ائلچي بئیله اوز- اوزه - گؤنتاي گئنجآلپ (جاوانشير)
بای بک، آذربایجان | اودگؤن, ۶-ي قوراپيشيرن , ۱۱۰۰۷ اینجی ایل, چولا ۱۱:۲۷ | تورکجه, مقاله
 |
. | بويونومدا بير دوستلوق، بير وفا بورجو وار. ائلچي بئی وفاسي. سئويرم وطنيمي، ائلچي به یي يئتيشديرن ميللتيمي، وطنيمي سئويرم.
ائلچي بئيين وفاتيندان سونرا يوخولاريما قاريشان گرگينليک سببيله اولسا گرک، آرد-آردا ائلچي بئیي يوخودا گؤروردوم. بير دفعه ائلچي بگين ائوينده يالنيز ايکيميز ايديک. موختليف مؤوضوعلاردان دانيشديق. سؤز گلدي اينسانين ايچ دونياسينا، معنويياتا و يوخولارا. ائلچي بئی دئدي: “جاوانليغمدا بير يوخو گؤرموشدوم. هئچ کسه دئمه ميشم. سنه دئييرم، آنجاق سن هئچ کسه دئمه.” من ده هئچ کسه دئمه ديم. ايندي ده دئميرم ائلچي بگين يوخوسونو. آنجاق ائلچي بگين اؤلوموندن سونرا عئيني يوخونو من ده گؤردوم. او يوخونو ائلچي بئیله |
گيريش
باکي نين درينليگيني آختاريرديم. يازارلارلا، شاعيرلرله تانيش اولوردوم. بو تانيشليق سوره جينده اؤزونو پئيغمبر آدلانديران و آتا لقبيني سئچميش اولان آصيف افندييئوله تانيش اولدوم. 8 آي اونونلا علاقه ساخلاديم. ماراقلي سؤزلر دانيشيردي. دئمک اولار کي، آصيف افندييئوين بوتون اثرلريني اوخودوم. آصيف افندييئوين نسيمي، فوضولي و تصوووفله باغلي سؤيله ديکلري نين هئچ بير ائپيستئمولوژيک طرفي يوخ ايدي. خوصوصن فوضوليني آنلايا بيلمه ديگي اوچون اؤز خياللاريني اونون آدينا يوکله ييردي، دانيشيقلاريندا و يازيلاريندا. دئموکراسيني قطعي شکيلده قبول ائتميردي، چونکو هم دئموکراسييه، هم ده ديني ايقتيدارا قارشي اولاراق “آتاليق” اوصول ايداره سيني گليشديرميشدي. آتا دا خالق طرفيندن سئچيلمير، اؤز-اؤزونه يئتيشيردي. آنجاق يئتيشمه ديگي زامان توپلومون نئجه ايداره اولاجاغي حاقدا دا بير بوشلوق وار ايدي آصيف افندييئوين سياسي فلسفه سينده. آيريجا ايقتيصادي پروقراميندا دا “مينيمال (حداقل)ائکونومي” پرینسيپيني دييشيلمز شرط کيمي ايلکه لري ايچينه يئرلشديرميشدي. مينيمال ايقتيصادي سيستئمله ائرمني ايشغالينين قارشيسي نئجه آلينا بيلر سواللاري جاوابسيز ايدي، مرحومون گؤروشلرينده. گئرچکليکله بوتون باغلاريني قوپارميش اوتوپيک بير دونيا گؤروشو گليشديرميشدي. خوصوصن آذربايجان تاريخيني و تاريخي ائوره لر ايچينده موسيقي نين رولونو، ائوريم ائوره لريني آنلايا بيلمه ديگي اوچون موسيقي ايله باغلي سؤيله ديکلري و يازديقلاري دا يالنيز اؤزونون گليشديرديگي فلسفه نين اؤزلليکلريني آنلاتماغا يؤنه ليک ايدي. يالنيز آصيف افندييئوين روس ديلينده بير چوخ معلوماتا صاحيب اولدوغونو کيمسه اينکار ائده بيلمز. بو بيلگيلرين فاناتيک پرينسيپلره تابع توتولماسي بير باشقا قونودور.
آصيف افندييئوله بوتون ايليشکيلريم کسيلميشدي. ايچ کونترولوم يوخ ايدي. ايچ کونترولون اولماماسي نين ياخشي و اولومسوز طرفلري وار. ياخشي طرفي بودور کي، بو ايچ کونترولو ساغلاماق اوچون دايمي آختاريشدا و حرکتده اولماليسان. دايمي حرکت دوشونجه نين گئرچک تعريفيدير. حرکت اولمايان يئرده دوشونجه مرکزلشه بيلمز. دوشونجه نين مرکزلشيب داغيلماسي و بو سورجين پئريوديک شکيلده داوام ائتمه سي ديالئکتيگين گئرچک تعريفيدير. اول سببدن ده فيکير آداملاري دايمي بير حضورورسوزلوق ايچينده اولموشلار.
روحن چوخ چتين دورومدا ايديم. ديگر طرفدن باکيداکي ايقتيصادي گرگينليک ده بو روحي گرگينليگيمه آرتيريلميشدي. کيتاب تاپا بيلميرديم اوخوماغا. روس ديليني بيلمه يَن بير فيکير آدامي اوچون باکيدا ياشاماق چوخ چتيندير. چونکو هئچ بير فيکري قايناق مؤوجود دئييلدير آنا ديليميزده. بو، مني چوخ اوزن بير حاديثه ايدي. عؤمرومون معناسيز، علمسيز و بيلگيسيز کئچمه سي روحومو جهننمه چئويرميشدي. بؤيله بير سارسينتي ايچينده باکيدا فعاليت گؤسترن هيند مدنييتي نين تبليغاتچيسي کريشناايستلرله تانيش اولدوم. بوتون وئدالاري(هیند اینانج کیتابلاری) آذربايجان تورکجه سينه ترجومه ائتميشلر. Bhaqvad-Qita-نی پولسوز اولاراق هدييه ائتديلر منه. بو کيتاب اولماسايدي، بلکه ده اينتيحار ائدرديم. حياتيما آنلام قازانديران، روحومو ساکيتلشديرن و ايچيمه آيدينليق گتيرن بو کيتاب اولدو. يوخسول بير محلله ده حياتيمي آيدينلادان وئدالار ايدي. مهاتما گاندي کيمي بير اولو اينساني يئتيشديرن هيند مدنييتينه اؤز روحومون و ويجدانيمين درينليگينده بورجلولوق و ميننتدارليق حيسسي داشيييرام. بو گون کئچميشيمه باخارکن، دوشونورم کي، کريشناايستلر قدر بيزيم ميللي کيمليگيميزه خيدمت ائدن آز که سيم وار. هيند مدنييتيني بيزيم ديليميزه چئويريب نفيس شکيلده چاپ ائتمه لري تورکچه ميزه ان بؤيوک خيدمت اولموشدور. کيتابي اوخوماغي اؤزونه ياساق ائتميش، اونون-بونون 5-6 سؤزونو ازبرله ييب اؤزونو اؤنملي سيياستچي سايانلاردانسا باکيدا فعاليت گؤسترن کريشناايستلر داها چوخ خيدمت ائديرلر بيزيم ميللي ديليميزه، ميللي کيمليگيميزه. هيند مدنييتي نين آنا ديليميزه ترجومه اولماسي اؤزو-اؤزلوگونده ديليميزين گلیشمه سي باخيميندان چوخ اؤنملي بير حاديثه دير.
داها سونرا گئجه گوندوز ايچيمه قاپيليب مؤولاناني، فوضوليني، حافيظي، عطاری و بو کيمي موتصَوويفلرين اثرلريني اوخويوردوم. باکيدا تورکييه ليلرين آچديغي جاميلر منيم اوچون چوخ فايدالي اولدو. تورک ديلينه ترجومه ائديلميش شرقين بؤيوکلريني دئمک اولار کي، تورک جاميلريندن آليب اوخودوم. تورکييه ده ديني طريقت اولان نورچولارين دا باکيدا کيتابخانالاري نين آچيلماسي آيريجا بير فورصت اولدو. نورچولارين کيتابخاناسيندا بوللوجا سوسيولوژي و پسيکولوژي کيتابلار وار ايدي. عئيني زاماندا ايرانين باکيدا آچديغي کيتاب ماغازاسيندا دا اسکي ادبييات مؤوجود ايدي. بلکه ده ايرانين باکيدا گؤردويو ان ياخشي ايش او کيتاب ماغازاسيني آچماسيدير.
دؤرد ايل حياتيم بو شکيلده کئچدي. آرتيق ياواش-ياواش سياسي بيلگيلريمين ده آرتماسينا احتيياج دويماقدا ايديم. بعضي يازيلار يازيرديم، آنجاق هئچ بير قزئت چاپ ائتميردي. ايندي ده چاپ ائتمزلر. سانميرام گله جکده ده چاپ ائتسينلر. باکيداکي سوسيو-پسيکولوژيک موحيط چوخ فرقليدير. سوسيو-پسوکولوژيني زورلاماق اولماز. يازيلاريمين يايينلانماماسي مني حدسيز درجه ده ناراحات ائديردي. چونکو توپلومون ايچينه چيخماميش بير يازي تنقيد ده ائديله بيلمز. تقدير و تنقيد ايشيغيندا يازيچي اينکيشاف ائدير. قلم تجروبه قازانير.
۱۹۹۶-اينجي ايلده بعضي قزئتلرده کيچيک سياسي يازيلاريم چاپ اولماغا باشلادي. خوصوصن “جومهورييت” قزئتينده “گونئي آذربايجان تورک جومهورييتينه دوغرو…” باشليقلي بير نئچه ديزي يازيلاريم ياييلدي. بو يازيلاري ائلچي بئی ده اوخويورموش. بير گون جومهورييت قزئتي نين باش رئداکتورو ياديگار بَي ائلچي بئیدن بير مساژ وئردي منه. ائلچي بئی “يازيلاريني ديققتله اوخويورام و فيکيرلرين منيم اوچون ماراقليدير”- دئيه يازميشدي. ائلچي بَگين بو مساژي منيم اوچون چوخ سئوينديريجي اولدو. چونکو بئله دَيَرلي بير اينسانين يازيمي اوخوماسي منيم اوچون علامتدار حاديثه ايدي. ائلچي بَگين بير چوخ موصاحيبه سيني اوخوموشدوم. دئمک اولار کي، قزئتلرده چيخان بوتون موصاحيبه لريني اوخويوردوم.
۱۹۹۷-اينجي ايلده ائلچي بئی باکي يا تشريف گتيردي. باکي نين سياسي اورتامي چوخ ايسينميشدي. ائلچي بَگين باکييا گليشي ايله گونئي آذربايجان مسئله سي ده جيدي شکيلده ايجتيماعييته يئرلشمه يه باشلاياجاقدي. هر زامان بو شکيلده اولموشدور. بؤيوک فيکيرلرين آرخاسيندا بؤيوک بير ليدئرين اخلاقي، معنويياتي، اينانجي و ايراده سي دورموشدور. ليدئرلر هر زامان يئتيشمزلر. پوليتيکاجي اولماق ليدئر اولماق دئييلدير. عومومييتله ليدئر پوليتيکاجي دئييلدير. چونکو پوليتيکاجي يالان دانيشا بيلر، آنجاق ليدئر يالان دانيشماز، خوصوصن ده اؤز ميللتينه هئچ بير شکيلده يالان دئيه بيلمز. ليدئرين بؤيوک اخلاقي يالان دانيشماغي اؤنلر. ائلچي بَگين باکييا گليشي ايله منيم ده آديم گوندمه گيره جکدي. ايشي-گوجو يالنيز کيتاب اوخوماق اولان، يازديقلاريني هئچ بير يئرده چاپ ائتديره بيلمه يَن بير گنج آدامين ائلچي بئی طرفيندن بو شکيلده تقدير گؤرمه سي البتته سئوينديريجي بير حاديثه ايدي.
ائلچي بئی باکيدا ياشايان گونئيليلرله گؤروش تعيين ائتميشدي. من ده بو گؤروشه قاتيليرديم. بونو من ايسته مه ميشديم، ائلچي بئی ايسته ميشدي. چونکو منيم ائله بير ايستکده بولونماق اوچون صلاحييتيمين اولدوغونو سانميرديم. ائلچي بئی بيزيم هر تک- تکيميزي او اوزون بويو ايله باغرينا باسيب اؤپوردو. سادجه ال گؤروشموردو. ائلچي بگين حضوروندا اؤزومو گوونده حيسس ائديرديم. حياتيمدا ايلک دفعه ايدي بو قدر درين بير موتلولوق و آرخايينليق ايچينده ايديم. من بو موتلولوغو و گووه ني يالنيز کيتابلاردا اوخوموشدوم. ائلچي بئی بؤيوک اينسان ايدي. بؤيوکلوک ندير؟ بيز اؤزوموزده اولان اؤزلليکلري باشقاسيندا گؤردويوموز اوچون اونا بؤيوک دئميريک. بؤيوک اينسان او کسدير کي، اوندا اولان اؤزلليک بيزده يوخدور. آنجاق اولماسيني آرزو ائديريک. ائلچي بئی ده بو آرزو ائتديگيميز بؤيوکلوک وار ايدي. او اوزدن ده ائلچي بئی بؤيوکدور و اونون بؤيوکلوگونون آيدينليغي هر زامان تورک ميللتي نين يولونا ايشيق ساچاجاقدير.
ائلچي بئیله گؤروشدويومده اؤزومو تقديم ائدرکن، منه ” سنين قلمينه بؤيوک حؤرمتيم وار”- دئدي. بو سؤز منيم چوخ درينليگيمه يئريدي. ان چوخ سئوديگيم سؤزدور. اوزون زامان ايدي سانکي بکله ديگيم بير جومله ايدي. صؤحبت زاماني ائلچي بگين ووجودوندان قايناقلانان گووَن و سئوگي دويغولاري هاميميزين روحوموزو سارميشدي. سانکي بيرلشميش آذربايجان وطني نين آرخايينليغي ايچنده حيسس ائديرديک اؤزوموزو. ائلچي بگين صيفتيندن، داورانيشلاريندان، باخيشيندان قايناقلانان ايشيق بيزه راحاتليق وئريردي. بؤيوک بير موجاديله يه گيريشيميز اوچون گوون قايناغي ايدي ائلچي بئی.
بوتؤو آذربايجان بيرليگي قورولدو. هر هفته کئچيريلن توپلانتيلاردا دئمک اولار کي، من معروضه چي کيمي چيخيش ائديرديم. خوصوصن بعضي تاريخي حاديثه لرله باغلي ائلچي بئی اؤزلليکله مني گؤرولنديريردي معروضه اوچون. بو دا منيم اوزَريمه بؤيوک مسئولييت يوکله ييردي. يوزلرجه پروفئسسورون، علملر نامزدینين اؤنونده چيخيب معروضه ائله مک آسان ايش دئييل. ۱۹۹۸-اينجي ايلده ۱۸ فوريه (۲۹ بهمن) حاديثه سي ايله باغلي معروضه چي کيمي دانيشديم. بو معروضه لرين هاميسي ويدئو-کاسئته آلينيردي. منيم معروضه مه بير چوخ اعتيراضلار گلدي. بو اعتيراضلارين بير چوخونون قيسقانجليقدان اولدوغونو بيليرديم. من بو معروضه مده ايسلام سونراسي فارسلارين فارس ميللييتچيليگي مرکزلي ايسلام آراييشلاريندان دانيشميشديم. عادتن هر بير معروضه نين سونوندا ائلچي بئی دانيشار، یئکون سؤزو سؤیلردی. بو معروضه نين ده سونوندا ائلچي به يه سؤز وئريلدي. ائلچي بگين سؤيله ديگي ايلک سؤز بو اولدو: “بَيلر، اعتيراضلارينيز يانليشدير. گونتاي به يين بو مقاله سي درگيلرده چاپ اولمالي و تاريخ اينستيتوتلاريندا اؤيره نيلمه ليدير. گونتاي بيين باخديغي بوجاقدان ايسلام سونراسي تاريخيميزه باخماليييق” -دئدي. ائلچي بگين بو سؤزلري هر کسي يئرينده اوتورتموشدو. سونرا دا سؤزلرينه داوام ائله دي…
۱۹۹۷-اينجي ايلين ۲۱ آذر ايلدؤنومونده ده معروضه چي من ايديم. معروضه مي بيتيرديکدن سونرا حوسئين جاويده حصر ائتديگيم بير شعريمي بؤيوک بير جوشقو ايله اوخودوم. ائلچي بئی اؤن سيرادا اوتورموشدو. شعريمي اوخويارکن ائلچي بگين گؤزلريندن آخان ياشي گؤردوم. باشقالاري گؤرمه سين دئيه الي ايله ياناقلاريني گؤرونمز حالا گتيرميشدي.
بو شکيلده موتلو بير حياتيميز داوام ائديردي. ائلچي بئیله بيرليکده ياشاييرديق ميللت اولاراق. ائلچي بگين وارليغي حياتداکي عکسيکليکلريميزي اونوتدورموشدو.
۲۰۰۰-اينجي ايل فئورال آيي نين ۲۵-اينده آذري-تورک قادينلار تشکيلاتي نين باشقاني يازيچيلار بيرليگي نين ناتوان کلوبوندا علمي کونفئرانس دوزنله ميشدي. مؤوضوعنو من اؤزوم تعيين ائتميشديم: “ميلت-دين-دؤولت”. تک معروضه چي ده من ايديم. معروضم بيتديکدن سونرا ايندي پارلامئنتودا ميلت وکيلي اولان بيريسي منه چوخ قابا شکيلده “نييه چيخيب اوردا مونولوق سؤيله ييرسن؟!” - دئيرکن، ائلچي بئی اوزونو آداما توتوب “هونرين وار سن ده چوخ بئله بير مونولوق سؤيله سنه ده قولاق آساق” - دئيه يئرينده اوتورتدو. منيم اوراداکي معروضه مدن سونرا تورکييه دؤولتي باکيدا گؤره ولی اولان دييانت ايشلري نين تمثيلچيسيني گؤره ويندن آلميشدي. معروضه مده تورکييه نين آذربايجاندا يانليش ديني پوليتيکا يوروتدويو حاقدا بيلگي وئرميشديم.
بو شکيلده ائنئرژيلي بير حياتيميز داوام ائديردي. آنجاق بو موتلولوغون عؤمرو چوخ اولمادي. ۲۰۰۰-اينجي ايل آوقوست آيي نين ۲۲-سينده ائلچی بئی آنکارادا وفات ائتدي. اؤلوم خبريني دويارکن دونيا باشيما دارالدي. بوتون آذربايجانليلارين ائوينده عزيز بير اينسان اؤلموشدو. اينسانلارين بو قدر صداقتله آغلاماسينا تانيق اولماق دا گؤزل بير شئيدي. ائلچي بئی اؤلموشدو. ايچيمه قورخونج بير اوموتسوزلوق چؤکموشدو. گؤزلريمين ياشيني توتا بيلميرديم. ان چوخ دا تنهاليغيمدا آغلاييرديم. بو سطيرلري يازارکن ده گؤز ياشلاريمي توتا بيلميرم. هر زامان ائلچي به یي آنارکن گؤز ياشلاريم سئل اولوب آخيب گئدير. بويونومدا بير دوستلوق، بير وفا بورجو وار. ائلچي بئی وفاسي. سئويرم وطنيمي، ائلچي به یي يئتيشديرن ميللتيمي، وطنيمي سئويرم.
ائلچي بئيين وفاتيندان سونرا يوخولاريما قاريشان گرگينليک سببيله اولسا گرک، آرد-آردا ائلچي بئیي يوخودا گؤروردوم. بير دفعه ائلچي بگين ائوينده يالنيز ايکيميز ايديک. موختليف مؤوضوعلاردان دانيشديق. سؤز گلدي اينسانين ايچ دونياسينا، معنويياتا و يوخولارا. ائلچي بئی دئدي: “جاوانليغمدا بير يوخو گؤرموشدوم. هئچ کسه دئمه ميشم. سنه دئييرم، آنجاق سن هئچ کسه دئمه.” من ده هئچ کسه دئمه ديم. ايندي ده دئميرم ائلچي بگين يوخوسونو. آنجاق ائلچي بگين اؤلوموندن سونرا عئيني يوخونو من ده گؤردوم. او يوخونو ائلچي بئیله آراميزدا اولان سير کيمي آنلاديغيم اوچون اؤزوم گؤردوکدن سونرا دا کيمسه يه دئمه ديم. دئمه يه جه یم ده، بلکه گله جکده، يوز ايللر سونرا يوردوموزدا باشقالاري نين دا يوخوسونا گيرر او حاديثه .
آنجاق يوخولاريمين بيرينی بوردا يازاجاغام: “کنديميزده ائویمیزین اوستونه چيخميشام و ساوالانين ذيروه سينه، قارلي ذيروه سينه باخيرام. ائلچي به یي ذيروه ده قارين ايچينده گؤرورم. ساوالانين ذيروه سينده کي قار اريديکجه ائلچي بئی ده اريیيب، آخيردي. قار سولاري نين وارديغي يئرده باغ-بوستان گؤوَريردي. ائلچي بگين روحو آذربايجانين تورپاقلارينا هوپور، بار- برکت گتيريردي. ”
۲۷/۰۶/۲۰۰۷
، بیر میللتین سسی
پایلاش | پرینت
- تاپيلمادي
http://www.baybak.com
بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11007.baybak.com/1546.azr
یازینین اینترنت آدرسی
گوروش کاپانیبدی