- بای بک، بیر میللتین سسی - http://www.baybak.com -
گونئي آذربایجان تورک کولتورونون ماکرو دوزلمده سوسيولوژيک ده یر له نديريلمه سي - آرتوم دينچ (دؤرد اونجو بؤلوم)
بای بک، آذربایجان | هفته اوچی, 4th خرداد , 2007 اینجی ایل, چولا 02:23 [am] | تورکجه, مقاله
![]() |
. | بو باخيمدان گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نون مادده و تئکنولوژيک بويوتو دا توکئتيجي قونومدادير. باشقا کولتورلئري ائتکيلئيئجئک کئندي آدينا اورئتتيغي تئکنولوژيک و ماددي اورونلئر هاردا ايسه يوک ده نئجئک قدر آزدير. ياني دونيادا اورئتيم و توکئتيم ماللاري نين يوزده نئچه سی گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نون اورونودور دييه دوشونورسئک او زامان دورومو ايستاتيستيکسئل اولاراق ده یرلئنديرئبيليريز. بير چين عائیله ، بير کورئ عائیله ، بير آمئريکا عائیله کيياسلانابيلير مي؟ ايشته گونئي آذربايجان تورک کولتورو، کولتورون ماددي و تئکنولوژيک بويوتوندا دا بو قونومدادير. |
(بو يازي اؤزل اولاراق باي بک اؤچون کؤچورولوب و ديزي اولاراق يايينلانير.)
نورملار بويوتو
کولتورون دوشونسئل و اينانچسال بويوتلارينداکي ده یيشيکليکله ر آرديندان نورماتيف و داورانيشسال ده یيشيکليکله ري ده گئتيرئجئکتي. نيتئکيم گئتيردي ده. آرتيق آذربايجان تورکلئري ائزيجي چوغونلوکلا عرب لار و فارسلار کیمین عرب چا ناماز کيلييور، اوروچ توتويور، اونلارين بايراملاريني کوتلويور، دوغان بئبئیين قولاغينا عرب چا ائزان اوخويور، عرب چا نييئتلئريني سؤيلئيئرئک دوعا ائدييور، ايسلام’ين حلال و حرام آنلاييشينا گؤره جينسئل ايليشکيلئريني دوزئنلييور ياني ائولئنيپ بوشانييورلار، اؤلدوکلئرينده الله اکبر و لا اله الالله عائیله توپراغا ورييورلار و …
گونوموزده گونئي آذربايجان’ين کيمي کؤي و بؤلگه لئرينده حالا جانلي توتولان يؤرئسئل و يئرئل آدهت، آنانئلئرين ديشيندا هاردا ايسه گونلوک ياشامداکي يئرينه گئتيريلئن توم آليشکانليک و داورانيشلار باشات کولتورلئرين -باتي، عرب و فارس کولتورلئري- نورماتيف داورانيش بيچيملئرينه بئنزئمئکته دير. ياني اينانچ سيستئمي و دونيا گؤروشو باشکا کولتورلئرده ن اؤدونچ آلينيپ اؤزومسئنديغي ايچين آليشکانليکلار و داورانيش سئتلئري ده اؤدونچ آلينيپ اؤزومسئنئرئک اونلارا بئنزئمئکته دير. گؤرولدوغو کیمین کولتوره ل سيستئمين نورماتيف بويوتو آچيسيندان دا گونئي آذربايجان تورک کولتورو کولتورلئر آراسي ائتکيلئشيم سورئجينده ائتکيلئيئن ده ییر داها چوخ ائتکيله نه ن و توکئتيجي کولتور قونوموندادير.
مادده بويوتو
کولتوره ل سيستئمين ماددي بويوتو آچيسيندان گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نون دورومو باشقا بويوتلاردا گؤرونئنده ن پئک فرقلي ده ییردير. کئندي اؤز کولتورونون تمل ساييلتيلاري باغلاميندا ييللاردان بئري بير فيلوسوف، بير دوشونور يئتيشتيرئمئيئن و توپلوم طرفيندان اؤزومسئنئجئک نورماتيف آليشکانليک و داورانيش بيچيملئري اورئتئمئيئن بير کولتور، آنجاق آداپتئ اولدوغو و بئنزئشتيغي کولتوره خیدمت سوناجاک دوشونور، فيلوسوف و آليشکانليکلارلا داورانيش بيچيملئري اورئتير. نيتئکيم مئهمئت تاکي جافئري، نئسيمي، مئولانا، فوزولي، گئنجئلي نيظامي وب. کیمین دوشونورلئر تورک سويلو اولمالارينا راغمئن گئنئلليکله عرب و فارس کولتورلئرينه خیدمت ائتميشلئردير. آيني زاماندا گونوموزده موحاررئم آيي باشتا اولماکلا دوزئنله نه ن هافتاليک ديني و مذهبي تؤرئنلئرده يئرينه گئتيريلئن داورانيش و آليشکانليک بيچيملئري ده عرب و فارس کولتورو اونسورلاريني ياشاتماقتان باشکا بير شئي ده ییردير. يا دا ائولئرده گيزليجئ ياپيلان پارتيلئرده ايچکي ايچيپ باتي تارزي اويونلار اويناماک و باتي تارزي گيگينمه يه اؤزئن گؤستئرمئک وب. باتي کولتورو اونسورلاريني ياشاتماقتان باشکا بير شئي ده ییردير. بورادا هانچي دوشونجه و داورانيشين يگي ويا کؤتو اولدوغو قونوسونو تارتيشمييوروم. ساده جه کولتوره ل ائتکيلئشيم سورئجينده اوبژئکتيفليغي قورومايا چاليشاراق ” اولاني ” آچيقلامايا چاليشیعه وروم.
بو باخيمدان گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نون مادده و تئکنولوژيک بويوتو دا توکئتيجي قونومدادير. باشقا کولتورلئري ائتکيلئيئجئک کئندي آدينا اورئتتيغي تئکنولوژيک و ماددي اورونلئر هاردا ايسه يوک ده نئجئک قدر آزدير. ياني دونيادا اورئتيم و توکئتيم ماللاري نين يوزده نئچه سی گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نون اورونودور دييه دوشونورسئک او زامان دورومو ايستاتيستيکسئل اولاراق ده یرلئنديرئبيليريز. بير چين عائیله ، بير کورئ عائیله ، بير آمئريکا عائیله کيياسلانابيلير مي؟ ايشته گونئي آذربايجان تورک کولتورو، کولتورون ماددي و تئکنولوژيک بويوتوندا دا بو قونومدادير.
گئنئل اولاراق گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نو کولتوره ل سيستئمين بويوتلاري آچيسيندا ده یرلئنديريرسئک چوخ ضاييف و اويسال بير آلت کولتور قونوموندا اولدوغونو گؤره بيليريز. چونکو 1. باشقا کولتورلئرله کولتوره ل ائتکيلئشيم سورئجينده ائتکيلئمئ اوراني ائتکيلئنمه اورانينا گؤره چوخ دوشوکتور. ۲. اوچ تمل و ايکي آرا کولتور بويوتلاري آچيسيندان توکئتمئ اوراني اورئتمئ اورانينا گؤره چوخ فازلادير. ياني گونئي آذربايجان تورک کولتورو اورئتئن و ائتکيلئيئن ده ییر، توکئتئن و ائتکيله نه ن کولتور قونوموندادير. قوشوللار بوجور دوام ائده رسئ گونئي آذربايجان تورک کولتورو اؤنوموزده کي بیر نئچه يوزييل ايچينده تاريخئ مال اولابيلير و کئندي سؤره گئنليغيني ساغلايان توکئنمه کته اولان گوجو سيفيرلانابيلير. بو هيپوتئزي بو بؤلومون سونوندا گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نو تمل قوروملار آچيسيندان ده یرلئنديرديغيمده داها دا گئنيش بيچيمده آچيقلامايا چاليشاجاغيم.
کولتورون اؤزئلليکله ري
بورادا کولتورون نئ اولوپ اولماديغي، کيمي اؤزئلليکله ري و ايلکئلئري اوزئرينده دورولاراق اينجه له نه جئکتير. بو نيتئليکله ر و اؤزئلليکله ر آشاغيداکي باشليکلار آلتيندا توپلانابيلير.
کولتور اؤیرئنيلير
” کولتور، ايچگودوسئل و کاليتيمسال ده ییر، هئر بيرئيين دوغوموندان سونراکي ياشانتيسي ايچينده ، قازانديغي آليشکانليکلار (داورانيش و تئپکي ائغيليملئري) دير. ” (گوونچ، ۱۹۹۹؛۱۰۱). بو آليشکانليکلار و کاليپ داورانيشلار بئليرلي اؤیرئنمه ياسالاري، قوراللاري و ايلکئلئرينه (تئپکيسئل قوشولاما-ائديمسئل قوشولاما) داياناراق ائیيتيم يولويلا سوسياليزاسيون سورئجينده بيرئيلئرئ قازانديريلير. بو کیمین ايلکئلئر و قوراللار اوزئرينده چاليشماک گئنئلليکله پسيکولوگ و سوسيال پسيکولوژلارين ايشيدير.
کولتورون ايچگودوسئل و بييولوژيک اولاراق ده ییر اؤیرئنمه يله آکتاريلديغي يوکاريدا آچيقلانميشتير. پئکي، بوگون گونئي آذربايجان’دا ائیيتيم و سوسياللئشمه يولويلا بيرئيلئره آکتاريلان و قازانديريلان آليشکانليکلار و داورانيش سئتلئري نئ ده نلي آذربايجان تورک کولتورو اؤغئلئريني ايچئرمئکته دير؟ آجابا يايگين و اؤرگون ائیيتيم سيستئملئري آذربايجان تورکچئ’سي عائیله مي اويگولانماکتادير؟ وارولان و قوللانيلان ديل (آذربايجان تورکچه سي) مودهرن ياشام بيچيميني سوردورمئک ايچين يئتئرلي ميدير؟ ياني گونوموزده گونئي آذربايجان’دا قوللانيلان ديلده تيپ، بييولوژي، سوسيولوژي، فلسفه يا دا پسيکولوژي بيليملئريني اؤیرئنمه ک اولاناک داهيلينده ميدير؟ بو تيپ سورولارين جئوابي تئک کئليمئيلئ هاييردير.
بوگون گونئي آذربايجان’دا ائیيتيم و سوسياللئشمه سورئجي آذربايجان تورک کولتورو’نون کولتوره ل آماچلاريني ده ییر فارس و عرب کولتورلئري نين آماچلارينا اويگون اينسان تيپيني اورئتمئکته دير. دومينانت کولتورون هئده فلئري ديشيندا باشقا آلت کولتورلئرين آماچلارينا اويگون هئرهانچي بير قورومساللاشتيريلميش و ياساللاشتيريلميش بير ائیيتيم و سوسياللئشتيرمه سورئجينده ن باهسئده مئييز. ائوت هئر گون يئرئل دهولئت راديو و تئلئويزيونلاريندان بیر نئچه ساعات بويونجا اوست کولتورون آماچلارينا اويگون دوشئن بيلگي و ده یرلئر يئرئل ديللئرده ن يايينلانماکتادير. يئرئل قازئتئلئرده ده يئرئل ديل قوللانيلماکتادير. یالقیز نئلئرين نئ اؤلچوده ياني هانچي بيلگي و دوشونجه نين نئ ده نلي آکتاريلديیينا باخيلماليدير. بو قونو اينسان و ديل باشليغي آلتيندا آنلاتاجاکلاريمدا داها دا آيرينتيلي آچيقلاناجاکتير. سونوچ اولاراق گونوموزده گونئي آذربايجان تورک کولتورو’نده ياشايان بيرئيلئري اؤیرئنمه يولويلا اؤیرئنديکله ري نين هاردا ايسه يوزده دوکسانيندان فازلاسي کئندي اؤز کولتوره ل ده یرلئرينده ن يابانجيلاشمايا يؤنئليک اؤیرئنمه لئردير.
، بیر میللتین سسی_ _ _ _ _ _ _
مربوط اُلان یازیلار
http://www.baybak.com
بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11007.baybak.com/1162.azr
یازینین اینترنت آدرسی
گوروش کاپانیبدی