرده يئرله شئرئک تامامييلا کئندي کولتوره ل ده یرلئرينه ودا ائتميشلئري ده ائکلئرسئک او زامان فارس کولتورو’نون نئ ده نلي اؤزئنديرمه گوجونئ ساهيپ اولدوغونو، بونا قارشين گونئي آذربايجان تورک کولتورونون ده نئ ده نلي گوچسوز قونوما گئلديیيني گؤره بيليريز. دولاييسييلا گونوموزده گونئي آذربايجان تورک کولتورو هاردا ايسه کئندي کولتوره ل بوتونلوغونو و سؤره گئنليغيني ساغلاياجاق ايده ال آماچلاردان و بو ايده اليزئ ائديلميش آماچلارا يؤنئليک ايده اللئشتيريلميش قوراللار و يؤنتئملئرده ن (داورانيش بيچيملئري اورئتمئکته ن) يوکسون اولدوغونو سؤيلئيئبيليريز. بوتون بونلارين يئريني ايشلئيئن سورئجه گؤره فارس کولتورو اونسورلاري دولدورموش و گيده رئکته دولدورماکتادير.
، بیر میللتین سسی_ _ _ _ _ _ _
مربوط اُلان یازیلار
- ===> گونئي آذربایجان تورک کولتورونون ماکرو دوزلمده سوسيولوژيک ده یر له نديريلمه سي - آرتوم دينچ (دؤرد اونجو بؤلوم)
- ===> گونئي آذربایجان تورک کولتورونون ماکرو دوزلمده سوسيولوژيک ده یر له نديريلمه سي - آرتوم دينچ (اؤچ اونجو بؤلوم)
- ===> گونئي آذربایجان تورک کولتورونون ماکرو دوزلمده سوسيولوژيک ده یر له نديريلمه سي - آرتوم دينچ (ايکينجي بؤلوم)
- ===> گونئي آذربایجان تورک کولتورونون ماکرو دوزلمده سوسيولوژيک ده یر له نديريلمه سي - آرتوم دينچ (بيراينجي بؤلوم)
پایلاش | پرینت
بورا باغلي يازيلار:
- تاپيلمادي
http://www.baybak.com
بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11007.baybak.com/3416.azr
یازینین اینترنت آدرسی
گوروش کاپانیبدی