- بای بک، بیر میللتین سسی - http://www.baybak.com -
ميللي هرکاتين آغيرليق مرکزي گونئي ده دير
بای بک، آذربایجان | اودگؤن, ۷-ي زومار آی , ۱۱۰۰۷ اینجی ایل, چولا ۲۰:۳۵ | تورکجه, خبرلر, مقاله
![]() |
. | يوسيف آکچورالي نين ” اوچ فرقلي سياست ” اثري، دئمک اولار، تورکيه جومهوريتين ايدئولوژي تمللريني اؤزونده عکس ائتديرير. بورادا ايسلامچيليق، عوثمانچيليق و تورکچولوک مرحله لري گؤستريليب. او، تورک دونياسي نين بير چوخ بؤلگه لريني کاراکتئريزه ائديب. ايران تورکلري نين آديني چکرکن او بيلديريب کي، تورکلرين سايي چوخ اولسا دا، باره لرينده معلومات آزدير. چونکي او دؤورده ايراندا تورکلرده ميللي شعوور او قدر ده اينکيشاف ائتمه ميشدي و اؤزلريني تبليغ ائده بيلمه ميشديلر. آما حاضيردا باش وئرنلره اساسن امينليکله دئيه بيلرم کي، گونئي آذربايجاندا ميللي شعوور تورک دونياسيندا ان يوکسک سويييه ده دير. بو پروسئس باشقا تورک دؤولتلرينه ده بؤيوک گوج وئره جک. گونئي آذربايجاندا سانکي زنجيرين بير حيصه سي تيخانميشدي. ايندي او تيخاج سيرادان چيخماقدادير. بوتون بونلار ايسه سوالينيزدا قئيد اولونان |
موصاحيبيميز گولاره يئنيسئي تورکيه ده عالي تحصيل آلديقدان سونرا ژئوسيياست اوزره دوکتورلوغونو دا قارداش اؤلکه ده مودافيعه ائديب. اونونلا اورتا شرق، عئيني زاماندا گونئي آذربايجانا داير مسئله لر اطرافيندا صؤحبت ائتديک. گولاره خانيم موصاحيبه يه سون زامانلار اورتا شرقين هسساس نؤقته سي اولان ايرانداکي مؤوجود دورومو ديرلنديرمکدن باشلادي:
- اؤنجه بير مسئله ني ديقتينيزه چاتديرماق ايسترديم. من ايرانا بير سيرا جهتلرينه گؤره اينديکي هندوستانين کيچيک بير مودئلي کيمي باخيرام. کيچيک مودئلي اونا گؤره دئييرم کي، هندوستانين بير ميليارددان چوخ اهاليسي وار، ايرانين ايسه ۷۵ ميليون. هندوستاندا يوزلرله ائتنيک و ديني قروپلار ياشايير. ايراندا ايسه ائتنيک و ديني قروپلارين سايي ۲۴-دور. بو دؤولتلر آراسيندا بير چوخ بنزرليکلر مؤوجوددور. هندوستاندا اهالي نين عومومي سايي نين ۳۰ فايزيني هينديلر تشکيل ائدير. يئرده قالانلاري ايسه باشقا ائتنيک قروپلاردير. ايراندا دا بونا اوخشار بير حال وار.
بورادا دا اهالي نين ۳۰ فايزيني فارسلار تشکيل ائدير. ۷۰ فايزي باشقا ائتنيک قروپون نوماينده لريدير. بيلديگينيز کيمي، بونلارين دا چوخو آذربايجان تورکلري و باشقا تورک سويونا آيددير. فارسلار ۳۰ فايز تشکيل ائتسه ده، اهالي نين يئرده قالان ۷۰ فايزينه حؤکم ائدير. آما هندوستانا باخساق، گؤرريک کي، بو دؤولت فئدئرال قورولوشلو، دئموکراتيک بير دؤولتدير. اوراداکي هر ايالتين اهاليسي نين اوچ رسمي ديلده يازيب-اوخوماق حاقي وار - هيندي، اينگيليس و ايالتين يئرلي ديلي. بعضي مسئله لرينه گؤره، هندوستان ايرانا اؤرنک اولا بيله جک دوروما صاحيبدير.
ايراندا ايسه بونون تام ترسيدير. ساده جه اولاراق، فارس ائتنيک قروپونون حؤکمرانليغينا اساسلانان سيستئم مؤوجوددور. فارس ديلي رسمي ديلدير، باشقا ديللر تانينمير. باشقا ديللرده مکتب يوخدور. ائلجه ده او بيري ائتنيک قروپلارين هئچ بير مدني حاقي تانينمير. اونا گؤره ده هندوستان بو کيمي مسئله لرين هللي باخيميندان ايرانا اؤرنک اولا بيلر.بای بک
ايرانداکي سون دورومو ديرلنديرمک اوچون باش وئرنلره ديقتله ياناشماق، فيکريمجه، کيفايت ائدر. ۲۸ ايله ياخين بير دؤور عرضينده هئچ بير دئموکراتيک و ميللي هاقلار تامين اولونماييب. آزاد متبوعاتين يوخلوغو، ايلکين هاقلارين تامين اولونماديغي، بو يؤنده چيخيش ائدنلرين، ائلجه ده جمعيتين باسقييا معروض قالديغي اؤلکه ده بوتون بونلاري مؤوجود فارسچي حاکيميت بير حدده قدر دوام ائتديره بيلر. بير مودتدن سونرا لابود اولاراق باشقا ائتنيک قروپلار طرفيندن تپکيلر گله جک. چونکي اونلار هم فارسلاردان چوخدورلار، هم داها قديم مدنيته ماليکديرلر، هم ده بير سيرا باخيمدان گوجلودورلر. بونلاري تانيماماق، دانماق، اونلاري اينکار ائتمک سيياستي اوزرينده پروسئسلر سونسوزا قدر سوره بيلمز.
بير حددن سونرا اولايلارين گئديشاتي دئموکراتيکلشمه يه گتيريب چيخارماليدير. اگر فارسلار بين الخالق عالمده باش وئرنلره داها آچيق گؤزله باخسالار، آرزوولونماز نتيجه لردن قاچا بيلرلر. عکس حالدا، آرزوولونماز اولايلارين باش وئرمه سي ايستيثنا ائديلمير. چونکي بو کيمي هرکاتلارين ايکي يولو وار - يا باريش، يا شيددت. بونو دونيا تجروبه سي تصديقله ييب. بونون موعين حيصه سي فارس ائتنيک قروپونون منطيقي داورانيشيندان دا آسيليدير.
اگر پروسئسلر دئموکراتيکلشمه يولو ايله گئتسه، او زامان باريش الده اولوناجاق. فارس اولمايانلارين ميللي-مدني هاقلاري موطلق شکيلده تامين اولونماليدير. چونکي بو هم چاغداش دونياميزين گلديگي قناعت اولماقلا ياناشي، بين الخالق سندلرده ده تسبيت ائديليب. دينيميز ده اينسانلارين بو هوقوقونون دونيايا گلديگي گوندن اونا وئريلديگيني بيان ائدير. اؤز ديلينده مکتب، متبوعات و.س. کيمي ميللي-مدني مسئله لر تمل هاقلاردير. بو هاقلاري چئشيدلي تزييق اوسوللاري ايله ياساقلاماق مومکون دئييل.
- هندوستاندا اهالي نين ۳۰ فايزيني هينديلر تشکيل ائتسه لر ده، اونلارين سايي آيري-آيريليقدا هر بير ائتنيک قروپون ساييندان چوخدور. آنجاق ايراندا اهالي نين چوخونو آذربايجان تورکلري تشکيل ائدير. آذربايجان تورکلري نين سايي ايله باغلي ۴۰-۳۰ ميليون آراسيندا چئشيدلي رقملر سؤيله ييرلر. بو حالدا، سيزجه، مسئله ني نئجه هلل ائتمک اولار؟
- چوخ موهوم نؤقته يه توخوندونوز. آذربايجان تورکلري نين حاقي نين تامين اولونماسي ايله باغلي چئشيدلي فيکير صاحيبلري وار. مثلن، بعضي ضياليلار حتّی دئييرلر کي، ايراندا رسمي دؤولت ديلي تورک و فارس ديللري اولماليدير. آنجاق موعاصير دونياميزا نظر سالساق، او بيري ائتنيک قروپلارين ديللري نين تامين اولونماماسي دا پروبلئملردندير. عربلري نئجه دانماق اولار؟ اونلارين دا ديلي، مدنيتي وار و بو هاقلار تامين اولونماليدير.
بو باخيمدان هر بير ائتنيک قروپون ميللي-مدني حاقي وئريلمه ليدير. باياق دئديگيميز کيمي، ايلک نؤوبه ده اؤلکهده ان بؤيوک ائتنيک قروپون، آذربايجان تورکلري نين مدني حاقي اؤدنيلمه ليدير. سايي نين چوخ اولماسينا باخماياراق، تورکلره قارشي ميللي ظولم مؤوجوددور.
” ۱۹۲۲-۲۰۰۴-اونجو ايللر آراسيندا ايراندا ائتنيک-سياسي هرکاتلر حاقيندا ” آدلي ديسسئرتاسييامدا ” ائتنيک آزليق ” و ” ائتنيک چوخلوق ” ايفاده لريندن ايستيفاده ائتمه ديم. چونکي بو تئرمين و اونا داير مسئله لر باشقا دؤولتلره اويغون گلسه ده، ايران اوچون يارامير. بوراداکي تورک چوخلوغو اوچون ” ائتنيک آزليق ” ايفاده سيني نئجه تطبیق ائتمک اولار؟ بو سببدن ده من يازيمدا ” ائتنيک قروپ ” ايفاده سيندن يارارلانديم.بای بک
ايراندا ميللي عدالت مسئله سي تامين اولونمالي و آذربايجان تورکونون ايلکين حاقي اؤدنيلمه ليدير. بو ايش ۲۷ ايلدير يوباديلير. باخين، اؤتنيلکي و بويلکي مي (خرداد) حاديثه لرينده، اونلاردان اول و سونرا توتولانلارين، حاضيردا حبسده اولانلارين طلبلريني ديقتله ده يه رلنديرسک، ايرانين آنا ياساسيندان کنار بير مسئله ايره لي سورمه ديکلريني گؤرريک. بو باخيمدان اونلارين حبسي نين ده اساسسيز اولدوغو آيدينلاشير. حبسده اولانلارين - عباس ليساني، سعيد متين پور، جليل غنيلو و باشقالاري نين طلبلري ۱۹۸۰-اينجي ايلده قبول اولونموش ايران آنا ياساسينا اويغوندور.
- دئديکلرينيزين نتيجه سي کيمي ايراندا باش وئرنلرين پئرسپئکتيويني نئجه گؤرورسونوز؟
- سؤيله ديگيم کيمي، ايراندا باش وئرنلره بير قدر گئنيش شکيلده باخماق لازيمدير. بيز بو اؤلکه ده کي حاديثه لري غربليلر کيمي ديرلنديرممه ليگيک. اونلاري ايرانلا باغلي مسئله لرده اساسن تهرانين آتوم سيلاهي الده ائتمه سينه مانع اولماق و مؤوجود رئژيمي دييشديرمک ماراقلانديرير. آما بو اؤلکه ايله باغلي داها واجيب، داها جيدي پروبلئم وار. بو، ايراندا ائتنيک قروپلارين ميللي حاقيدير. چوخ تأسوفلر اولسون کي، بو باشليجا مسئله بير چوخ حاللاردا ديقتدن کناردا قالير. آراشديرمالاريم زاماني دونياداکي ۲۰۰-دن چوخ ائتنيک قروپون دورومونو گؤزدن کئچيرديم. معلوم اولدو کي، نيجريه کيمي بير اؤلکه ده ۳۰ ائتنيک قروپون آز قالا بوتون پروبلئملري آراشديريليب و ده يه رلنديريليب. آنجاق ايرانداکي ائتنيک قروپلار باره ده دوغرو-دوزگون معلوماتلار يوخ درجه سينده دير. بونون هانسي سببدن ائديلديگيني بيلميرم. آما نتيجه گؤز قاباغيندادير. اونا گؤره ده من بو گون ايراندا ان جيدي پروبلئم کيمي ائتنيک مسئله نين اولدوغونو قطعي شکيلده سؤله ييرم. بو اؤلکه ده کي پروبلئملرين هللي نين آچاري دا همين مسئله ده دير. اگر تهرانداکي مؤوجود حاکيميت عاغيللي، منطيقلي اولوب، دئموکراتيک دونيادا باش وئرنلري داها آيدين فيکيرله ديرلنديريب، بو اساسدا داورانارسا، او زامان اؤلکه ده کي پروبلئملرين چوخو هلل اولا بيلر.
عکس حالدا پروسئسلرين آرزو اولونمايان ايستيقامتده اينکيشاف ائتمه سي احتيمالي آرتاجاق.
- باشقا سؤزله، ايرانداکي حاکيميتين، ائله جه ده دؤولتين گله جگي ائتنيک پروبلئمين هلليندن آسيليدير…
- البتته.
- گونئي آذربايجانداکي وضعيتي نئجه ديرلنديرردينيز؟
- ۱۹۸۸-اينجي ايلده قوزئي آذربايجاندا باشلانميش هرکاتدان خبريميز وار. ميللي-آزادليق، مئيدان هرکاتي دؤوروندن هله چوخ واخت اؤتمه ييب. همين دؤورده باشلاميش کوتلوي هرکاتين نتيجه سينده قوزئي آذربايجاندا موستقيلليگيميزي برپا ائتديک. حاضيردا رئسپوبليکاميزدا (جمهوري) فرقلي پروسئسلر گئدير - دؤولتيميزين گوجلنمه سي و.س. بو سببدن ده ميللي آزادليق هرکاتيميزين آغيرليق مرکزي، دئمک اولار، گونئيه کئچيب. قوزئيده دويغوسالليق آختارماق، منجه، دوزگون دئييل. چونکي اؤلکه ميزده بو کيمي هيسسياتلي مسئله لرين واختي اؤتوب. چونکي نتيجه الده ائديليب. دوزدور، قاراباغ و اطراف تورپاقلاريميز ايشغال آلتيندادير. آنجاق دؤولتچيليگيميزين برپاسي باخيمدان سونوجا نايل اولونوب.
بو پروسئسين دوامي اولاراق هرکاتيميزين آغيرليق مرکزي گونئيدير. اولايلاري ديرلنديرسک، گؤرريک کي، اورادا دا بير سيرا هيسسياتلي حرکتلر باش وئرير. باي بک قالاسينا يوروشدن اول و سونراکي دؤورده قالايا يوروشلر، خالق قورولتايلاري گونئي اوچون چوخ اؤنملي اولايلاردير. چونکي ايدئيايا خالق دسته يي نين اولدوغو بو کيمي تدبيرلرده اؤزونو تصديقله دي. ايندي يئني بير پروسئس گئدير. بو دا ميللي هاقلارين تاميني ايله باغلي ايدئيانين کوتلويلشمه سيدير.
همين يوروشلر کاش دوام ائده ايدي. قالادا کئچيريلن ميللي-مدني تدبيرلر ميللي شوورون اويانماسينا و گئنيشلنمه سينه داها چوخ تاثير گؤستريردي. افسوسلار اولسون کي سون ايللر بو دينج، مدني تدبيرين قارشيسيني حاکيميت قانونسوز اولاراق آلماغا باشلادي. آما بئله مانعه لر ده ايدئيانين ياييلماسينا منفي تاثير ائتمه دي. بويلکي اولايلار گؤستردي کي، بابه کي ن دوغوم گونونون گونئيين بير چوخ شهرلرينده قئيد ائديلمه سي ده ايدئيانين ياييلماسينا خيدمت ائدير.بای بک
- باي بک قالاسينا يوروشو هيجانلي دؤور کيمي قييمتلنديريرسينيز؟
- بلي. يوروش بو تايداکي مئيدان هرکاتي نين بير دؤورونو خاطيرلاتسا دا، اوندان داها گوجلو ايدي. چونکي بو تايدا حاديثه لر، کوتلوي تدبيرلر داها چوخ باکيدا کئچيريليردي. بيلديگينيز کيمي، آذربايجانليلار ايراندا کومپاکت شکيلده ياشاييرلار. بونونلا بئله، کنگر کؤرفزيندن (خليج) توتموش باشقا اراضيلرده ده پارچا-پارچا دوشموش آذربايجانليلار وار. اونا گؤره ده باي بک قالاسينداکي مراسيملر گونئي آذربايجانين هر يئريني اهاته ائتمکله ياناشي، اؤلکه داخيلينده پارچا-پارچا دوشموش حيصه لري ده جلب ائتميشدي. مثلن، قاشقاي تورکلري، خلج تورکلري و باشقا طايفالار دا بو تؤرنه قاتيليردي. بو مراسيم هم ده بير مکتب ايدي.
بوندان سونراکي مرحله ۲۰۰۶-اينجي ايلده کي مي (خرداد) هرکاتيدير. او دا خالقيميزين ميللي اؤزونو درکينه چوخ بؤيوک تاثير گؤستردي. ايرانين ياخين تاريخينه باخساق، گؤرريک کي، آذربايجان تورکلري هميشه عوموم دؤولت مسئله لري اوغروندا موباريزه آپاريبلار. بو هم ده اونلارين دؤولت قورماق، اونو قوروماق باجاريغيندان ايره لي گلن عاميلدير. آما بوتون بو فعاليتي نين نتيجه سينده آذربايجانليلارين ميللي حاقي تامين ائديلمه ديگيندن تکرار اولاراق ميللي ظولمه توش گليبلر.
محض اونا گؤره ده مي حاديثه لري زاماني آذربايجان تورکلري اؤز ميللي هاقلاري نين مودافيعه سي اوغروندا آياغا قالخديلار. دوزدور، بونا معلوم عاميل تاثير گؤسترسه ده، آما اينسانلار حاکيميتين هانسي آدديمي آتاجاغيني گؤزله ميه رک، ميللي هئيسياتلاريني اؤزلري مودافيعه ائتمه يه باشلاديلار. بونو بير دؤنوش نؤقته سي ده آدلانديرماق اولار. فيکريمجه، پروسئسلر بوندان سونرا همين ايدئيانين درينلشمه سي ايستيقامتينده گئده بيلر.
بونو اعتيراض چيخيشلاري زاماني خالقين ايره لي سوردويو شوعاعرلاردان دا گؤرمک اولار: ” آنا ديلينده مدرسه! ” ، ” هاراي، هاراي، من تورکم! ” و.س. بو خالق نه ايسته يير؟ اؤز ديلي نين، مدنيتي نين تانينماسيني، ميللي وارليغينا سايغي گؤستريلمه سيني، ايرانين آنا ياساسيندا نظرده توتولموش هاقلاري نين تامين ائديلمه سيني ايسته يير.بای بک
اؤتن ايلکي حاديثه لردن سونراکي دؤورده ايسه حاکيميتين داها چوخ تزييقلره ال آتديغي نين شاهيدي اولوروق. قئيد ائتديگيميز طلبلري ايره لي سورنلري توتور، اونلاري تقيب ائدير.
مثلن، محمد خاتمي نين دؤورونده آز دا اولسا، سؤز، متبوعات، فيکير آزادليغي اوچون شرايت ياراديلميشدي. آما ايندي بوتون بونلارين علئيه اينه بير پروسئس گئتمکده دير. همين دؤورده آذربايجان تورکجه سينده موعين آزادليقلار نتيجه سينده متبوعات چيخير، کيتابلار چاپ اولونوردو. آما احمدي نژاي هؤکومت باشينا گلديکدن سونرا بو آزاجيق سربستليک بئله آذربايجانليلارين اليندن آلينيب.
- بؤلگه ده گئدن پروسئسلر باخيميندان گونئي آذربايجان ميللي هرکاتي اؤز ايستکلريني گئرچکلشديره بيلرمي؟
- دونيا قورولاندان بري هميشه گوجله حسابلاشيبلار. گونئيده کي هرکات گوجلنديکجه اونا داها چوخ حؤرمت ائده جکلر. بين الخالق گوجلر، بؤلگه دؤولتلري و ايرانداکي حاکيميت هرکاتلا بير او قدر چوخ حسابلاشاجاقلار. اونو وورغولاماق ايسترديم کي، گونئي آذربايجانداکي سون حاديثه لردن سونرا بير چوخ دؤولتلرده - تورکيه، آ.ب.ش (آمريکا) و اروپا اؤلکه لرينده گونئيي آراشديرما مرکزلري قورولوب. ايستر همين دؤولتلرده کي هؤکومتين، ايسترسه ده غئيري-هؤکومت تشکيلاتلاري نين گونئي آذربايجانلا باغلي تشکيلاتلار قورماسي مثله يه ديقتي آرتيرماسيندان ايره لي گلير.
- قوزئي آذربايجانين بو پروسئسده نه کيمي رولو وار؟
- گونئي آذربايجان مسئله سي نه ايقتيدارين، نه ده موخاليفتين اينحيصاريندا اولا بيلر. اگر بونو آلت ائتمک ايستسه لر، او زامان بوندان هم قوزئي، هم ده گونئي ضيان گؤرر. بو بيزيم عومومميللي مسئله ميزدير. اصلینده گونئيين قوزئيه ائله بير احتيياجي يوخدور. ميللي هرکاتدا بير نئچه مرحله وار. اونلاردان بيري ده ايدئيانين ياييلماسيدير. بو باخيمدان گونئيده کي هرکاتين اساس احتيياجلاري قوزئيليلرين بو پروسئس باره ده دوغرو-دوروست معلوماتلانماسي، باش وئرنلري دستکله مه سي و بير سيرا معاريفلنديريجي عاميللردير. بو، قوزئي آذربايجانين ميللي بورجودور. گونئي آذربايجانين باشقا هئچ بير نه يه احتيياجي يوخدور.
گونئيده ميللي ظولم آلتيندا اولان آيدينلاريميز وار. آذربايجان رئسپوبليکاسي دئموکراتيک اينکيشاف يولونو توتان بير دؤولتدير. دونيايا آچيقدير. اونا گؤره ده ميللي و اينسان هاقلاري تاپدانان گونئيلي ضياليلارين، ياخود عادي سويداشلاريميزين حاقي مودافيعه اولونماليدير. اونلارين سسي نين دونيايا چاتديريلماسي باخيميندان قوزئي موعين رول اوينايا بيلر. بو ايستيقامتده آذربايجان رئسپوبليکاسيندا سيستئمليليک چاتيشمير.
- ” قاراباغين آزادليغي تبريزدن کئچير ” فيکري زامان کئچديکجه اؤز آکتوالليغيندا (گئچرلي) قاليرمي؟
- بيز گئنجه يه گئتميشديک. داغي گؤستريب اونون حاقيندا دانيشان سوروجو دئدي کي، يوکسکليگين او اوزو ائرمنيستاندير. بيز اونون غربي آذربايجان، ايروان خانليغي اولدوغونو سؤيله ديک. ائله بير سيرا مسئله لرين کؤکو بئله اونوتقانليقدان باشلايير. نئجه کي اوزون مودتدن سونرا ايرواني اونوتدوق، ائلجه ده باشقا تورپاقلارميزي اونوداجاغيق. غربي آذربايجاني ايتيرمه ييميز قاراباغين ايشغالي ايله نتيجلندي. بوتون بئله مسئله لر بير-بيرينه باغليدير. ميللي شعوورو اولان ميلت همين عاميللري ديقتدن کناردا قويا بيلمز. بيز آذربايجان تورکلري بؤيوک، قودرتلي دؤولت شعوورونا صاحيب اولماليييق. ائله بير چوخ عذابلاريميزين اساسي دا بونا ديقت وئرممگيميزدير. بؤلگه چيليک بونون ان ضيانلي عاميليدير. بؤيوک دوشونن زامان، بؤيوک اولاريق.بای بک
ابولفضل ائلچي بئي بونو جوغرافي بيرليک باخيميندان دئييردي. بورادا بير باغليليق وار.
يوسيف آکچورالي نين ” اوچ فرقلي سياست ” اثري، دئمک اولار، تورکيه جومهوريتين ايدئولوژي تمللريني اؤزونده عکس ائتديرير. بورادا ايسلامچيليق، عوثمانچيليق و تورکچولوک مرحله لري گؤستريليب. او، تورک دونياسي نين بير چوخ بؤلگه لريني کاراکتئريزه ائديب. ايران تورکلري نين آديني چکرکن او بيلديريب کي، تورکلرين سايي چوخ اولسا دا، باره لرينده معلومات آزدير. چونکي او دؤورده ايراندا تورکلرده ميللي شعوور او قدر ده اينکيشاف ائتمه ميشدي و اؤزلريني تبليغ ائده بيلمه ميشديلر. آما حاضيردا باش وئرنلره اساسن امينليکله دئيه بيلرم کي، گونئي آذربايجاندا ميللي شعوور تورک دونياسيندا ان يوکسک سويييه ده دير. بو پروسئس باشقا تورک دؤولتلرينه ده بؤيوک گوج وئره جک. گونئي آذربايجاندا سانکي زنجيرين بير حيصه سي تيخانميشدي. ايندي او تيخاج سيرادان چيخماقدادير. بوتون بونلار ايسه سوالينيزدا قئيد اولونان عومومتورک پروبلئمي نين هللينه ده يارديم ائده جک…آينا
، بیر میللتین سسی
http://www.baybak.com
بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11007.baybak.com/2463.azr
یازینین اینترنت آدرسی
گوروش کاپانیبدی