ديل توتروغو, ايستئفان نئمانيا´نين توتسوغوندان بير بٶلوم (امانت زبان, بخشي از وصيت نامة استفان نمانيا)- سٶزوموز (فارسي و تورکي)
بای بک، آذربایجان | جمعه, 12th مهر , 2007 اینجی ایل, چولا 00:56 [am] | تورکجه, فارسجا, مقاله
 |
. | ايستئفان نئمانيا (اٶلوم ١٢٠٠ دوغوش ايلي)، نئمانيچ خاقانليغي و هابئله سيرب اورتودوکس کيليسه سينين قوروچوسودور. نئمانيانيچ اوسونو، سيرب اولوسونون اولوشماسي اوغروندا چوخجا چابالاييب، و سونوندا اون ايکينجي يوز ايلده سيرب اولوسونون تمليني آتماغي و سيرب اورتودوکس کيليسه سينين باغيلسيزليغيني ساغلاماغي باشارابيلميشدير. بو توتسوق “ديل توتروغو” آدي ايله، سيربلار اوچون بير اولوسال آنلاشما قونوموندادير. آراسيرا سيربيستان´ين گونده ليکلري و درگيلرينده يايينلانان بو توتسوغو، بو اٶلکه نين بوتون ائييتيم و مدني قوروملارينين هٶره کلرينه آسيلميش اولاراق گٶرمک مومکوندور. نئمانيا بو بيتيده “ديل”ي “اولوسون اٶزو” اولاراق تانيملايير. |
ايستئفان نئمانيا (اٶلوم ١٢٠٠ دوغوش ايلي)، نئمانيچ خاقانليغي و هابئله سيرب اورتودوکس کيليسه سينين قوروچوسودور. نئمانيانيچ اوسونو، سيرب اولوسونون اولوشماسي اوغروندا چوخجا چابالاييب، و سونوندا اون ايکينجي يوز ايلده سيرب اولوسونون تمليني آتماغي و سيرب اورتودوکس کيليسه سينين باغيلسيزليغيني ساغلاماغي باشارابيلميشدير. بو توتسوق “ديل توتروغو” آدي ايله، سيربلار اوچون بير اولوسال آنلاشما قونوموندادير. آراسيرا سيربيستان´ين گونده ليکلري و درگيلرينده يايينلانان بو توتسوغو، بو اٶلکه نين بوتون ائييتيم و مدني قوروملارينين هٶره کلرينه آسيلميش اولاراق گٶرمک مومکوندور. نئمانيا بو بيتيده “ديل”ي “اولوسون اٶزو” اولاراق تانيملايير.
ديل توتروغو
ايستئفان نئمانيا´نين توتسوغوندان بير بٶلوم
قايناق: ژئوپوليتيکا درگيسي، ساييت ١١ ، ٢٨ چيچک آيي (ژوئن) ٢٠٠٣
سئويملي بالام!
ديليني سئويب باغرينا باس، اٶز يوردونو سئويب باغرينا باسديغين تکين. سٶزجوکلر الدن گئده بيله ر؛ اورلار، يوردلار و ديرگيلرين الدن گئده بيلمه سي کيمي. (آنجاق) اٶز ديلي، يوردو و ديرگيسيني الدن وئرميش بير اولوسدان گئرييه نمه قالير؟ (او آرتيق اولوس دئييلدير).
اوغلوم!
آغزينا ايدي ياد سٶزجوک آلما. آغزينا ياد سٶزجوک آلاندا، سنين اونا يابقي اولماديغيني، ترسينه اونون سني اٶز ايچينده اٶزونله يادلاشديرديغيني بيلمه لييه ن. اٶلکه نين ان بٶيوک و ان برک اورلاريني الده ن وئرمک، ديلين ان کيچيک و ان سيرادان بير سٶزجويونو الدن وئرمکدن يئيره کدير. اٶلکه لر تکجه قيليجلا دئييل، ديلله ده آلينابيله ر. ايتيريله ن و اوغورلاديلان سٶزجوکلرين ساييسي، ياد بويوندوروغو آلتينا گيرمه نين اٶلچوسودور، بونو بيلميش اول. سٶزجوکلريني قاپديران اولوسلارين ياشامي دورار.
سئويمليم!
ديله سيخينتي وئره ن بير سايريليق واردير، گٶوده يه سيخينتي وئره ن بولاشيجي آليزليقلار تکين. من ديللرين بئله نچي يولوخوجو و سيخينتي وئريجي سايريليقلاريني ياخشي آنيمساييرام. بو بولاشيجي سايريليقلار، داها چوخ بودونلارين اوج بوجاقلاردا، بير اولوسون باشقا بير اولوسلا سينيرداش اولدوغو، ديللرين قارشي قارشييا گلدييي يئرلرده کي اوزانتيلاريني ائتگيله ر.
من ساواشلاردا، ديلدن ان قورخونج ياراقلار کيمي يارارلانيرام. من ده بو بولاشيجي و اٶلومجول سايريليغي ياغيلارين ديللرينه ياييرام و اونو اٶز اوردومون قالخاني ياپيرام. قوشونلاريمي و سوبکلريمي ياري آلينميش اٶلکه لره يوللاييرام. من اورلاري داها چوخ ديلله اله گئچيرميشه م، قيليجلا دئييل.
سئوگيليم!
ايکي اولوس بير بيرييله ساواشابيله ر، آزي باريشيق ايچينده سئويتجه ياشايابيله ر. آنجاق ايکي ديل بير بيرييله ايدي باريشابيلمه ز. ايکي اولوس بيربيرييله يان يانا، دينجليک و اويوم ايچينده ياشايابيله ر، آنجاق بئله اولدوغو دوروملاردا بئله، اونلارين ديلي يالنيز چارپيشما ايچينده اولابيله ر. ايکي ديل قارشيلاشيب بيربيرينه قاريشاندا، سانکي ايکي قوشون اٶلوم-ديريم ساواشينا گيريشميشدير. ساواش سيراسيندا هر ايکي ديل ائشيديلدييي سوره جه، اورتادا يئنه ن-يئنيله ن يوخدور. آنجاق بير ديل اٶته کيندن داها چوخ ائشيديلمه يه باشلاديغيندا، دئمک او ديل ساواشي اوتماق اوزره دير. ساواشين بيتيمييله بير ديل آرتانار. بير ديلين آرتانماسي ايله ده، گئرچه کده بير اولوس يوخ اولوب گئده ر.
چاغام!
ديللر ساواشينين، ايکي اوردو آراسينداکي ساواش تکين بير-ايکي گونلوک، و اولوسلار آراسينداکي ساواش کيمي بير-ايکي ايلليک ساواش اولماديغيني بيلمه لييه ن. بو ساواش، يوز ايللرجه سوره ر. بو سوره، ديل اوچون اولدوقجا قيسسا بير چاغ ديليميدير، يالينيق ياشاغيسينين بير-ايکي ايريمجييي دک!
اوغلوم!
ديلين بولاشيجي سايريليغي و اٶلومو، ائلگونون بيره ر بيره ر اٶز ديلينه داليني چئويرمه سي و ايسته يه ره ک يا دا ايسته مييه ره ک ياد ديليني تابلاماسيدير. بوتون ووروشما و ساواشلاردا يئنيلمک، ديلي ايتيرمکدن داها يئيدير. اوچرا ديلين اٶلوموندن سونرا اولوس دا يوخدور. بير اولوس، ديلي وار اولدوغو سوره جه ديريدير. يالينيق اٶز آنا ديليني بير ايل ايچينده اٶيره نه ر و اونو ياشامينين بيتيمينه جه ن اونوتماز. يالينيق ياد ديليني ده بير ايل سوره جينده اٶيره نه بيله ر، آنجاق بير ايلده اٶز آناديليني اونوتوب يئرينه ياد ديليني تابلايابيلمه ز.
سئويملي اوشاغيم!
ديلده ش اولمايانلاري گٶزه تله يين. اونلار گلير، اٶيله سينه گيزلينجه گلير کي نئجه گلديکلريني بئله بيله نمه زسينيز. ايلک باشدا سايو آدديمدا سيزه بويون اه ييب، بيله نيزه يول وئره ر، ديلينيزي بيلمه ديکلري اوچون کٶپه کلر کيمي سومسونوب سيزه يالتاقليق ائده رلر. بيز اونلارين نه دوشوندوکلريني ايدي بيلمه ريک، بيله نمه ريک ده. اوچرا اونلار اورکه ن سوسقوندورلار. ايلک گله ن، بولقولاماق اوچون گلير. گٶردوکلريني اٶته کيلره آنلاتيب، آردينجا هاميسي گلير. ساييسيز بٶلوکلر گئجه له يين ياواشجا سورونوب گليرلر، قنده ال تاپميش قارينجقالار تکين….
ياوريم!
گون گلير يوخودان اويانيب و اٶزونوزو ياد ديلينين توتونو، و چئپ چئوره نيزي ديلده ش اولمايانلارلا قوشاتيلميش بولورسونوز. او واخت آرتيق گئج اولدوغونو باشا دوشه رسينيز. او واخت اونلارين ساغير و ديلسيز اولماديقلاريني؛ اٶز ديل، تورکو، گله نه ک، گٶره نه ک و بوديکلرينين اولدوغونو آنلارسينيز. ايشته بوندان سونرا قوموتانلاري هاي کوي ائديب، قولاقلاري ساغير ائده ر. آرتيق اونلار اٶتونمه ز، يالواريب يالتاقليق ياپمازلار. ترسينه ال اوزاديب، اوغورلارلار، گوجه مله آلارلار. و اوندادير کي سن آرتيق اٶز ائوينده يابانجييان. يا اونلارلا ساواشا قالخيب بيله لريني ايته کله ديشاري آتاجاغان، يا دا اٶز يورد يوواني بيراخاجاغان. ديلده ش اولمايانلارين تاوديقلاري يوردلارا اوردو يوللانماماليدير، اونلارين اوردولاري اٶزو، ديللرينين اله گئچيردييينه يييه له نمک اوچون گله جکدير.
ياوريم!
ديل سايو بير قالادان برکره ک و ساغلامراقدير. ياغي قالا و قورقانلاري داغيتديغيندا، اومودسوزلانما. ايييجه اولان بيته ني گٶزله مله و ديلينين باشينا نه لر گلديييني گٶر. آبارين ديلين يارا آلمادان قورتولارسا، قورخويا قاپيلما. گٶروک و ساتاغانلاري، ايريمله دينله مه لري اوچون، الدن گئتميش تورپاقلارين درينليکلرينده کي اورلار و کندلره يوللا.
دئگيلريميزين يانقيلانديغي يئرلرين و سٶزجوکلريميزين بايري آلتين يارماقلار تکين ايشله ک اولدوغو تورپاقلارين، هله ده بيزيم اولدوغونو بيلمه لييه ن. کيمين اونلارا بويروق اولدوقلاري اٶنه ملي دئييل. خاقانلار گليب گئده ر، اٶلکه لر داغيليب ارکله تلر ييخيلار؛ آنجاق قالارقي اولان، ديل و اولوسدور. اٶلکه نين قوپارديلميش بٶلگه لري و تاويلميش بودون، بير گون يئنيدن اٶز کٶک و آناديلينه قاييدار.
اوره ييم!
يوردون بٶلونمه سي اولوسال کيمليک اوچون چوخ دا بئلينلي دئييلدير، بونو بيلمه لييه ن. بو، ارينج بير قوشاق اوچون بئلينلي اولسون، آنجاق اوندان چوخ دئييلدير. کيمليک؛ قوشاقلار، اٶلکه لر و اورلاردان داها قاليجي، داها ديره نجليدير. يابانجيلارا توتساق اولموش بير اولوس، بٶکون دالينداکي سويا بنزه ر. بير گون گلير بٶک سينار و کيچيک چايلار بير بيرينه قاووشار. ديل، ايشته او سودور. سو اورکه ن سودور، ايسته ر بٶکون داليندا، ايسته ر او تاييندا. ديل، ياواشجا قايالاري ياران او دينگين و گوجلو سودور کي داغيلميش اولوسو آراچکلر، بٶکلر و قاياليقلارين آرخاسيندان بير بيرينه چاتديرار.
ترجمه فارسي
امانت زبان
بخشي از وصيت نامة استفان نمانيا
استفان نمانيا (وفات ١٢٠٠ ميلادي) مؤسس سلسلة پادشاهي نمانيچ و نيز مؤسس کليساي ارتدوکس صربي. خاندان نمانيانيچ براي تکوين مليت صرب تلاشهاي زياد کردند و توانستند در قرن دوازدهم شالودة مليت صرب و زمينة استقلال کليساي ارتدوکس صربي را فراهم کنند. اين وصيت نامه تحت عنوان «امانت زبان» در حکم منشور ملي صربها است. آنرا که هر از چندگاهي يکبار در روزنامه ها و مجلات صربستان چاپ ميشود ميتوان بر در و ديوار همه مؤسسات آموزشي و فرهنگي آن کشور ديد. نمانيا در اين نامه زبان را جوهرة مليت ميداند.
کودک عزيزم!
از زبان خود پاسداري کن، همانگونه که از وطن خود پاسداري مي کني. واژهها را مي توان از دست داد، چنانکه شهرها را، چنانچه سرزمينها و چنانچه جانها را. (اما) از ملتي که زبان، سرزمين و جان خويش را از دست داده است چه چيز باقي مي ماند؟ (ديگر ملت نيست).
پسرم!
هيچ واژة بيگانه اي بر زبان نياور. هنگامي که واژة اي بيگانه بر زبان ميآوري بدان که تو بر آن چيره نشده اي، بلکه از درون با خودت بيگانه گشته اي. بهتر است که بزرگترين و مستحکمترين شهرهاي کشور را از دست داد، تا آنکه کوچکترين و متواضع ترين واژه زبانت را. سرزمينها را نه تنها با شمشير بلکه با زبانها نيز ميتوان فتح کرد. آگاه باش که تعداد کلمات به اسارت کشيده شده و از دست داده، معيار سيطرة بيگانگان است. حيات ملتهائي که واژههاي خويش را از دست مي دهند متوقف ميشود.
نازنين من!
بيماري اي وجود دارد که زبان را رنجور مي کند همانگونه که تن را. من اينگونه بيماريهاي عفوني و واگيردار را بياد دارم. اين واگيرها بيشتر بر حاشيه هاي يک مردم اثر مي گذارد، جائي که ملتي هم مرز با ملتي ديگر است، جائي که زبانها با هم اصطکاک دارند. من در جنگها از زبان، چونان سهمگينترين جنگ افزار بهره ميبرم. من هم اين بيماري واگير و مرگآور را در ميان زبان دشمن ميپراکنم و آن را سپر سپاه خويش ميسازم. لشکريان و سرداران را به سرزمينهاي نيمه تصرف شده ميفرستادم و بيشتر، شهرها را با زبان به چنگ آوردم نه با شمشير.
عشق من!
دو ملت مي توانند با هم بجنگند و يا در آشتي زندگي کنند، اما دو زبان هرگز با هم آشتي نميتوانند کرد. دو ملت مي توانند در صلح و هارموني زندگي ميکنند، اما زبانهايشان تنها مي تواند در نبرد با هم باشد. هنگامي که دو زبان با هم تماس پيدا کرده و آميخته ميشوند چنان است که دو سپاه در نبرد مرگ و زندگي افتاده اند. تا هنگامي که هر دو زبان به گوش آيد هيچکدام نبرد را نبرده است. اما آنگاه که يک زبان بيش از ديگري به گوش رسد، آن زبان رو به پيروزي دارد. جنگ پايان مييابد، و زباني ناپديد مي شود. پس از ناپديد شدن يک زبان، ملتي نيز از بين مي رود.
فرزندم!
بايد بداني که جنگ زبانها، نه مانند جنگ ميان دو لشکر يک روز و دو روز، و نه مانند جنگ ميان ملتها يک سال و دو سال به طول نمي کشد، بلکه سدهها به درازا ميکشد. اين زمان براي زبان برهه اي بسيار کوتاه است، به اندازة يک يکي دو دقيقه از عمر انسان.
پسرم!
بيماري واگير و مرگ زبان اين است که تک تک مردم به زبان خويش پشت کنند آنگاه خواسته يا ناخواسته زبان بيگانه را ميپذيرند. پس بهتر آنکه در همة جنگها و نبردها شکست خورد تا آنکه يک زبان را از دست داد. زيرا پس از مرگ زبان ملتي وجود ندارد. ملت تا هنگامي که زبان دارد زنده است. آدمي زبان مادري خود را در يکسال فرا ميگيرد و تا پايان زندگي آن را از ياد نميبرد، زبان بيگانه را در يکسال ياد ميگيرد اما يکساله نميتواند زبان مادري را از ياد ببرد و زبان بيگانه را بپذيرد.
کودک نازنينم!
ناهمزبانها را بپاييد، آنها ميآيند، پنهان ميآيند چنان که نميدانيد چگونه آمدند ، در هر گام شما را تعظيم ميکنند، برايتان راه باز ميکنند. در آغاز چون زبانتان را نميدانند مانند سگها خودشيريني و چاپلوسي ميکنند. ما هرگز نه ميدانيم آنها چه ميانديشند و نه ميتوانيم بدانيم، چون هميشه خاموشند. کسي که نخست ميآيد براي شناسايي ميآيد، به ديگران ميگويد، سپس همه ميآيند. شب هنگام در گروههاي بيشمار آرام ميخزند. مانند مورچگاني که به قند دست يافته اند.
روزي شما از خواب بيدار ميشويد و خود را در چنگ زبان بيگانه گرفتار ميبينيد گراگرد شما را ناهمزبانان فراگرفته اند. آنگاه در مييابيد که دير است. آنگاه درمييابيد که آنها کر و لال نيستند، زبان، ترانه، آداب و رسوم و رقصهاي خود را دارند، غوغاگرانشان هياهو ميکنند گوش را کر ميکنند. اکنون ديگر آنها خواهش و چاپلوسي و دريوزگي نميکنند، بلکه دست اندازي ميکنند، ميربايند، به زور ميگيرند. و اين هنگام تو در خانة خويش بيگانهاي، چارهاي نداري يا بايد با آنان به جنگ برخيزي و به زور بيرونشان بريزي يا خود خانه و کاشانه را رها کني. به سرزمينهايي که ناهمزبانها تصرف کردهاند نبايد لشکر فرستاد؛ لشکرهاي آنها ميآيند تا آنچه را زبان به چنگ آورده بگيرند.
فرزند من!
زبان از هر دژي استوارتر است. هنگامي که دشمن دژها و باروها را ويران ميکند نوميد مشو. خوب نگاه کن و ببين که بر سر زبانت چه مي آيد. اگر زبانت بدون خسارت پايدار ماند، بيم به خود راه مده. جاسوسان و بازرگانان را به عمق درون شهرها و روستاهاي از دست رفته بفرست تا به دقت گوش فرا دارند.
هر جا که واژههاي ما پژواک دارد و هر جا که واژههاي ما هنوز مانند سکة زرين کهني در گردش است، بدان که آن سرزمينها هنوز مال ماست، مهم نيست چه کسي بر آنها فرمان ميراند. پادشاهان ميآيند و ميروند، کشورها و دولتها پاره پاره ميشوند اما اين، زبان و ملت است که پايدار مي ماند. بخشهاي جدا شدة کشور و مردم تصرف شده روزي دوباره به آغوش مادر زبان و ريشة خويش باز ميگردند.
اي ميوة دل!
بدان که جدايي سرزمين براي هويت ملي چندان خطرناک نيست، شايد تنها براي يک نسل خطرناک باشد و نه بيشتر. ميوة دلم! هويت از نسلها و کشورها و شهرها، ديرپاتر و ماندگارتر است. ملت در بند بيگانه، چونان آب پشت سد است، سر انجام روزي سد ميشکند و رودهاي کوچک به هم ميپيوندند. زبان، آن آب است، آب هميشه آب است چه در پشت سد، چه در آن طرف. زبان، آن آب پر توانِ آرام و نيرومند است که آهسته آهسته صخرهها را ميشکافد و ملت پراکنده را از پشت مرزها و سدها و صخرهها به هم ميپيوندد.
سٶزلوک:
ائلگونElgün : خلق، توده
ائييتيمEyitim : آموزش
آبارينAbarın : اگر
آراچکAraçək : مرز
آرتانماقArtanmaq : محو و امحا شدن
ارکله تƏrklət : دولت
ارينج : Ərinc شايد، بلکه
آزيAzı : يا، و يا
آلتينAltın : طلا
آليزليقAlızlıq : بيماري
آنجاقAncaq : اما، ولي، لاکن
آنيمساماق : Anımsamaq به ياد آوردن
اوچرا : Uçra زيرا، چونکه
اور : Ur شهر
اورکه ن : Ürkən هميشه
اوسونUsun : خاندان، خانوار، عائله
اولوس: ملت
اويومUyum : هماهنگي
ايته کİtək : زور، جبر
ايدي : İdi هرگز، هيچ
ايريمجيکİrimcik : دقيقه
ايريملهİrimlə : با دقت
ايشله ک : İşlək رايج، متداول
اٶتونمکÖtünmək : خواهش کردن
اٶلکهÖlkə : کشور
اٶلومجول : Ölümcül کشنده، مهلک
بئلينBelin : خطر
بئلينلي : Belinli خطرناک، مهلک
باغيلسيزBağlısız : مستقل
باغيلسيزليقBağılsılıq : استقلال
بايري : Bayrı باستاني
بودون : Budun خلق، مردم
بوديک : Büdik رقص
بولاشيجيBulaşıcı : مسري
بولقولاماقBulqulamaq : اکتشاف
بويروق اولماقBuyruq olmaq : فرمان راند
بويوندوروقBounduruq : يوغ
بيتيBiti : نامه
بيتيم : Bitim عاقبت، پايان، اختتام، نهايت
بٶک : Bök سد
بٶلوکBölük : گروه، دسته
تابلاماق : Tablamaq قبول کردن، پذيرفتن
تاوماق : Tavmaq تصرف کردن و اشغال کردن
تاويلميشTavılmış : اشغال و تصرف شده
توتروقTuturq : امانت
توتسوقTutsuq : وصيت، وصيتنامه
توتوTutu : رهينه، اسير
چئورهÇevrə : اطراف، دورو بر
چاغا : Çağa کودک، فرزند
خاقان : Xaqan پادشاه شاه
خاقانليقXaqanlıq : پادشاهي، شاهي، سلطنت
دئگيDegi : گفته
ديرگيDirgi : جان
ديره نجDirənc : مقاومت
ديلده ش : Dildəş همزبان
ديليمDilim : برهه
دينجليکDinclik : سکونت
دينگينDingin : آرام
سئويتجه : Sevitcə با مهرباني
سئويمليSevimli : نازنين
ساتاغان : Satağan تاجر، بازرگان
ساغيرSağır : کر
سايري : Sayrı بيمار، مريض، ناخوش
سايريليقSayrılıq : بيماري، مرض
سايوSayu : هر
سوبک : Sübək افسر، نظامي عاليرتبه
سوره جهSürəcə : تا مدتيکه
سورهSürə : مدتي
سوسقون : Susqun ساکت
سيرادانSıradan : معمولي
قالارقي : Qalarqı ماندگار
قورقان : Qurqan برج و بارو
قوشاتماقQuşatmaq : محاصره کردن
قوشاقQuşaq : نسل
قوموتانQomutan : به هيجان آورنده
قيرپيم : Qırpım لحظه
گوجه مGücəm : ظلم
گٶروکGörük : جاسوسي
گٶزله مله مکGözləmləmək : مشاهده کردن
گٶزه تله مکGözətləmək : مراقبت کردن، مراقب بودن
گٶوده : Gövdə بدن
نمهNəmə : چه
هٶره کHörək : ديوار
يئيYey : خوب
يئيره کYeyrək : بهتر
يابانجيYabancı : خارجي
يابقيYabqı : حاکم، مسلط
يادYad : بيگانه
ياراق : Yaraq سلاح
يارماقYarmaq : سکه
ياشاغيYaşağı : عمر
ياغي : Yağı دشمن
يالتاقليق : Yaltaqlıq چاپلوسي
يالينيق : Yalınıq انسان، آدم، بشر
يانقيلانماق : Yanqılanmaq منعکس شدن، پژواک
ياوريYavrı : کودک، فرزند
يوردYurd : وطن، سرزمين
يولوخوجو : Yoluxucu مسري
يييه له نمکYiyələnmək : تصاحب
گئرچه يه هو!!
، بیر میللتین سسی
پایلاش | پرینت
بورا باغلي يازيلار:
- تاپيلمادي
http://www.baybak.com
بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11007.baybak.com/2987.azr
یازینین اینترنت آدرسی
گوروش کاپانیبدی