ياشاسين آذربايجان - Long live Azerbaijan

.

۱۴ – فوریه ۱۹۲۴ – نجو ایلده پارلامنت ایلک نوبه ده رضا خانین بوتون مدافعه و تهلکه سیزلیک سلاحلی قوّه لری نین کوماندانی تعین اولماسینی تصویب ائتدی و بونونلا دا اساس قانونا علاوه نین ۵۰ – نجی مادّه سینی پؤزدو . ۱۲ – دسامبر ۱۹۲۵ – نجی ایلده اساس قانونو تصویب ائده ن حقوقلو ییغیناجاق (مجلس موسسان) اساس قانونا علاوه -نین ۳۶ ، ۳۷ ، ۳۸ و ۴۰ – نجی مادّه لرینین یئنیدن یازیلماسینا سس وئردیلر. بونون نتیجه سینده رضا خانا و اونون کیشی وارثلرینه سلطنت ورثه لیک حقوقو تعیین ائدیلدی (۱) .

۱۹۱۱ – نجی ایلدن پهلوی سلاله سی نین میدانا گلمه سینه قده ر دؤور (۲)

اؤزونو بئله گوجلو نمایش ائتدیرن مقاومت حرکاتی نین تاثیری آلتیندا ، انگلستان اؤز ایران سیاستینه یئنیده ن باخدی و بئله قرارا گلدی کی ، آد دا” مستقل” ایران ،او جمله دن سوویتلرین هندوستان استقامتینده مومکون اشغالچیلیق جهتلرینه (حمایه) آلتیندا اولان ایراندان داها یاخشی سپر اولا بیلر. Protekorat مجبوری ، قارشی بو سببدن اونلار اؤزلری نین نظارتی آلتیندا اولان ایران اردوسونون باشچیسی رضا خانین حاکمیتی اله آلماسینا امکان یاراتدیلار .

۱۴ – فوریه ۱۹۲۴ – نجو ایلده پارلامنت ایلک نوبه ده رضا خانین بوتون مدافعه و تهلکه سیزلیک سلاحلی قوّه لری نین کوماندانی تعین اولماسینی تصویب ائتدی و بونونلا دا اساس قانونا علاوه نین ۵۰ – نجی مادّه سینی پؤزدو .

۱۲ – دسامبر ۱۹۲۵ – نجی ایلده اساس قانونو تصویب ائده ن حقوقلو ییغیناجاق (مجلس موسسان) اساس قانونا علاوه -نین ۳۶ ، ۳۷ ، ۳۸ و ۴۰ – نجی مادّه لرینین یئنیدن یازیلماسینا سس وئردیلر. بونون نتیجه سینده رضا خانا و اونون کیشی وارثلرینه سلطنت ورثه لیک حقوقو تعیین ائدیلدی (۱) .

دئمک اولار کی ، او زامان مختلف استقامتلی قوروپلاشمالار رضا خانا بؤیوک اومیدلر بسله میشدیلر. لیبرال فیکیرلی قوّه لر گؤزله ییردی کی ، او سرای حاکمیتی نی محدودلاشدیرسین و سؤلا تمایلّو میل لره یؤل وئرمه سین . جمهوریخواهلار ایسه اوندان جمهوریتین اعلان ائدیلمه سینی گؤزله ییردیلر. چونکو او تاج قویما مراسیم ایندن اوّل ایرانی جمهورویا چئویرمک و اونا پرزیدنت کیمی رهبرلیک ائتمک فیکرینده اولدوغونو بیلدیرمیشدی. دموکراتیک قوّه-لر ایسه بئله بیر اومیدله اونو مدافعه ائدیردیلر کی ؛ او اجتماعی رفورملارا مناسبتده خیر خواه اولاجاقدیر(۲) . بئله- لیکله ، قاجارلار سلاسه سی رسنی اولاراق حاکمیّتدن گؤتورولموش اعلان ائدیلدی . رضا خان ، رضا شاه پهلوی کیمی ۱۵ – دسامبر ۱۹۲۵ – نجی ایلده اساس قانونا آند ایچدی . ۱۹۲۶ – نجی ایلین آپریل آییندا او تاختا چیخدی.بای بک

رضا شاه دؤورونده اساس قانون عملی اولاراق لغو ائدیلدی . پارلامنت اساس قانونون طلبلری نین ضدّینه گوجسوز بیر اورگان قالدی. او داها چوخ دکوراسیون کاراکتری داشییردی و قانون وئریجیلیک قوّه سی ده بئینمه و آمین – آمین دئمه اورگانی کیمی فورمال بیر فونکسیون اوینامالی اولدو. ناظرلره گلدیکده ، اونلار پارلامنت قارشیسیندا یوخ ، بلکه رضا شاهین قارشیسیندا مسئولیت داشییردیلار.

رضا شاه بعضی اجتماعی رفورملارا مثال اوچون : اؤلکه ده اداره سیستمی نین مدرن لشمه سینه ، نقلیّات یؤل لاری- نین تکمیل لشدیریلمه سینه و صنایع انکشافی نین آز- چوخ سرعت لندیرمه سینه ال آتدی . لاکن او غدّارلیقلا دموکراتیک دوشونجه یه صاحیب اولان انسانلارین (یازیچیلارین ، ژورنالیست لرین ، شاعرلرین) حبسه آلینماسینا و یا اؤلوملرینه سبب اولدو .

رضا شاه دؤورونده آریا و آریاپرستلیک ایدئولوژوسو(پان فارسیزم) ایله یاناشی ، آنتی تورکیزم ، آسیمیلاسیون و غیر فارس خالقلارلا دوشمنچیلیق ، حاکمیّتین رسمی سیاستینه چئوریلدی . اقتصادی آیری – سئچکی لیک لرله یاناشی ، غیر فارس خالقلارین (خصوصیله تورکلرین) وارلیغی دانیلدی و اونلارین دیل ، ادبیات ومدنیت ساحه لرینده انکشافلاری نین قاباغی آلیندی. *

رضا شاه داخیلده اونون رژیمینی مدافعه ائده بیلن اوردونون و پلیس آپاراتی نین یارادیلماسینا خصوصی اهمیت وئردی. او ، اوردونون واسطه سیله قاجارلار حاکمیتی دؤوروندن اؤلکه نین گئنیش مستقل لیک قازانمیش بؤلگه لرینی (ممالک محروسه ایران) تهرانین مرکزی نظارتی آلتینا آلماقا نائل اولدو.بای بک

۱۷ – سپتامبر۱۹۴۱ – نجی ایلده رضا شاه اوغلو محمد رضا پهلوی نین خیرینه تخت – تاجدان ال چکیب و گونئی آفریقایا (یوهانیسبورگا) آپاریلدی . متّفق لر اونو ناسیونال – سوسیالیست آلمانیا سیله امکداشلیقا اتّهام ائدیردیلر.

۱- باخ اساس قانونا علاوه نین ۳۶ و ۳۷– نجی مادّه لرینه (بو مادّه لر دئیشیلنه قده ر آنجاق قاجار سلاسه سیندن “کیشی وارث” لری تخته صاحیب اولا بیلیردی.
: - ۲ Melzig, Herbert; Reza Shah, Der Aufstieg Irans und die Großmächte; Stuttgart ۱۹۳۶, S.۶۱.
*- رضا شاه دؤورونده آذربایجان خالقی حاققیندا اجرا اولونان آنتی تورکیزم سیاستی او یئره گلیب چاتدی کی ، ملّی تحقیرلرله یاناشی آذربایجان تورکجه سی رسمی و دولتی یئرلرده قداغان اعلان ائدیلدی. تهراندان آذربایجانا گؤنده ریلن معارف رئیسی (اوخو ضدّ معارف رئیسی) محسنی ، آذربایجان اوخوللاریندا تورکی دیلین قداغان اولماسی حاققیندا بئله دئدی : ” هر کس که ترکی حرف میزند افسار الاغ به سر او بزنید و او را به آخور به بندید” (کیهان غزه ته سی ۲۶/۱۰/۱۳۲۴) . بوندان علاو آذربایجان اوخوللاریندا جریمه صاندیقلاری قؤیولوب و تورکی دیلینده دانیشان اوشاقلاری جریمه وئرمه یه مجبور ائتدیلر.

آذربایجان خالقی نین ان غدّار دوشمنلریندن بیریسی ده تهراندان آذربایجانین والی لیینه (استاندارلیغینا) منصوب اولان عبدالله مستوفی ایدی. مستوفی تبریز سرشماریسینا “خر شماری” دئیب و آذربایجانلیلار حاققیندا بو جمله نی تکرار ائدردی : ” آذربایجانیها ترکند ، یونجه خورده و مشروطه گرفته اند . حالا نیز گاه میخورند و ایران را آباد میسازند” . (گذشته چراغ راه آینده است ، صفحه ۲۳۶) .

گله جک بؤلومده ایکینجی دونیا محاربه سیندن مصدّق دؤورونه دک حادثه لر وئریله جک!

[1] بيراينجي بؤلوم
[2] ايکينجي بؤلوم
[3] اؤچ اونجي بؤلوم
[4] دؤرد اونجي بؤلوم
[5] بئشينجي بؤلوم
[6] آلتينجي بؤلوم
[7] يئددينجي بؤلوم
[8] سگگيزاينجي بؤلوم
[9] دوققوزاونجي بؤلوم

• تاپيلمادي

http://www.baybak.com بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11007.baybak.com/3404.azr یازینین اینترنت آدرسی

یازیده ایشه آلینان اینترنت آدرسلری
[1] بيراينجي بؤلوم: http://www.baybak.com/Baybak/?p=4648
[2] ايکينجي بؤلوم: http://www.baybak.com/Baybak/?p=4713
[3] اؤچ اونجي بؤلوم: http://www.baybak.com/Baybak/?p=4895
[4] دؤرد اونجي بؤلوم: http://www.baybak.com/Baybak/?p=4993
[5] بئشينجي بؤلوم: http://11007.baybak.com/?p=30
[6] آلتينجي بؤلوم: http://11007.baybak.com/?p=291
[7] يئددينجي بؤلوم: http://11007.baybak.com/?p=515
[8] سگگيزاينجي بؤلوم: http://www.11007.baybak.com/?p=1350
[9] دوققوزاونجي بؤلوم: http://www.11007.baybak.com/?p=2322